Người đàn ông giữ nghề "vẽ truyền thần" ở Thảo Cầm Viên, 40 năm đón Tết cùng người lạ

"Vẽ truyền thần" bằng kéo

Sáng cuối tuần, cô gái trẻ tên Nhi (25 tuổi, TPHCM) cùng bạn trai đến tham quan Thảo Cầm Viên (phường Sài Gòn, TPHCM). Sau khi dạo quanh vườn thú, Nhi bị thu hút bởi gian hàng trưng bày những bức hình đen trắng dựng bên vệ đường. Đó là gian hàng của ông Văn Thế (63 tuổi).

Ông Thế cho biết, công việc mình đang làm là nghệ thuật cắt hình bóng chân dung hay còn gọi là cắt truyền thần.

Đây là kỹ thuật sử dụng giấy đen và kéo sắc cắt tạo hình nhân vật, cảnh vật dựa trên cách quan sát góc nghiêng của vật mẫu. Theo ông Thế, nghệ thuật này bắt nguồn từ Pháp.

Ban đầu, người ta dùng đèn rọi vào người để bóng in trên giấy rồi dùng dao sắc rạch theo hình bóng đó. Tuy nhiên, việc này khiến nét rạch không chính xác, thiếu độ sắc sảo.

Sau này, nghệ nhân không cần in bóng lên giấy mà chỉ nhìn trực tiếp người mẫu rồi dùng kéo cắt theo. Dùng kéo giúp nét cắt mịn, sắc sảo, liền mạch hơn, tác phẩm được hoàn thiện tốt hơn.

Ông Thế chia sẻ: “Tôi học nghệ thuật này từ những người đi trước và bắt đầu làm nghề từ năm 1986. Tính đến nay, tôi đã theo nghề 40 năm.

Những ngày đầu chưa quen, tôi cắt rất chậm, thậm chí không chính xác. Qua rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm, bây giờ tôi có thể hoàn thiện tác phẩm chỉ trong 1-2 phút.

Vì sử dụng kéo cắt để tạo ra hình ảnh chân dung người mẫu một cách sống động, có thần thái nên nhiều người nói vui đây là nghề vẽ truyền thần bằng kéo.

Cái khó của nghề này là tác phẩm khi hoàn thiện chỉ là một bóng đen, không khối, không màu, không ánh sáng. Tuy nhiên, khi người ngoài nhìn vào có thể nhận ra nghệ nhân đang cắt hình bóng của ai.

Để đạt được yêu cầu này, người theo nghề phải khéo tay và có mắt quan sát. Bởi, không chỉ cắt cho giống gương mặt của khách mà tác phẩm hoàn thiện phải thể hiện được thần thái của người mẫu”.

Sức hút từ những tác phẩm được ông Thế trưng bày khiến Nhi quyết định trải nghiệm nghệ thuật cắt hình bóng.

Cầm chiếc kéo nhỏ trên tay, ông Thế nhìn góc nghiêng khuôn mặt khách hàng của mình rồi bắt đầu cắt.

40 năm đón Tết xa nhà

Chưa đầy 1 phút, ông Thế đã cắt xong hình bóng chân dung của cô gái trẻ một cách chính xác, sống động. Cầm tác phẩm trên tay, Nhi trầm trồ, ngạc nhiên vì thấy rất giống với khuôn mặt của mình.

“Tôi rất bất ngờ. Không ngờ chỉ cần nhìn và dùng kéo, ông Thế có thể cắt ra hình khuôn mặt tôi một cách chính xác, giống từng nét như vậy. Theo tôi, đây là một loại hình nghệ thuật rất đặc biệt”, Nhi nói.

40 năm theo nghề, ông Thế chỉ ngồi tại Thảo Cầm Viên, chưa từng chuyển địa điểm. Trước đây, ông làm cả tuần. Sau này, vì nhiều lý do, ông chỉ làm 2 ngày cuối tuần. Những ngày còn lại, ông mưu sinh bằng công việc chụp ảnh dạo cho khách.

Nhiều khách thập phương đến tham quan sở thú, muốn lưu giữ chân dung theo cách đặc biệt thường được giới thiệu tìm gặp ông Thế.

Không ít khách quen từng nhờ ông cắt hình bóng từ khi còn nhỏ, đến nay vẫn quay lại để lưu giữ sự thay đổi trên khuôn mặt mình theo thời gian.

Do phụ thuộc vào lượng khách tham quan, công việc của ông Thế đặc biệt đông vào những ngày Tết. Dịp này, ngoài khách quen, ông còn được nhiều du khách trong và ngoài thành phố, cả khách nước ngoài, thuê cắt hình bóng chân dung.

Ngày Tết, thay vì ở nhà cùng gia đình vui xuân, ông Thế lại đến Thảo Cầm Viên làm nghề. Suốt 40 năm qua, ông đều đón Tết cùng khách thập phương.

Ông chia sẻ: “Ngày 30 Tết, Thảo Cầm Viên đóng cửa để dọn dẹp, tôi về nhà cúng giao thừa. Sáng mùng 1 Tết, sở thú mở cửa đón khách, tôi lại đến phục vụ. Tôi ở đây từ sáng đến chiều tối mới về nhà.

Cứ thế, suốt những ngày Tết, tôi đều phục vụ khách tại Thảo Cầm Viên  cả ngày và chỉ về nhà khi chiều muộn. Từ ngày theo nghề này, chưa có năm nào tôi đón Tết ở nhà.

Công việc đón xuân, cúng ông bà, tổ tiên ngày Tết đều nhờ vợ con. Khi hết Tết, lượng khách thưa dần, tôi mới trở lại với nhịp sống thường nhật.

Dù vậy, tôi rất vui khi có thể giữ nghề, giới thiệu bộ môn nghệ thuật độc đáo. Đón Tết cùng đông đảo khách thập phương tại sở thú cũng là một trải nghiệm thú vị, đáng nhớ trong cuộc sống của tôi”.

Theo Vietnamnet

Xem thêm: Nghệ thuật 'bán sơn, bán thủy' trong cỗ Tết Hà Nội