Hai "nhà tiên tri" gieo quẻ, dự đoán vua Trần đánh thắng quân Nguyên Mông là ai?

Nhà Trần ngoài việc lấy nhân tài thông qua thi cử thì còn có tục Ấm cử, cha truyền con nối làm quan lớn nhỏ tùy theo năng lực hoặc lấy những người có công chống giặc, những người được tiến cử vì có thực tài. Bên cạnh những cách thông thường đó, có nhiều trường hợp vì gieo quẻ, dự đoán như thần mà được phong quan tước. Ở triều Trần, có 2 người được phong quan nhờ gieo quẻ bói. Họ là ai?

Bói quẻ đại thắng được tặng chức quan Hành khiển

Thời nhà Trần trị vì 1225 - 1400, quân Nguyên Mông ba lần xâm phạm bờ cõi Đại Việt nhưng đều đại bại bởi sức mạnh và ý chí của quân dân ta. Năm Năm Mậu Ngọ (1258), quân Mông Cổ đại bại lần thứ nhất. Năm Ất Dậu (1285), chúng định sang chiếm đóng biến nước ta thành xứ nội thuộc. Khi ấy vua Trần Nhân Tông sức mạnh, có tiềm lực quân sự, không sợ thua trận nhưng ông vốn là người cảm tính, tin thuyết "chi thiên mệnh" nên đã cạy nhờ đến yếu tố tâm linh.

Để thực hiện việc đó, nhân có Phùng Sĩ Chu thông hiểu tướng số, vua bèn sai ông bói xem cuộc kháng chiến lần này được mất, mạnh yếu thế nào. Vâng lệnh vua, Phùng Sĩ Chu gieo một quẻ bói. Quẻ gieo xong, Phùng Sĩ Chu nhìn quẻ nhẩm nghiệm và đoán: 

- Bẩm bệ hạ, cứ như quẻ bói mà thần gieo được, lần chống giặc này thế nào quân ta cũng đại thắng.

Vua Trần Nhân Tông mừng lắm, liền bảo: 

- Nếu đúng như lời ngươi đoán, trẫm sẽ có trọng thưởng.

Quả nhiên, vua Trần đã đánh bay quân Nguyên Mông khỏi bờ cõi nước Việt. Bấy giờ khi định công ban thưởng, đến lượt Phùng Sĩ Chu, vua Nhân Tông cười nói:

- Thiên tử không nói đùa. Lời hứa khi xưa giờ ta có dịp thực hiện cho khanh.

Vào năm Kỷ Sửu, Trùng Hưng năm thứ 5 (1289), vua Nhân Tông phong Phùng Sĩ Chu làm Hành khiển. Đây là một ưu ái bởi thường Hành khiển là do những trung quan, tức hoạn quan đảm nhiệm.

Theo gia phả và Thần bị Phùng Sĩ Chu ở đền thờ họ Phùng tại xóm 1 (xã Nam Cường, huyện Nam Đàn, Nghệ An hiện nay) thì Phùng Sĩ Chu hiệu là Tốn Trai tiên sinh (quê ở Cổ Liễu, thuộc Trà Hương (không rõ địa danh), là người trung hiếu, có tài về mặt văn học. 

Vì có thực tài nên ông được vua Trần yêu quý mà gả công chúa cho. Sau này sinh được nam tử tên húy là Quang Lộc, trở thành hậu duệ của dòng họ Phùng ở cả nước và xứ Nghệ sau này.

Gieo quẻ Chấn – Hoán

Theo Báo Kiến thức, Trần Thì Kiếm ((1260 – 1330) người làng Cự Sa, huyện Đông Triều, phủ Tân Hưng (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh), từng là môn khách của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, khi làm An phủ sứ Thiên Trường ông nổi danh là một ông quan liêm khiết, từng móc họng trả cỗ của kẻ đút lót để khỏi mất thanh danh. Bên cạnh đó, ông cũng từng dự đoán trúng kết quả được thua của cuộc kháng chiến chống Nguyên lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1288).

Khi quân Nguyên lăm le bờ cõi nước ta, định đánh Đại Việt lần 2, chúng hết đòi vua Trần vào chầu lại đưa chú của vua là hoàng tôn Trần Di Ái về nước (1282), lại lấy kế mượn đường diệt Quắc đòi đi qua Đại Việt đánh Chiêm Thành (1283), bắt ta chuẩn bị lương thảo, quân đội (1284).

Vua Trần Nhân Tông biết chiến tranh không thể tránh khỏi nên đã sai Phùng Sĩ Chu đoán định cơ mưu. Để chắc chắn, trong một dịp khác, vua lại sai Thì Kiến bói. Ông gieo quẻ và được quẻ Dự biến sang quẻ Chấn. Trần Thì Kiến mới theo quẻ mà rằng:

- Thưa bệ hạ, mùa hạ sang năm quân Nguyên tất phải thua.

Vào mùa hạ năm Ất Dậu (1285) nhằm tháng Tư âm lịch, những chiến thắng oanh liệt của quân dân nhà Trần “Đoạt giáo Chương Dương độ. Cầm Hồ Hàm Tử quan”... làm cho quân Nguyên đại bại phải chạy dài về Bắc, quả đúng như lời tiên đoán của ông.

Quân Nguyên thua 2 lần trước đó nên vô cùng căm tức, chúng bỏ cả việc đánh Nhật Bản, xua quân sang đánh Đại Việt lần thứ 3.  Vốn trước được quẻ tốt từ viên quan liêm Thì Kiến, vua Nhân Tông lại sai ông trổ tài thêm lần nữa. Mệnh vua nào dám trái, ông gieo được quẻ Quan biến sang quẻ Hoán, mới đoán rằng:

- Thưa bệ hạ, quẻ gieo được là quẻ Hoán, chữ Hoán nghĩa là tan, đây là điềm báo trước giặc Nguyên sẽ tan chạy trong nay mai.

Nhờ kế "thanh dã" như đã dùng ở 2 lần trước, quân dân nhà Trần lần lượt làm nên những trận Vạn Kiếp, Cao Lạng, Bạch Đằng giang... làm cho lũ giặc cướp nước kinh hồn bạt vía. Đến tháng 3 năm Mậu Tý (1288), đất nước sạch bóng quân thù.

Quẻ bói năm xưa thành hiện thực, vua Nhân Tông vui lắm, tấm tắc khen tài Thì Kiến. Đến năm Nhâm Thìn (1292) niên hiệu Trùng Hưng năm thứ tám, bệ hạ cho đặc cách bổ dụng Trần Thì Kiến làm An phủ lộ Yên Khang, xem như tưởng thưởng cho công của ông (Lộ Yên Khang: Xưa là Yên Ninh; nhà Lê đổi là phủ Yên Khang; nay đổi là Yên Khánh thuộc tỉnh Ninh Bình).

Người xưa rất tin vào chuyện tốt xấu của quẻ bói là điều dễ hiểu. Việc hai ông gieo quẻ là một việc, nhưng cũng là những người tài nên hiểu được thế và lực của đất nước mới có đủ niềm tin để khẳng định chắc như đinh đóng cột như thế. Vả chăng, nếu đoán là thắng, mà không may nước Việt đại bại dưới tay nhà Nguyên, thì lúc đó vua tôi cũng đâu còn được yên thân, toàn mạng thì lo gì bị vua trách phạt, nên cứ bói thắng là hơn. Tất nhiên, nếu có điều đó thì cũng không phải là ý của hai vị tôi trung này.

Xem thêm: Giai thoại ly kỳ về "mệnh đế vương" của vua Lý Thái Tổ