Tiến sĩ Bùi Hải Hưng – “Thiên tài” toán học Việt Nam sở hữu “bộ óc” hàng đầu thế giới về AI với hồ sơ sự nghiệp “đỉnh của chóp”

Thiên tài toán học Bùi Hải Hưng: HCB Olympic Toán quốc tế và tấm bằng Tiến sĩ ở tuổi 25

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng sinh năm 1973 tại Hà Nội. Ông là cựu sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Năm 1989, Bùi Hải Hưng đã tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế cùng với giáo sư Ngô Bảo Châu tại Đức và giành Huy chương Bạc. Thành tích này không chỉ khẳng định tài năng của chàng thanh niên Hải Hưng khi ấy trong lĩnh vực toán học mà còn là bước đệm cho những thành công sau này.

Ở tuổi 21, Bùi Hải Hưng bắt đầu hành trình học thuật tại Đại học Curtin (Australia). Với niềm say mê nghiên cứu cùng tinh thần học hỏi nghiêm túc, ông đã hoàn thành cả bằng cử nhân và tiến sĩ khoa học máy tính chỉ trong vòng bốn năm từ 1994 đến 1998. Đây là một thành tích hiếm có, cho thấy năng lực vượt trội và quyết tâm lớn ngay từ những bước đầu trong sự nghiệp nghiên cứu của chàng trai “thiên tài”.

Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, ông tiếp tục gắn bó với Đại học Curtin trong vai trò giảng viên từ năm 2000 đến 2003. Không chỉ đảm nhiệm giảng dạy các học phần cơ bản, ông còn trực tiếp truyền đạt và nghiên cứu những chủ đề chuyên sâu thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) như: mô hình đồ họa, mạng thần kinh và học máy. Trong thời gian này, ông cũng đã hướng dẫn thành công bốn nghiên cứu sinh, góp phần đào tạo thế hệ chuyên gia trẻ trong ngành.

Năm 2003, tiến sĩ Bùi Hải Hưng chuyển sang làm việc tại SRI International – trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo trực thuộc Viện Nghiên cứu Stanford, đặt tại Menlo Park, California (Mỹ). Suốt gần một thập kỷ tại đây, ông tập trung vào các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về suy luận xác suất, đồng thời đảm nhận vai trò chỉ đạo kỹ thuật trong nhiều dự án học máy do DARPA (Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến thuộc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ) tài trợ.

Từ năm 2012 đến 2014, ông đảm nhận vị trí nhà nghiên cứu cao cấp tại bộ phận ngôn ngữ tự nhiên của Nuance Communications (Sunnyvale, California). Tại đây, ông tiếp tục phát triển các nghiên cứu chuyên sâu về mô hình đồ họa xác suất, suy luận Bayes, cùng các ứng dụng thực tiễn trong việc hiểu ngôn ngữ tự nhiên, phân tích hành vi con người và diễn giải nội dung video.

Niềm đam mê lớn nhất của tiến sĩ Bùi Hải Hưng chính là chinh phục những thách thức xoay quanh câu hỏi: Làm thế nào để máy móc hiểu con người một cách sâu sắc hơn? Đây chính là trọng tâm của các công nghệ hỗ trợ cá nhân, hệ thống đối thoại thông minh và trợ lý ảo, những thành phần cốt lõi của nền công nghệ tương lai.

Tính đến nay, tiến sĩ Bùi Hải Hưng đã có gần 100 công trình khoa học gồm sách chuyên khảo, bài báo, luận văn và báo cáo kỹ thuật được công bố trên các diễn đàn học thuật uy tín trong lĩnh vực AI và khoa học máy tính. Bên cạnh đó, ông cũng là tác giả của ba bằng sáng chế tại Hoa Kỳ (vào các năm 2014, 2016 và 2018) liên quan đến các ứng dụng hỗ trợ người dùng trên thiết bị di động, cùng hơn chục sáng chế khác đang trong quá trình xét duyệt.

Những thành tựu của Tiến sĩ Bùi Hải Hưng không chỉ thể hiện năng lực cá nhân xuất sắc, mà còn là minh chứng cho năng lực, tầm nhìn và khát vọng vươn tầm thế giới của trí tuệ Việt.

Hồ sơ sự nghiệp dài từ Apple, Adobe, Google DeepMind

Nhắc đến Tiến sĩ Bùi Hải Hưng không thể không nhắc đến dấu ấn đậm nét với những đóng góp quan trọng tại nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Trong thời gian làm việc tại SRI International – trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu trực thuộc Viện Stanford, Tiến sĩ Hưng từng đứng đầu một nhóm nghiên cứu liên tổ chức trong dự án CALO (tiền thân của Siri, trợ lý ảo nổi tiếng của Apple). Tại đây, ông và cộng sự phát triển các công nghệ suy luận xác suất nhằm hiểu và dự đoán hành vi người dùng, góp phần đặt nền móng cho các ứng dụng trợ lý số hiện đại.

Sau khi rời Apple, ông tiếp tục sự nghiệp tại Adobe Research từ cuối năm 2014 đến đầu năm 2018 trong vai trò chuyên gia máy học (machine learning expert), đóng góp cho nhiều sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực xử lý hình ảnh và đồ họa máy tính.

Tiếp đó, ông gia nhập Google DeepMind, một trong những trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu thế giới. Tại đây, ông tham gia vào các dự án công nghệ tiên phong như xe tự hành và Google Glass (kính thông minh). Với hơn 100 công trình khoa học được công bố và trên 10 bằng sáng chế công nghệ tại Hoa Kỳ, ông được đánh giá là một trong những nhà sáng chế AI hàng đầu trong giới nghiên cứu quốc tế.

Hiện nay, Tiến sĩ Bùi Hải Hưng giữ chức Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo VinAI – một tổ chức khoa học được thành lập vào năm 2019 dưới sự bảo trợ của Tập đoàn Vingroup. VinAI đặt mục tiêu xây dựng một nền tảng AI đột phá "Made in Vietnam", tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như học máy, học sâu, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, nhận diện giọng nói, và phân tích hành vi người dùng. Dưới sự dẫn dắt của ông, VinAI đã nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những trung tâm AI hàng đầu Đông Nam Á, đồng thời khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng - Người có công lớn trong việc đưa Việt Nam lên bản đồ AI thế giới

Năm 2018, trong một lần trở về Việt Nam tham dự hội thảo khoa học, Tiến sĩ Bùi Hải Hưng bày tỏ niềm tin mạnh mẽ vào tiềm năng phát triển trí tuệ nhân tạo của đất nước. Ông cho rằng Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực trẻ dồi dào, tư duy công nghệ nhanh nhạy và hoàn toàn có thể vươn lên trong lĩnh vực AI nếu có chiến lược đúng đắn và môi trường nghiên cứu chất lượng.

Khi Viện Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo VinAI được Tập đoàn Vingroup thành lập vào năm 2019, ông đã nhận lời trở thành Viện trưởng, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp. Đây là bước ngoặt đánh dấu không chỉ một cá nhân trở về, mà là sự trở về của tri thức, khát vọng và tầm nhìn chiến lược cho tương lai công nghệ Việt Nam. Ông chia sẻ, bản thân luôn "đau đáu" một ước mơ: xây dựng tại Việt Nam một trung tâm nghiên cứu AI tầm cỡ thế giới, nơi những công trình “made in Vietnam” không chỉ mang tính ứng dụng cao, mà còn góp mặt trên bản đồ học thuật toàn cầu, khẳng định trí tuệ Việt trước những thách thức công nghệ lớn nhất của thời đại.

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng không chỉ nhìn nhận AI như một công cụ công nghệ, mà còn coi đây là nền tảng cốt lõi để Việt Nam bứt phá trong thế kỷ 21. Các nghiên cứu mũi nhọn tại VinAI được định hướng theo ba trụ cột chính: Học máy (Machine Learning), Thị giác máy tính (Computer Vision) và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing). Mục tiêu của những hướng nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc phát triển công nghệ, mà còn nhằm tạo ra các giải pháp AI có tác động sâu rộng và trực tiếp đến đời sống con người, từ Việt Nam vươn ra thế giới. Đồng thời, VinAI cũng tập trung xây dựng một đội ngũ chuyên gia AI nòng cốt trong nước, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ cao mang bản sắc Việt Nam và năng lực cạnh tranh toàn cầu.

“Mục tiêu của viện là xây dựng một lực lượng nòng cốt các chuyên gia hàng đầu về AI cho Tập đoàn Vingroup cũng như Việt Nam. Trong đó, nhiệm vụ quan trọng là đào tạo những tài năng về AI trong tương lai, đồng thời tư vấn và chuyển giao kiến thức công nghệ cho tập đoàn hoặc các đối tác”, tiến sĩ Bùi Hải Hưng nhấn mạnh trong một lần trả lời phỏng vấn.

Dưới sự dẫn dắt của ông, VinAI nhanh chóng trở thành trung tâm AI hàng đầu Đông Nam Á, liên tục có các công trình nghiên cứu được công bố tại những hội nghị AI uy tín nhất thế giới như NeurIPS, CVPR, ICLR. Quan trọng hơn, VinAI không chỉ làm nghiên cứu học thuật, mà còn tập trung ứng dụng AI vào các sản phẩm thực tiễn như: Nhận diện khuôn mặt và hành vi người dùng; Cảnh báo mất tập trung khi lái xe; Giải pháp xe tự hành; Phân tích ngôn ngữ và giọng nói tiếng Việt,…

Một điểm đặc biệt trong cách tiếp cận của Chuyên gia đã có hơn 16 năm làm việc tại Thung lũng Silicon là không "chạy theo" những mô hình AI phổ biến của thế giới, mà tập trung vào việc xây dựng năng lực lõi và tạo bản sắc riêng cho AI Việt. Ví dụ, VinAI đã phát triển các mô hình ngôn ngữ tiếng Việt độc lập, hỗ trợ chatbot, dịch tự động và trợ lý ảo cho thị trường nội địa, điều mà các công ty nước ngoài thường bỏ qua do rào cản ngôn ngữ.

Theo bảng xếp hạng nghiên cứu AI toàn cầu năm 2022 do Thundermark Capital – công ty đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại New York (Mỹ) công bố, VinAI đã trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam và Đông Nam Á góp mặt trong Top 20 công ty dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Bảng xếp hạng này được xây dựng dựa trên số lượng và chất lượng các ấn phẩm khoa học được công bố tại những hội nghị AI uy tín nhất toàn cầu. Đến năm 2023, VinAI đã đạt mốc gần 150 công trình nghiên cứu được giới thiệu tại các diễn đàn học thuật hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế của một trung tâm AI đẳng cấp quốc tế mang dấu ấn Việt Nam.

Tiến sĩ Bùi Hải Hưng không chỉ được biết đến như một nhà khoa học xuất sắc, mà còn là biểu tượng cho sự kết hợp hài hòa giữa tri thức học thuật và ứng dụng công nghệ cao vào thực tiễn. Hành trình sự nghiệp của ông là minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới sáng tạo, bền bỉ cống hiến, cùng khát vọng đưa trí tuệ nhân tạo trở thành lực đẩy quan trọng cho sự phát triển toàn cầu. Với những đóng góp nổi bật, ông không chỉ góp phần thúc đẩy tiến bộ trong lĩnh vực AI trên thế giới, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc định hình nền công nghiệp AI tại Việt Nam, mở ra một hướng đi chiến lược cho công nghệ nước nhà trong kỷ nguyên số.

Xem thêm: Thầy giáo Lê Bá Khánh Trình – "Huyền thoại” toán học Việt Nam