Thầy giáo Lê Bá Khánh Trình – "Huyền thoại” toán học Việt Nam

Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình được biết đến như một “huyền thoại” của Toán học Việt Nam khi đạt điểm tuyệt đối 40/40, nhận giải đặc biệt cho thí sinh có lời giải đẹp tại Olympic Toán quốc tế 1979. Ông đã viết nên một phần rực rỡ của lịch sử toán học nước nhà bằng chính trí tuệ và sự tận tụy suốt cả cuộc đời mình.

Hải An
Hải An 18/06

Xứng danh "huyền thoại Toán học Việt Nam"

Cách đây 43 năm ở thủ đô nước Anh, Lê Bá Khánh Trình - khi đó vẫn là một cậu học trò 17 tuổi đại diện cho đội tuyển Việt Nam đã đoạt giải Nhất trong kỳ thi Olympic Toán học quốc tế (IMO) với số điểm tuyệt đối 40/40. Hồi hương với loạt thành tích ấn tượng, Lê Bá Khánh Trình được truyền thông ưu ái gọi với biệt danh là “cậu bé vàng Toán học".

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-5-1639
le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-2-1639

Bài toán giúp Lê Bá Khánh Trình nhận giải đặc biệt là bài số 3 trong đề thi năm đó. Theo chia sẻ của ông, trước ngày thi, ông bị cảm và khá mệt mỏi. Trong phòng thi, do đọc nhầm đề, ông hiểu sai yêu cầu và chỉ phát hiện ra lỗi này khi thời gian làm bài sắp hết. Trong tình huống cấp bách, ông đã tìm cách viết lời giải ngắn gọn nhất có thể.

Lời giải của Lê Bá Khánh Trình ngắn gọn, không phức tạp như đáp án ban đầu. Nhưng cũng vì thế, mới đầu, ban giám khảo cho rằng có thể sai sót. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, họ không tìm thấy lỗi nào và nhận ra sự độc đáo trong cách tiếp cận của ông. Giáo sư Tony Gardiner, một trong những giám khảo năm đó, đã đề xuất trao giải đặc biệt cho lời giải này.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-3-1639

Thành tích của Lê Bá Khánh Trình không chỉ làm rạng danh Việt Nam trên đấu trường quốc tế mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ học sinh yêu thích Toán học. Lời giải độc đáo của ông được coi là kinh điển, thể hiện tư duy sáng tạo và khả năng ứng biến tuyệt vời.

Đến nay, ông vẫn là thí sinh Việt Nam duy nhất đạt giải đặc biệt cho lời giải đẹp tại IMO, khẳng định vị thế đặc biệt của mình trong lịch sử Toán học nước nhà. Lời giải này sau đó được lưu hành trong các tuyển tập đề olympic toán, thay cho đáp án của ban tổ chức.

Người thầy ưu tú cống hiến hết mình cho sự nghiệp “trồng người”

Sau thành công tại IMO, Lê Bá Khánh Trình được tuyển thẳng vào Khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên Lomonosov. Tại đây, ông làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của Viện sĩ Andrey Alexandrovich Gontrar, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Liên bang Nga.

Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva, Lê Bá Khánh Trình đã có nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp ở nước ngoài. Tuy nhiên, ông quyết định trở về Việt Nam và chọn con đường giảng dạy. Sau khi về nước, từ năm 1991, ông đã gắn bó với công việc giảng dạy tại Khoa Toán - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-7-1640

Hơn 40 năm trôi qua, "cậu bé vàng" năm đó vẫn được coi là "huyền thoại Toán học Việt Nam", chỉ khác chăng giờ mọi người quen gọi người ấy bằng một danh xưng gần gũi hơn - TS. Lê Bá Khánh Trình hay thầy Trình. Dù đạt nhiều thành tích ấn tượng trên con đường nghiên cứu nhưng sau tất cả, thầy Trình lại chọn gắn bó với nghiệp bảng đen phấn trắng.

Ông không chỉ giảng dạy cho sinh viên mà còn tham gia đào tạo học sinh trường Phổ thông Năng khiếu. Nhiều năm liền, ông tham gia tuyển chọn và huấn luyện đội tuyển Việt Nam dự thi IMO, đảm nhận vai trò trưởng hoặc phó đoàn. Từ năm 2015, ông còn tham gia huấn luyện cho đội tuyển IMO của Saudi Arabia, giúp họ đạt thành tích tốt trong các kỳ thi quốc tế.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-6-1640

TS Lê Bá Khánh Trình chia sẻ rằng nghề giáo đến với ông như một "nghiệp dĩ", một cái duyên số. Trong thời gian học tại Đại học Tổng hợp Lomonosov, mỗi khi thấy giáo viên giảng dạy điều gì hay, ông đều tưởng tượng cách truyền đạt lại cho học trò trong tương lai.

"Nghề giáo với tôi có lẽ là duyên nợ, là nghề chọn mình”, ông chia sẻ. Ông cũng không thích việc phải cầm đơn xin việc hay tìm kiếm công việc bình lặng để hưởng thụ riêng, mà mong muốn tìm một công việc phù hợp với tính cách và sức khỏe của mình. Vì vậy, nghề giáo trở thành lựa chọn lý tưởng đối với ông.

Trong suốt sự nghiệp giảng dạy, Lê Bá Khánh Trình luôn tìm cách biến những kiến thức toán học khô khan thành những điều đơn giản, gần gũi và dễ hiểu cho học trò. Ông thường tạo không khí thoải mái trong lớp học bằng cách đố vui về âm nhạc hay đùa nghịch với học trò, giúp tiết học trở nên sinh động và hiệu quả hơn. Ông tin rằng việc để học trò tự tư duy và tìm ra cách giải quyết vấn đề sẽ giúp các em nhớ lâu hơn. TS Lê Bá Khánh Trình đã truyền cảm hứng và kiến thức cho nhiều thế hệ học trò, góp phần phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục toán học nước nhà.

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-1-1641

Tiến sĩ Trần Nam Dũng, Hiệu phó Trường Phổ thông Năng khiếu ĐH Quốc gia TP HCM đã gọi TS Lê Bá Khánh Trình là “huyền thoại” của Trường Phổ thông Năng khiếu. Trong chặng đường 32 năm, dưới sự dẫn dắt của TS Lê Bá Khánh Trình, đội tuyển Toán của Trường Phổ thông năng khiếu đã đóng góp cho trường hàng trăm giải quốc gia, trong đó có hơn một nửa số năm có giải nhất. Đặc biệt tổ toán đóng góp 20 huy chương quốc tế và khu vực, trong đó có 5 huy chương vàng.

Sinh viên khoa Toán, Đại học Khoa học Tự nhiên và học sinh trường Phổ thông Năng khiếu biết đến thầy Trình nghiêm khắc, giảng dạy rất nhiệt tình. Đồng nghiệp, trong đó có các thầy tham gia Ban đề thi THPT quốc gia hay thi học sinh giỏi quốc gia, nhận xét thầy Trình - người tổ trưởng - cẩn thận, nghiêm túc, nhẹ nhàng (không bao giờ lên giọng trong tranh cãi).

Dù đạt nhiều thành tựu trong lĩnh vực toán học, Lê Bá Khánh Trình luôn giữ lối sống giản dị và khiêm tốn. Ông cho rằng: "Tôi biết sức mình nên chọn công việc phù hợp nhất, nơi tôi phát huy được sở trường. Nếu làm khoa học hay quản lý, chắc tôi sẽ là nhà khoa học làng nhàng, nhà quản lý kém. Tôi làm giáo viên thấy tự tin và hợp sức mình nhất".

le-ba-khanh-trinh-huyen-thoai-toan-hoc-viet-nam-la-ai-8-1641

Được biết đến không chỉ là một “huyền thoại Toán học” của Việt Nam, TS Lê Bá Khánh Trình còn nổi tiếng là một người đa tài và đầy năng lượng, chơi bóng bàn, bóng đá tốt. Ông vừa là thủ môn, vừa là tiền đạo xuất sắc của đội tuyển Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp quốc gia Matxcơva (MGU). Ông cũng là trưởng ban văn nghệ của sinh viên Việt Nam khoa Toán - Cơ bởi tài nhảy đẹp, biết chơi organ, guitar modern.

Mới đây, TS Lê Bá Khánh Trình vừa thôi đảm nhiệm vị trí Tổ trưởng tổ Toán của Trường Phổ thông năng khiếu sau 32 năm giữ vị trí này theo nguyện vọng cá nhân. Dù thôi giữ cương vị Tổ trưởng nhưng TS Lê Bá Khánh Trình vẫn làm cố vấn cho trường về công tác đào tạo học sinh giỏi và là giáo viên dạy hình học.

Ngày nay, giữa thời đại TikTok, AI, mạng xã hội và vô vàn tên tuổi “triệu view”, rất nhiều bạn trẻ chưa từng nghe tên Lê Bá Khánh Trình nếu không chủ động tìm hiểu. Nhưng điều đó không làm giảm đi giá trị của ông một “vĩ nhân thầm lặng”, một trong những trí tuệ rực rỡ nhất của Việt Nam người luôn tin rằng: “Giáo dục là gieo hạt, không phải để thu hoạch tức thì, mà để nuôi dưỡng những cánh rừng tri thức của tương lai.”

Có những người sống không ồn ào, không hào nhoáng, nhưng để lại những dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn biết bao thế hệ học trò. Và Tiến sĩ Lê Bá Khánh Trình chính là một người như thế.

Có thể chúng ta không ai trở thành thiên tài Toán học, nhưng mong rằng từ những con người như ông, mỗi bạn trẻ sẽ học được một điều: sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, và biết ơn những người thầy đã âm thầm chắp cánh cho mình bay.

Xem thêm: Chàng trai Đà Nẵng khiến nhiều người xúc động với nghề lạ - thắp đèn “sưởi ấm” cho người đã khuất

Đang tải bình luận...

Tin liên quan

Hải An
Hải An 18/06

Tại buổi vinh danh 100 người hiến máu tiêu biểu năm 2025, chị Huỳnh Thị Mỹ An (50 tuổi, Hà Nội) đã được tôn vinh bởi hành động cao đẹp với 28 lần hiến máu và 82 lần hiến tiểu cầu.

Người phụ nữ với 110 lần hiến máu cứu người: Một giọt máu cho đi, một cuộc đời ở lại
0 Bình luận

Hải An
Hải An 17/06

Những ngày qua, câu chuyện của hai thím cháu người Mông bị lái xe taxi “chặt chém” 4.2 triệu đồng tiền taxi cho quãng đường hơn 20km từ bến xe Mỹ Đình đến ngã tư Nội Bài (Hà Nội) đã nhận được sự chú ý lớn từ cộng đồng.

Chân dung người hùng giúp đỡ thím cháu người Mông bị “chặt chém” 4.2 triệu đồng tiền taxi ở Hà Nội
0 Bình luận

Gia tộc Sơn Kim là một trong những gia tộc doanh nhân danh giá và giàu có bậc nhất Việt Nam, nổi bật với hành trình 4 thế hệ làm kinh doanh. Từ “lão phật gia” Nguyễn Thị Sơn đến thế hệ kế thừa vững vàng trong các lĩnh vực bất động sản, bán lẻ và thời trang, Sơn Kim không chỉ xây dựng một đế chế kinh tế, mà còn gìn giữ một di sản sống về văn hóa gia đình và giá trị Việt.

Gia tộc Sơn Kim giàu có nhất nhì Việt Nam - Từ mạch nguồn tri thức đến bản trường ca thương trường
0 Bình luận

img

Bài mới

Chủ trọ Đà Nẵng lì xì lớn cho sinh viên đón Tết

Những ngày giáp Tết, một nữ chủ trọ tại đường Mẹ Suốt quyết định lì xì 500.000 đồng cho mỗi phòng trọ sinh viên.

Hải An
Hải An 2 ngày trước
Người đàn ông chạy gần 100 km mỗi ngày để sửa xe miễn phí cho người lạ

Hơn 1 năm thực hiện mô hình "Cứu hộ, sửa xe 0 đồng", anh Trần Hoàng Phúc (28 tuổi, ngụ xã Phương Bình, TP.Cần Thơ) trở thành điểm tựa cho hàng trăm người gặp sự cố giữa đường.

Thanh Tú
Thanh Tú 02/02
Chân dung vị bí thư bán nhà, bán bò để xây dựng làng quê

Từ một làng quê nghèo, đường sá đi lại khó khăn, thôn Tân Vĩnh Cần (xã Cẩm Bình, tỉnh Hà Tĩnh) đã đổi thay ngoạn mục, trở thành khu dân cư kiểu mẫu. Người dân bảo rằng thôn có được diện mạo ấy là nhờ người cán bộ đầy gương mẫu.

Thanh Tú
Thanh Tú 01/02
Mái ấm ở Quảng Trị 22 năm cưu mang những đứa trẻ bị bỏ rơi

Suốt 22 năm qua, Mái ấm Lâm Bích cưu mang hàng trăm em bé mồ côi, bị bỏ rơi. Từ vòng tay yêu thương của các sơ và sự chung tay của cộng đồng, nhiều phận đời non nớt đã được nâng đỡ, lớn lên và tự tin bước vào đời.

Thanh Tú
Thanh Tú 30/01
Bằng nghị lực phi thường người đàn ông không tay, không chân dùng miệng nuôi cả gia đình

Vượt qua định kiến và mặc cảm bản thân, người đàn ông ở Liêu Ninh đã dùng sức mạnh tinh thần và tình yêu, tìm lại cuộc sống, giúp bản thân và nuôi sống cả gia đình.

Hải An
Hải An 24/01
Nam sinh 'trường làng' từ tấm vé chót đến giải nhì Tin học quốc gia

Từ ngôi trường miền núi, nam sinh - Nông Đức Quân giành tấm vé cuối của đội tuyển tỉnh Bắc Ninh và bứt phá đạt giải nhì môn Tin học toàn quốc.

Hải An
Hải An 23/01
Chân dung người đàn ông Gia Rai - 'Sứ giả văn hóa' mang thanh âm đại ngàn đến với nhiều quốc gia

Bên dãy Trường Sơn và dòng Sê San xanh thẳm, nhiều năm nay, Nghệ nhân Ưu tú Rơ Châm Tih (tỉnh Gia Lai) không chỉ giữ gìn những thanh âm cổ xưa của người Gia Rai mà ông còn đưa văn hóa dân tộc lan xa...

Thanh Tú
Thanh Tú 21/01
Thầy giáo Lâm Đồng 8 năm làm cha của những học trò mồ côi

Trong căn bếp rộng chừng 10 m2 ở điểm trường 179, thầy giáo Hoàng Văn Ngọc vừa đảo mẻ măng rừng, vừa nhắc hai đứa trẻ dọn mâm cơm chiều.

Hải An
Hải An 20/01
Mẹ cầu thủ Lê Phát từ Nam ra Bắc rửa bát, bưng bê để nuôi giấc mơ cầu thủ của con

Thành tựu có được hôm nay không chỉ của riêng Lê Phát mà còn của cả gia đình anh - người cha ít nói nhưng luôn dõi theo ủng hộ con và người mẹ nhỏ nhắn nhưng sẵn sàng gánh vác cả giấc mơ cầu thủ của con.

Hải An
Hải An 19/01
Nữ nhân viên y tế khép lại hành trình cuộc đời, năm số phận được mở ra

Trong khoảnh khắc chia ly, gia đình người nữ nhân viên y tế đã chọn trao tặng sự sống, giúp nhiều bệnh nhân được hồi sinh và tiếp tục hành trình của mình.

Hải An
Hải An 18/01
Ấm lòng lớp học miễn phí cho con em làng nghề lục bình ở Cần Thơ

Bộn bề công việc tại làng nghề đan lục bình, nhưng anh Hà Anh Trường (37 tuổi, ngụ xã Vĩnh Thuận Đông, TP.Cần Thơ (Hậu Giang cũ) vẫn dành thời gian đứng lớp, duy trì những buổi học miễn phí cho trẻ em ở làng nghề.

Thanh Tú
Thanh Tú 17/01
Người đàn ông hơn 10 năm tự bỏ tiền tỷ để quy tập hàng trăm ngôi mộ vô danh ở Hà Nội

Suốt 10 năm qua, ông Phạm Xuân Cử (hiện 53 tuổi, thôn Chuôn Thượng, xã Chuyên Mỹ, Hà Nội) đã tự bỏ tiền tỷ để quy tập, chăm sóc hàng trăm ngôi mộ vô danh. Hành trình lặng lẽ ấy xuất phát từ một nỗi day dứt rất đời, rất người.

Hải An
Hải An 14/01
Không cần chức danh những 'người giúp việc' cho làng lặng lẽ gánh vác việc chung, bền bỉ làm cầu nối đưa chính sách vào đời sống làm đổi thay những bản làng nghèo

Ở các bản làng người Gié Triêng tại Đà Nẵng, mỗi khi có việc chung - từ chuyện học hành của con trẻ đến những mâu thuẫn trong cộng đồng, luôn có những người âm thầm đứng ra thu xếp. Bà con gọi họ bằng một cái tên giản dị: “người giúp việc” cho làng.

Hải An
Hải An 13/01
Tặng hơn 4.200 vé xe ô tô cho sinh viên, công nhân, người lao động về quê dịp Tết Nguyên đán 2026

Ngày 30/12, Trung ương Đoàn cho biết chương trình "Mang Tết về nhà" năm 2026 sẽ dành tặng 4.230 vé xe ô tô cho sinh viên, thanh niên công nhân và người lao động về quê đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026.

Hải An
Hải An 05/01
Ấm lòng ngôi làng 'cổ tích' của những người cao chưa đầy một mét ở Đà Lạt

Rũ bỏ mặc cảm ngoại hình, những người cao chưa đầy một mét tìm thấy cuộc đời mới khi hóa thân thành cư dân ngôi làng cổ tích dưới chân đồi ở Tà Nung, Đà Lạt.

Hải An
Hải An 04/01
Chuyện về bác sĩ cao 90cm chăm sóc 2.000 dân làng suốt 36 năm

Từ thân hình khiếm khuyết đến “điểm tựa sức khỏe” của cả một vùng quê nghèo ở Giang Tây, câu chuyện về bác sĩ cao 90cm khiến nhiều người xúc động.

Hải An
Hải An 02/01
img
Đề xuất