Thầy giáo Lê Bá Khánh Trình – "Huyền thoại” toán học Việt Nam

Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình được biết đến như một “huyền thoại” của Toán học Việt Nam khi đạt điểm tuyệt đối 40/40, nhận giải đặc biệt cho thí sinh có lời giải đẹp tại Olympic Toán quốc tế 1979. Ông đã viết nên một phần rực rỡ của lịch sử toán học nước nhà bằng chính trí tuệ và sự tận tụy suốt cả cuộc đời mình.

Hải An
Hải An 18/06

Xứng danh "huyền thoại Toán học Việt Nam"

Cách đây 43 năm ở thủ đô nước Anh, Lê Bá Khánh Trình - khi đó vẫn là một cậu học trò 17 tuổi đại diện cho đội tuyển Việt Nam đã đoạt giải Nhất trong kỳ thi Olympic Toán học quốc tế (IMO) với số điểm tuyệt đối 40/40. Hồi hương với loạt thành tích ấn tượng, Lê Bá Khánh Trình được truyền thông ưu ái gọi với biệt danh là “cậu bé vàng Toán học".

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-5-1639
le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-2-1639

Bài toán giúp Lê Bá Khánh Trình nhận giải đặc biệt là bài số 3 trong đề thi năm đó. Theo chia sẻ của ông, trước ngày thi, ông bị cảm và khá mệt mỏi. Trong phòng thi, do đọc nhầm đề, ông hiểu sai yêu cầu và chỉ phát hiện ra lỗi này khi thời gian làm bài sắp hết. Trong tình huống cấp bách, ông đã tìm cách viết lời giải ngắn gọn nhất có thể.

Lời giải của Lê Bá Khánh Trình ngắn gọn, không phức tạp như đáp án ban đầu. Nhưng cũng vì thế, mới đầu, ban giám khảo cho rằng có thể sai sót. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, họ không tìm thấy lỗi nào và nhận ra sự độc đáo trong cách tiếp cận của ông. Giáo sư Tony Gardiner, một trong những giám khảo năm đó, đã đề xuất trao giải đặc biệt cho lời giải này.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-3-1639

Thành tích của Lê Bá Khánh Trình không chỉ làm rạng danh Việt Nam trên đấu trường quốc tế mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ học sinh yêu thích Toán học. Lời giải độc đáo của ông được coi là kinh điển, thể hiện tư duy sáng tạo và khả năng ứng biến tuyệt vời.

Đến nay, ông vẫn là thí sinh Việt Nam duy nhất đạt giải đặc biệt cho lời giải đẹp tại IMO, khẳng định vị thế đặc biệt của mình trong lịch sử Toán học nước nhà. Lời giải này sau đó được lưu hành trong các tuyển tập đề olympic toán, thay cho đáp án của ban tổ chức.

Người thầy ưu tú cống hiến hết mình cho sự nghiệp “trồng người”

Sau thành công tại IMO, Lê Bá Khánh Trình được tuyển thẳng vào Khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên Lomonosov. Tại đây, ông làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của Viện sĩ Andrey Alexandrovich Gontrar, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Liên bang Nga.

Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva, Lê Bá Khánh Trình đã có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp ở nước ngoài. Tuy nhiên, ông quyết định trở về Việt Nam và chọn con đường giảng dạy. Sau khi về nước, từ năm 1991, ông đã gắn bó với công việc giảng dạy tại Khoa Toán - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-7-1640

Hơn 40 năm trôi qua, "cậu bé vàng" năm đó vẫn được coi là "huyền thoại Toán học Việt Nam", chỉ khác chăng giờ mọi người quen gọi người ấy bằng một danh xưng gần gũi hơn - TS. Lê Bá Khánh Trình hay thầy Trình. Dù đạt nhiều thành tích ấn tượng trên con đường nghiên cứu nhưng sau tất cả, thầy Trình lại chọn gắn bó với nghiệp bảng đen phấn trắng.

Ông không chỉ giảng dạy cho sinh viên mà còn tham gia đào tạo học sinh trường Phổ thông Năng khiếu. Nhiều năm liền, ông tham gia tuyển chọn và huấn luyện đội tuyển Việt Nam dự thi IMO, đảm nhận vai trò trưởng hoặc phó đoàn. Từ năm 2015, ông còn tham gia huấn luyện cho đội tuyển IMO của Saudi Arabia, giúp họ đạt thành tích tốt trong các kỳ thi quốc tế.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-6-1640

TS Lê Bá Khánh Trình chia sẻ rằng nghề giáo đến với ông như một "nghiệp dĩ", một cái duyên số. Trong thời gian học tại Đại học Tổng hợp Lomonosov, mỗi khi thấy giáo viên giảng dạy điều gì hay, ông đều tưởng tượng cách truyền đạt lại cho học trò trong tương lai.

"Nghề giáo với tôi có lẽ là duyên nợ, là nghề chọn mình”, ông chia sẻ. Ông cũng không thích việc phải cầm đơn xin việc hay tìm kiếm công việc bình lặng để hưởng thụ riêng, mà mong muốn tìm một công việc phù hợp với tính cách và sức khỏe của mình. Vì vậy, nghề giáo trở thành lựa chọn lý tưởng đối với ông.

Trong suốt sự nghiệp giảng dạy, Lê Bá Khánh Trình luôn tìm cách biến những kiến thức toán học khô khan thành những điều đơn giản, gần gũi và dễ hiểu cho học trò. Ông thường tạo không khí thoải mái trong lớp học bằng cách đố vui về âm nhạc hay đùa nghịch với học trò, giúp tiết học trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Ông tin rằng việc để học trò tự tư duy và tìm ra cách giải quyết vấn đề sẽ giúp các em nhớ lâu hơn. TS Lê Bá Khánh Trình đã truyền cảm hứng và kiến thức cho nhiều thế hệ học trò, góp phần phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục toán học nước nhà.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-1-1641

Tiến sĩ Trần Nam Dũng, Hiệu phó Trường Phổ thông Năng khiếu ĐH Quốc gia TP HCM đã gọi TS Lê Bá Khánh Trình là “huyền thoại” của Trường Phổ thông Năng khiếu. Trong chặng đường 32 năm, dưới sự dẫn dắt của TS Lê Bá Khánh Trình, đội tuyển Toán của Trường Phổ thông năng khiếu đã đóng góp cho trường hàng trăm giải quốc gia, trong đó có hơn một nửa số năm có giải nhất. Đặc biệt tổ toán đóng góp 20 huy chương quốc tế và khu vực, trong đó có 5 huy chương vàng.

Sinh viên khoa Toán, Đại học Khoa học Tự nhiên và học sinh trường Phổ thông Năng khiếu biết đến thầy Trình nghiêm khắc, giảng dạy rất nhiệt tình. Đồng nghiệp, trong đó có các thầy tham gia Ban đề thi THPT quốc gia hay thi học sinh giỏi quốc gia, nhận xét thầy Trình - người tổ trưởng - cẩn thận, nghiêm túc, nhẹ nhàng (không bao giờ lên giọng trong tranh cãi).

Dù đạt nhiều thành tựu trong lĩnh vực toán học, Lê Bá Khánh Trình luôn giữ lối sống giản dị và khiêm tốn. Ông cho rằng: "Tôi biết sức mình nên chọn công việc phù hợp nhất, nơi tôi phát huy được sở trường. Nếu làm khoa học hay quản lý, chắc tôi sẽ là nhà khoa học làng nhàng, nhà quản lý kém. Tôi làm giáo viên thấy tự tin và hợp sức mình nhất".

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-8-1641

Được biết đến không chỉ là một “huyền thoại Toán học” của Việt Nam, TS Lê Bá Khánh Trình còn nổi tiếng là một người đa tài và đầy năng lượng, chơi bóng bàn, bóng đá tốt. Ông vừa là thủ môn, vừa là tiền đạo xuất sắc của đội tuyển Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp quốc gia Matxcơva (MGU). Ông cũng là trưởng ban văn nghệ của sinh viên Việt Nam khoa Toán - Cơ bởi tài nhảy đẹp, biết chơi organ, guitar modern.

Mới đây, TS Lê Bá Khánh Trình vừa thôi đảm nhiệm vị trí Tổ trưởng tổ Toán của Trường Phổ thông năng khiếu sau 32 năm giữ vị trí này theo nguyện vọng cá nhân. Dù thôi giữ cương vị Tổ trưởng nhưng TS Lê Bá Khánh Trình vẫn làm cố vấn cho trường về công tác đào tạo học sinh giỏi và là giáo viên dạy hình học.

Ngày nay, giữa thời đại TikTok, AI, mạng xã hội và vô vàn tên tuổi “triệu view”, rất nhiều bạn trẻ chưa từng nghe tên Lê Bá Khánh Trình nếu không chủ động tìm hiểu. Nhưng điều đó không làm giảm đi giá trị của ông một “vĩ nhân thầm lặng”, một trong những trí tuệ rực rỡ nhất của Việt Nam người luôn tin rằng: “Giáo dục là gieo hạt, không phải để thu hoạch tức thì, mà để nuôi dưỡng những cánh rừng tri thức của tương lai.”

Có những người sống không ồn ào, không hào nhoáng, nhưng để lại những dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn biết bao thế hệ học trò. Và Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình chính là một người như thế.

Có thể chúng ta không ai trở thành thiên tài Toán học, nhưng mong rằng từ những con người như ông, mỗi bạn trẻ sẽ học được một điều: sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, và biết ơn những người thầy đã âm thầm chắp cánh cho mình bay.

Xem thêm: Chàng trai Đà Nẵng khiến nhiều người xúc động với nghề lạ - thắp đèn “sưởi ấm” cho người đã khuất

Đang tải bình luận...

Tin liên quan

Hải An
Hải An 18/06

Tại buổi vinh danh 100 người hiến máu tiêu biểu năm 2025, chị Huỳnh Thị Mỹ An (50 tuổi, Hà Nội) đã được tôn vinh bởi hành động cao đẹp với 28 lần hiến máu và 82 lần hiến tiểu cầu.

Người phụ nữ với 110 lần hiến máu cứu người: Một giọt máu cho đi, một cuộc đời ở lại
0 Bình luận

Hải An
Hải An 17/06

Những ngày qua, câu chuyện của hai thím cháu người Mông bị lái xe taxi “chặt chém” 4.2 triệu đồng tiền taxi cho quãng đường hơn 20km từ bến xe Mỹ Đình đến ngã tư Nội Bài (Hà Nội) đã nhận được sự chú ý lớn từ cộng đồng.

Chân dung người hùng giúp đỡ thím cháu người Mông bị “chặt chém” 4.2 triệu đồng tiền taxi ở Hà Nội
0 Bình luận

Gia tộc Sơn Kim là một trong những gia tộc doanh nhân danh giá và giàu có bậc nhất Việt Nam, nổi bật với hành trình 4 thế hệ làm kinh doanh. Từ “lão phật gia” Nguyễn Thị Sơn đến thế hệ kế thừa vững vàng trong các lĩnh vực bất động sản, bán lẻ và thời trang, Sơn Kim không chỉ xây dựng một đế chế kinh tế, mà còn gìn giữ một di sản sống về văn hóa gia đình và giá trị Việt.

Gia tộc Sơn Kim giàu có nhất nhì Việt Nam - Từ mạch nguồn tri thức đến bản trường ca thương trường
0 Bình luận

img

Bài mới

Hành trình truyền cảm hứng của 'quỷ lùn' Đào Hồng Sơn: Từ chạy ship kiếm 300.000 đồng/ngày đến ngôi vô địch thế giới

Từng phải chạy ship sau giờ tập để lo cho gia đình, Đào Hồng Sơn vượt qua ca mổ dây chằng, trở lại giành HCV SEA Games rồi bước lên ngôi vô địch thế giới.

Kỳ thủ Triệu Phàn Vĩ: Từ lời tiên lượng “khó sống quá 20 tuổi” đến top 5 cờ tướng Trung Quốc

Từng được tiên lượng khó sống quá tuổi 20 và phải ngồi xe lăn, Triệu Phàn Vĩ vẫn bền bỉ theo đuổi cờ tướng, vươn lên vị trí thứ 5 Trung Quốc ở tuổi 34.

Thành lập nhóm thiện nguyện từ năm 16 tuổi, chàng trai Gia Lai chỉ mong 'đủ duyên để làm việc tốt’

Khởi đầu hành trình thiện nguyện cùng 40 học sinh, Lê Văn Phúc đã bền bỉ phát triển Fly To Sky suốt 8 năm, thực hiện hơn 200 chương trình vì cộng đồng.

Bác sĩ Bùi Công Đức: Gần 30 năm thầm lặng đi trước dịch bệnh, gìn giữ sự bình yên cho cộng đồng

Có những người thầy thuốc trực tiếp chữa lành bệnh tật, giành lại sự sống cho người bệnh. Cũng có những người âm thầm làm việc phía sau, ngày đêm ngăn ngừa dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Với bác sĩ Bùi Công Đức, Trưởng Phòng khám đa khoa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (CDC Hà Nội), gần 30 năm gắn bó với ngành Y, trong đó hơn 28 năm công tác trong lĩnh vực y tế dự phòng là hành trình bền bỉ cống hiến bằng chuyên môn, trách nhiệm và lòng tận tụy với nghề.

Hải An
Hải An 21/10
Hành trình theo đuổi đam mê hội họa của cô bé 'cánh cụt'

Dù khiếm khuyết tứ chi, cô bé 'cánh cụt' Hoài Thương vẫn kiên trì tập viết, tự mày mò học vẽ và bước vào giảng đường ở tuổi 18 bằng nghị lực phi thường.

Tự học nghề pháp lam từ con số 0, cô gái 9X mở lớp cho người khiếm thính

Dù không có giáo trình hay người chỉ dạy, Đặng Hương Quỳnh vẫn tự mày mò học nghề pháp lam để mở những lớp học miễn phí, tạo sinh kế cho người khiếm thính.

Cô bé khiếm thị chinh phục Hoàng đai Vovinam bằng nghị lực phi thường

Dù không nhìn thấy ánh sáng, Nguyễn Ngọc Phương Linh (12 tuổi, Cần Thơ) đã chinh phục Hoàng đai Vovinam sau 7 năm bền bỉ theo đuổi đam mê võ thuật.

Từng học lớp giáo dục đặc biệt, cậu bé IQ 168 vượt qua ung thư, chuẩn bị học thạc sĩ ở tuổi 13

Từng mắc bệnh ung thư, bị bắt nạt và học lớp giáo dục đặc biệt, Joe Petraro-Hyppolite vượt qua nhiều khó khăn, chuẩn bị học thạc sĩ ở tuổi 13.

Hành trình hồi sinh những mảnh đời khiếm khuyết của bác sĩ René D. Esser

Bác sĩ René D. Esser không chỉ hồi sinh những đôi chân khiếm khuyết, mà còn dành hơn 20 năm tâm huyết gieo mầm tri thức cho các y bác sĩ trẻ Việt Nam.

Hành trình tái sinh kỳ diệu của nữ thủ khoa Ma-rốc trên đất cảng Hải Phòng

Từng bị trầm cảm, bỏ dở giấc mơ Y khoa tại Pháp, Hiba Faradji đã tìm thấy cơ hội học tập ở Việt Nam. Sau 3 năm nỗ lực, nữ sinh Ma-rốc xuất sắc trở thành thủ khoa ngành Điều khiển tàu biển.

Chân dung đàn ông 45 năm 'cướp cơm hà bá' trên sông Sài Gòn

Suốt 45 năm qua, ông Ba Chúc sống trong căn chòi dưới chân cầu Bình Lợi, vừa thả lưới mưu sinh, vừa lặng thầm cứu người trên sông Sài Gòn.

Thủ khoa Toán Hà Nội 2026: Chinh phục điểm tuyệt đối bằng kỷ luật tự học và tận dụng AI

Xuất sắc giành 20/20 điểm, nam sinh Nguyễn Thế Kỳ Vọng trở thành thủ khoa Toán tại kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố Hà Nội năm 2026 ở bảng không chuyên.

NƠI PHÊN DẬU TỔ QUỐC: KHI NGƯỜI LÍNH BIÊN PHÒNG VÀ TUỔI TRẺ CHUNG MỘT NHỊP ĐẬP XANH

Dưới lá cờ đỏ sao vàng tung bay hiên ngang trước Trạm Kiểm soát Liên hợp Cửa khẩu Quốc tế Bình Hiệp, gió biên cương dường như mang theo cả một nguồn năng lượng thật đặc biệt. Không chỉ là chốt chặn gìn giữ sự bình yên cho bờ cõi, hôm nay, nơi tuyến đầu ấy đã khoác lên mình một sứ mệnh mới – sứ mệnh trả lại sự trong lành, xanh mát cho Trái Đất hưởng ứng chiến dịch toàn cầu World Cleanup Day 2026.

Biết mình chỉ còn 3 tháng để sống, người đàn ông giấu gia đình, dành những ngày còn lại làm từ thiện

Ông Nguyễn Văn Lực vẫn miệt mà làm từ thiện, giúp đỡ các hoàn cảnh khó khăn dù được bác sĩ chuẩn đoán chỉ còn sống khoảng 3 tháng nếu không ghép thận.

Thầy giáo gánh đất mở đường học chữ cho trẻ em Khmer

Hơn nửa thế kỷ trước, ở Đai Úi có một thầy giáo gánh đất mở đường, bán lúa dựng trường cho trẻ em Khmer. Từ lớp học nhỏ năm ấy, vùng quê này nay có hơn 200 nhà giáo.

Hải An
Hải An 24/09
Bỏ văn phòng máy lạnh, cử nhân Luật rẽ hướng kinh doanh rau củ, có ngày bán tới 250kg

Sau khi sinh bé đầu lòng, chị Lừ Thị Oanh quyết định nghỉ việc văn phòng chuyển sang kinh doanh rau củ online, có ngày bán tới 250kg.

img
Đề xuất