Vua xuống chiếu xin lỗi đại thần và bá tánh, chuyện tưởng như đùa này từng 3 lần xảy ra trong sử Việt

Việc bậc đế vương thừa nhận sai lầm của bản thân, công khai xin lỗi đại thần và bá tánh là chuyện vô cùng hiếm có.

Chi Nguyễn
Chi Nguyễn 27/08
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Khi xưa, dưới thời phong kiến, vua được coi là "thiên tử" - tức con trời, là đấng tối thượng có quyền cao hơn tất thảy. Có thể nói, vua hiếm khi sai, bởi ý vua chính là ý trời. Người ta thường nghe chuyện quan lại xin lỗi nhà vua, chứ chuyện vua công khai xuống chiếu nhận lỗi lầm quả là chuyện hiếm có. Dù vậy, trên thực tế vẫn có những vị vua sẵn sàng nhìn nhận sai lầm của mình, xin lỗi quan đại thần và bá tánh nhân dân.

Lý Cao Tông

ba-vi-vua-tung-cong-khai-xuong-chieu-thua-nhan-sai-lam
Lý Cao Tông. Ảnh minh họa

Lý Cao Tông (李高宗, 1173-1210) là vị hoàng đế thứ 7 của nhà Lý, lên ngôi năm 3 tuổi và trị vì suốt 35 năm. Thời kỳ của ông đánh dấu sự suy tàn khó cứu vãn của nhà Lý, sử sách gọi là Cao Tông Trung Suy (高宗中衰).

Trong giai đoạn đầu, nhờ có thái phó Tô Hiến Thành ra sức phò tá, đất nước yên ổn, nhân dân an lạc. Thế nhưng, sau khi thái phó qua đời, vua Lý Cao Tông như con thuyền mất lái. Vốn dĩ, Cao Tông là một người thông minh, ngoan lành, nhưng khi lên ngôi lại sinh ra đam mê săn bắn, chính sự pháp luật không rõ ràng. Ông vơ vét của dân để xây nhiều cung điện, bắt trăm học xây dựng phục dịch, trộm cướp hoành hành, nhân dân lầm than.

Trẻ người non dạ, lại không còn người can gián, vua nghe theo gian thần mà ngày càng ăn chơi sa đọa. Năm 1189, vua Lý Cao Tông du hành khắp nơi, đi đến đâu mà có thần linh lại lệnh xây dựng đền miếu. Năm 1197, vua cho dựng cung Nghênh Thiềm, 6 năm sau lại cho xây hàng loạt cung điện.

Tương truyền rằng, khi đang xây dở gác Kinh Thiên, có chim khách bay đến làm tổ. Cao Đường Long thấy vậy, cho là điềm báo sắp có vương tộc xuất hiện, thay thế triều Lý bèn khuyên can vua: "Trước cốt sửa đức, sau hãy khởi công mới phải". Vua nghe vậy, đem việc này đến hỏi Phạm Bỉnh Di, là hoạn quan làm tướng thời nhà Lý. Thấy vậy, Bỉnh Di đáp: "Cái gác hoàn thành mà chim khách đến làm tổ, lại sinh ra chim con, vậy là trời cho bệ hạ cái điềm tốt giữ được trăm đời". Cao Tông nghe vậy rất bằng lòng, lại bắt dân phu xây gác. Về việc này, Đại Việt sử ký toàn thư có ghi: "Vua chơi bời không điều độ, hình chính không rõ ràng, giặc cướp như ong, đói kém liền năm, cơ nghiệp nhà Lý từ đấy suy kém...".

Sau này, trước khi qua đời, vua Lý Cao Tông đã nhận ra sai lầm của mình. Năm 1207, vua nhìn cảnh giặc cướp hoành dân, bá tánh lầm than nên hối lỗi, xuống chiếu tự nhận lỗi lầm. Về bản chiếu, Đại Việt sử lược có chép lai: "Trẫm còn bé mà phải gánh vác việc lớn, ở tận nơi cửu trùng, không biết được cảnh khó khăn của dân chúng, nghe lời bọn tiểu nhân mà gây nên oán với kẻ dưới. Dân đã oán thì trẫm còn biết dựa vào ai? Nay trẫm sẽ sửa lỗi, cùng dân đổi mới. Ai có ruộng đất, sản nghiệp bị sung công sẽ được hoàn lại".

Có thể nói, đây là lần đầu tiên có một vị vua trong lịch sử phong kiến Việt Nam thừa nhận lỗi lầm với người dân. Tiếc rằng, sau khi nhận ra sai lầm, ông chỉ làm vua được thêm 3 năm thì qua đời. Nhà Lý tiếp tục suy vong dưới thời vua Lý Huệ Tông, tới năm 1225 thì sụp đổ.

Lê Thánh Tông xin lỗi bề tôi

ba-vi-vua-tung-cong-khai-xuong-chieu-thua-nhan-sai-lam
Lê Thánh Tông. Ảnh minh họa

Lê Thánh Tông (黎聖宗, 1442 – 1497) là hoàng đế thứ 5 của nhà Hậu Lệ, trị vì 37 năm - thời gian lâu nhất thời Hậu Lê, giai đoạn Lê sơ. Đây là thời điểm này đánh dấu sự hưng thị của nhà Hậu Lê nói riêng và chế độ phong kiến Việt Nam, sử sách gọi là Hồng Đức Thịnh Thế. 

Ngay từ khi còn nhỏ, Lê Thánh Tông đã là một người thông minh, ham học, ưa người hiền, bản thân ông cũng có tính cầu thị. Đã có lần, dù làm vua, nhưng Thánh Tông vẫn không ngần ngại mà xin lỗi bề tôi.

Đại Việt sử ký toàn thư có ghi về việc này: Quốc Tử Giám tửu Nguyễn Bá Ký dâng sớ trách vua, nói rằng vua làm văn chỉ chuộng lối học phù hoa vô dụng mà không màng kinh sử. Khi nhận được sớ, Lê Thánh Tông không thẹn mà đáp lại:

"Nếu ta chuộng văn hoa, không lấy gốc kinh, sử thì còn sách nào nữa? Ta tự xét mình, xét lời ngươi nói thì trong bốn chữ 'phù hoa vô dụng' kia, thực đã gồm cả lòng trung rồi. Thế mà ta lại làm văn mà biện lại, thì ta thực có lỗi. Lúc ấy, người đã kịp thời can ngăn, chẳng vì thế mà giữ ý". Từ đó, Nguyễn Bá Ký rất được vua tin tưởng, coi trọng.

Năm 1467, thời điểm đó vùng Đông Bắc có loạn, tống binh Lê Hối dẹp loạn mãi không được. Vua sai Khuất đả đem quân tới trợ giúp, thế nhưng cả hai đều bại trận. Khi pháp ti đem hai vị tướng này ra xét xử, quan Hình bộ thượng thư viện dẫ tới lệ bát nghị, ý là tha bổng cho hai người này. 

Thấy vậy, Đô ngự sử Trần Xác vồn là người chính trực, nắm luật lệ rất chắc, thấy vậy mà nên lên tiếng tán thành. Ông nói rằng: "Xưa nay chỉ có tội đại ác và phản nghịch là không được hưởng lệ bát nghị, chưa từng thấy quan phạm tội thường mà không cho hưởng lệ này".

Vua Lê Thánh Tông biết tin, dụ rằng: "Quân pháp chỉ có một chứ không có hai. Nói như lời của Xác chỉ là biện bác, mê hoặc người mà thôi, phải nên trị Xác về tội này mới được". Thế nhưng, sau này ông lại nhận ra sai lầm của mình, ra chỉ dụ thừa nhận: "Ta vu oan cho ngươi là kẻ biện bác để mê hoặc người, đó là ta lỡ lời. Nay, người có mưu kế gì hay cứ nói với ta, ấy cũng như cơn mưa ngọt đến khi trời nắng hạn, như có con thuyền đến lúc ta cần qua sông. Người hãy kính nhớ lấy".

Vốn dĩ vua nhận ra Trần Xác là người thẳng thắn, dám nói ra những lời can gián vua khi cần, không sợ nguy hiểm. Vì thế, Lê Thánh Tông rất trọng dụng, và đã thừa nhận sai lầm của mình.

Quang Trung nhận sai lầm

ba-vi-vua-tung-cong-khai-xuong-chieu-thua-nhan-sai-lam
Vua Quang Trung. Ảnh minh họa

Tết Kỷ Dậu năm 1789, quân Tây Sơn tấn công đánh bại quân Thanh xâm lược ở Thăng Long. Lúc này, vua Quang Trung (miếu hiệu Tây Sơn Thái Tổ 西山太祖) nhận được "đơn kiện" của bá tánh nơi đây, nói rằng bia Văn Miếu bị đánh đổ ngổn ngang. Đơn kiện này được viết dưới dạng một bài thơ như sau:

"Bia Tiến sĩ vô can vô tội 

Mà vạ lây vì nỗi cháy thành 

Bia thì đạp đổ tung hoành 

Nhà bia thì đốt tan tành ra tro 

Một nền văn hiến lâu dài 

Tiếc thay chưa được đón Ngài ngự thăm".

Bia thì đạp đổ tung hoành Nhà bia thì đốt tan tành ra tro Một nền văn hiến lâu dài Tiếc thay chưa được đón Ngài ngự thăm".

Nhận được tờ sớ, vua Quang Trung không hề giận dữ, trái lại thẳng thắn thừa nhận lỗi lầm. Ông phê rằng: 

"Ta không trách nông phu 

Ta chỉ gờm thầy Nho

Cả gan to mật, dám kêu Vua bằng Ngài! 

Thầy Nho là ai? Sắc cho Bộ hỏi, dân khai".

Tất nhiên, vua cũng không hạch hỏi tiếp, mà chỉ tập trung vào điều cốt yếu cần giải quyết. Vua cho thánh chỉ cùng châu khuyên vào tờ đơn Nôm, về việc này các nhà sử học đánh giá rất cao:

"Thôi! Thôi! Thôi! Việc đã rồi

Trăm điều hãy cứ trách bồi vào ta! 

Nay mai dọn lại nước nhà 

Bia Nghè lại dựng trên tòa muôn gian 

Cơ đồ họ Trịnh đã tan? 

Chớ đổ Trịnh Khải mà oan muôn đời".

Vị vua kiệt xuất triều Lê làm rạng danh nước Việt, 'dẫu Hán Vũ Đế, Đường Thái Tông cũng không thể hơn'

Đang tải bình luận...

Đọc thêm

Bị ba trắc đập đầu, điện kẹp núm vú, lươn chui cửa mình, mẻ chai rạch thịt, xăng tẩm đốt sống người... Thế nhưng nữ biệt động Sài Gòn mang bí danh "con thoi sắt" quyết im lặng không khai báo. Sau khi trốn thoát gông cùm tiếp tục chiến đấu.

Hành trình thoát gông cùm, trở lại cầm súng chiến đấu của nữ biệt động Sài Gòn mang bí danh 'con thoi sắt'
0 Bình luận

Sau khi giết Từ Thọ Huy, Trần Hữu Lượng xưng đế, đặt quốc hiệu Đại Hán, niên hiệu Đại Nghĩa. Nhà Đại Hán một mặt chống quân Nguyên, mặt khác kháng cự với quân đội Chu Nguyên Chương.

'Hậu duệ vua Trần' xưng đế ở Trung Hoa, kháng cự quân đội của Chu Nguyên Chương là ai?
0 Bình luận

Từ là bậc khai quốc công thần cùng Lê Lợi "nếm mật nằm gai", Trần Nguyên Hãn cuối cùng lại phải chịu cái chết ai oán. Có người nói, tất cả bắt nguồn từ sự nghi kỵ 1 chiều của Lê Lợi, song cũng có ý kiến cho rằng, đó là vụ án 2 chiều.

Lê Lợi và Trần Nguyên Hãn, rốt cuộc ai có thành kiến với ai?
0 Bình luận

Tin liên quan

Theo 1 số nguồn tin, Cristiano Ronaldo đã đạt được thỏa thuận cá nhân với Man City. Lúc này chỉ đợi Juventus chốt phương án chuyển nhượng là xong.

Cristiano Ronaldo dứt tình, nín thở đợi Juventus chốt phương án
0 Bình luận

Những Đứa Con Nhà Họ Kiều (Nữ Nhi Nhà Họ Kiều) phát sóng lúc mấy giờ, chiếu trên kênh nào? Xem phim Những Đứa Con Nhà Họ Kiều phụ đề tiếng Việt ở đâu?

Lịch chiếu phim Những Đứa Con Nhà Họ Kiều trên FPT Play mới nhất
0 Bình luận

George Soros là một nhà đầu tư huyền thoại ở Phố Wall, người đã kiếm về 1 tỷ USD trong 24 giờ, được mệnh danh là "kẻ phá sập Ngân hàng Anh".

Bí quyết thành công của nhà đầu tư huyền thoại kiếm 1 tỷ USD trong vòng 24 giờ George Soros
0 Bình luận

img

Bài mới

Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư đến ngôi trường “5 sao” ở xã biên giới Si Pa Phì được Sun Group hoàn thiện thần tốc sau 6 tháng

Ngôi trường “5 sao” ở xã biên giới Si Pa Phì có tổng mức đầu tư 228,5 tỷ đồng, do liên danh Tập đoàn Sun Group và Công ty Thương mại và Xây dựng số 6 thực hiện, từ nguồn vốn hỗ trợ của TP. Hà Nội và nguồn xã hội hóa.

Đăng Dương
Đăng Dương 2 ngày trước
Xúc động khoảnh khắc chàng trai cõng mẹ nhận bằng tốt nghiệp xuất sắc ngành Dược 

Khoảnh khắc Trí Dũng (34 tuổi) cõng mẹ 72 tuổi bị bệnh nặng khi lên bục nhận bằng tốt nghiệp xuất sắc ngành Dược, sau 5 năm ngược xuôi vừa học vừa gánh vác gia đình khiến ai chứng kiến cũng nghẹn ngào, xúc động.

Hải An
Hải An 3 ngày trước
Xúc động bố mẹ chồng ở Nghệ An làm 50 mâm cỗ gả con dâu cũ

Trong lễ vu quy, bố mẹ đẻ và bố mẹ chồng cũ của Xuân đều là đại diện của phía nhà gái, đứng ra trao dâu, nhận rể.

Hải An
Hải An 3 ngày trước
Ấm lòng hành động nhặt được của rơi trả người đánh mất của cậu học trò nghèo Đà Nẵng

Nhặt được chiếc ví có hơn 6,4 triệu đồng, cậu học trò vùng cao Đà Nẵng đã mang nộp cho nhà trường để trả lại người đánh rơi. Hành động này đã nhận được “bão tim” từ cộng đồng mạng.

Hải An
Hải An 22/01
Áo dài và “ma sát văn hóa” - Góc nhìn từ webinar “Giao tiếp liên văn hóa - Giữ bản sắc, Mở tư duy”

Khi khoảng cách địa lý ngày càng bị xóa nhòa, thách thức lớn nhất của hội nhập không còn nằm ở ngôn ngữ, mà ở việc con người làm thế nào để giữ được bản sắc của mình trong môi trường đa văn hóa. Webinar “Giao tiếp liên văn hóa - Giữ bản sắc, Mở tư duy” do Hồng Lĩnh Education tổ chức đã mở ra một không gian đối thoại nghiêm túc về cách người Việt có thể bước ra thế giới với tâm thế chủ động, tự tin và không đánh mất căn tính văn hóa.

“Nối mộng” - Bản giao hưởng màu sắc thắp sáng tương lai

Clip truyền thông “Nối mộng” đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả tại đêm Gala Vọng Đông 2025: Mộng Thực khi kể lại hành trình kết nối những ước mơ sắp bị lãng quên tại vùng quê nghèo khó. Đây chính là món quà tinh thần ý nghĩa mà Ban Tổ chức gửi gắm đến tất cả khán giả tham dự chương trình.

SC88 đồng hành cùng người dân Phú Yên trong chương trình thiện nguyện cuối năm 2025

Cuối năm 2025, khi những cơn gió se lạnh báo hiệu mùa đông đang về, SC88 đã mang hơi ấm nghĩa tình đến với người dân có hoàn cảnh khó khăn tại Phú Yên thông qua chương trình thiện nguyện “Sưởi ấm trái tim đồng bào”. Hành trình không chỉ trao đi những phần quà thiết thực mà còn lan tỏa thông điệp nhân văn sâu sắc về trách nhiệm cộng đồng của doanh nghiệp.

Hải An
Hải An 16/01
Chú rể người Úc “nhập gia tuỳ tục”, dùng xe lôi miền Tây chở tráp cưới hỏi vợ An Giang

Dùng phương tiện truyền thống của miền Tây để chở tráp lễ đi hỏi vợ, chú rể Úc và cô dâu An Giang đã có kỷ niệm đáng nhớ trong ngày vui.

Thanh Tú
Thanh Tú 15/01
Sau 'Chiến dịch Quang Trung' thần tốc dựng nhà, Chính phủ tiếp tục hỗ trợ thêm tiền để bà con vùng thiên tai sắm sửa đón Tết

Sau chiến dịch thần tốc dựng lại nhà cho dân, Chính phủ tiếp tục triển khai chính sách hỗ trợ bà con vùng thiên tai có thêm tiền sắm sửa, đón Tết.

Hải An
Hải An 12/01
Món quà đặc biệt cho nữ sinh nghèo hiếu nghèo hiếu học ở Vĩnh Long

Ngôi nhà mới ở vùng quê Vĩnh Long là món quà đặc biệt dành cho Minh Châu để em vững bước trên hành trình tìm kiếm tri thức.

Thanh Tú
Thanh Tú 11/01
Nữ sinh viết thư tay cảm ơn các ân nhân đã giúp đỡ để cô có thể tiếp tục con đường học vấn

Lá thư cảm ơn của một nữ sinh viên vừa tốt nghiệp đại học gửi đến ông Trần Minh Hải và các ân nhân đã giúp mình đi học được chia sẻ trên mạng xã hội khiến nhiều người xúc động.

Hải An
Hải An 10/01
Tuyên dương học sinh trả lại chiếc ví chứa 23 triệu đồng cho người đánh rơi

Sau khi nhặt được chiếc ví chứa số tiền lớn, em học sinh Lê Minh Đức (Quảng Trị) đã lập tức trình báo, giao nộp cơ quan công an để nhờ tìm trả lại người đánh rơi.

Trên đường công tác, hai bác sĩ pháp y kịp thời cứu người phụ nữ bất tỉnh, giành lại sự sống trong gang tấc

Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.

Hải An
Hải An 01/01
MTTQ Việt Nam tặng 30.000 suất quà cho người nghèo, người khó khăn dịp tết 2026

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Hải An
Hải An 29/12
img
Đề xuất