Chuyện những cụ ông hay lo việc "bao đồng", ngày ngày vớt rác dưới dòng kênh đen ngòm

Dù đã tuổi cao sức yếu, nhưng nhiều năm qua các cụ ông tại TP.HCM vẫn tình nguyện làm việc mà người đời coi là "bao đồng". Đó là hàng ngày là trầm mình dưới những dòng kênh đen ngòm, bốc mùi để vớt rác, khơi thông dòng chảy, làm sạch môi trường.

Lớn tuổi vẫn tự nguyện trầm mình dưới dòng kênh đen

Dù đã tuổi cao sức yếu, nhưng nhiều năm qua các cụ ông tại TP.HCM vẫn tình nguyện làm việc "bao đồng" là trầm mình dưới những dòng kênh đen ngòm, bốc mùi để vớt rác, khơi thông dòng chảy.

Sáng sớm, ông Hồ Chí Cường (65 tuổi, ngụ ấp 1, xã Bình Chánh, huyện Bình Chánh) đã đem giày ống, chạy xe máy tới rạch Ông Đồ. Sau khi gửi xe, ông vội vã bám cây mà men xuống mé rạch, lên chiếc ghe tự chế từ cano cũ ra rạch vớt rác. 

Ông Cường cho biết, thường ngày ông cùng cháu trai cùng nhau vớt rác ở đây nhưng hôm nay cháu ông bận, ông đành một mình làm việc. Ông tâm sự: "Năm 2018, rạch Ông Đồ bị ô nhiễm nặng, rác và lục bình nhiều nên bí nước. Thấy vậy, chính quyền địa phương vận động nhiều đơn vị tham gia cải tạo, tôi cũng góp chút sức. Sau thời gian ngắn, những người thiếu ý thức lại quăng rác xuống rạch. Tôi thấy ô nhiễm quá nên rủ thằng cháu đi vớt rác".

Ban đầu, ông Cường dùng lưới cá kéo rác, trầm mình dưới dòng kênh đen ngòm. Mỗi lần như vậy, ông lại phải vứt bỏ một bộ quần áo.Thấy ông tình nguyện làm việc, chính quyền địa phương hỗ trợ ông một chiếc ghe tự chế, ông làm việc hiệu quả hơn. Ông chèo ghe, người cháu lấy cây gắp mà hốt rác, cho vào bao rồi đưa lên bờ, đợi khô rồi đốt. Cứ thế, mỗi ngày hai chú cháu lại bỏ ra vài tiếng đồng hồ vớt rác.

Cũng giống ông Cường, ông Vương Văn Kính (74 tuổi, trú phường Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Đức) cũng đã có kinh nghiệm gần 10 năm vớt rác. Ông vừa là tổ trưởng tổ 15B tại khu phố, vừa làm thêm việc quản lý đê nhân dân ở phường. 

Trước kia, khu vực này ngập nước trầm trọng, nhất là vào mùa mưa. Cứ tầm tháng 8 âm, bà con lại chuẩn bị ghe, sẵn sàng sử dụng để di chuyển. Khi ấy, nước ngập tới tận đầu gối, không chỉ việc đi lại mà đồ dùng trong nhà cũng hư hỏng hết cả. Tết năm nào, bà con ở khu phố cũng thấp thỏm sống trong cảnh ngập ngụa nước mưa hòa nước cống đen ngòm.

Ông Kính hơn ai hết rất thấu hiểu nỗi khổ ấy, nên khi địa phương làm đê, đắp công, ông đã tham gia đội quản lý đê nhân dân. Khi đang làm việc, ông mới phát hiện khu dân cư ngập nước do rác thải làm nghẹt cống, từ đó ông tình nguyện đi vớt rác. Để thông cống, ông phải dùng xà beng nạy miệng cống, cứ thế chui xuống vớt rác. Hồi đầu chưa có kinh nghiệm, mấy đợt ông bị nước cuốn đi, suýt mất mạng.

Nguy hiểm là thế, ông Kính vẫn không cảm thấy chùn chân. Ông bảo, tôi lớn tuổi rồi, lại có kinh nghiệm nên tình nguyện làm, thương mấy em trẻ nhỡ có chuyện gì thì ai lo cho gia đình. Ông Kính tâm sự, ông cũng biết tự bảo vệ mình, chỉ khi triều cường rút ông mới xuống gỡ rác, chứ khi nước đang lớn mà lội xuống thì "chết chắc". Xong, ông cười nói: "6 năm nay, phường khô ráo rồi, không còn cảnh ngập nước như trước. Nếu trời mưa to, nước chảy không kịp thì chỉ tầm 15-20 phút cũng rút hết".

Ông Nguyễn Ngọc Đức (67 tuổi, trú phường Bình Trị Đông, Bình Tân) đã 7 năm qua cần mẫn vớt rác, vớt kinh tiêm dọc kênh Chiến Lược. Người dân nơi đây không còn lạ gì hình ảnh cụ ông cựu chiến binh ngày ngày ôm cây sào dài, chạy xe máy kéo theo thùng rác đựng chế vớt rác. Mỗi ngày, ông vớt được gần 400 kg từ kênh Chiến Lược.

Ông vớt từng túi ni lông, chai nhựa, lon nhôm,... nổi trên mặt nước. Kéo lên xong, ông lại trút vào thùng rác tự chế gắn trên xe. Cứ thế, đã 7 năm trôi qua, con kênh ô nhiễm Chiếc Lược nhờ công ông Đức mà dần thoát khỏi tình trạng ô nhiễm, bốc mùi. 

Trước kia, con kênh này bị ô nhiễm nặng do nước thải và rác sinh hoạt. Con kênh nước đen ngòm, khi trời nắng gắt thì bốc mùi hôi thối, nổi bọt trắng, đến ngày mưa thì nước kênh tràn cả vào nhà dân. Thấy thế, ông Đức tình nguyện vớt rác, khơi dòng, ông cũng tiện tay cắt cỏ, dọn kim tiêm dọc mé kênh. 

Khi ngọn kênh hồi sinh, đại diện UBND phường đã tới nhà thăm hỏi, động viên ông, đồng thời hỗ trợ kinh phí. Trung bình mỗi tháng ông vớt được khoảng 10 tấn rác, số rác ấy sẽ được chở đến điểm tập kết và đợi xử lý theo quy định. 

Vận động người dân, nâng cao ý thức

Thấy việc chồng làm vừa nguy hiểm vừa khổ cực, vợ ông Kính nhiều lần khuyên ông nghỉ ngơi vì không an tâm. Thấy vậy, cô con gái lại khuyện: "Mẹ cứ để ba làm. Ba không được làm việc mình thích sẽ đổ bệnh". Quả thực, ông Kính rất đỗi tự hào, ông nói ông làm được việc có ích nên vui, vì thế càng sống lâu.

Không chỉ dọn rác, ông còn chủ động tới nhà vận động bà con, nâng cao ý thức không được xả rác xuống kênh, xuống cống. Ban đầu, nhiều người tỏ ý khó chịu, nói ông lo việc "bao đồng". Ông Kính chia sẻ: "Nhiều người ý thức kém, họ ném cả nệm cũ xuống cống. Chúng tôi có lắp camera giám sát nhưng thấy rồi thì đến dọn chứ đâu dám phạt người nào. Nghèo khổ, lo làm lụng đầu tắt mặt tối nên họ không có điều kiện tìm hiểu những quy định về bảo vệ môi trường." Thế nhưng, dần dà, người ta nghe nhiều rồi quen, có người hứa sẽ không xả rác bừa bãi nữa.

Ông Cường thì chỉ mong những người trẻ thấy vậy là việc nên làm mà học tập. Có khi, ông vừa dọn xong, có người lại tới vứt rác xuống, dù chỉ là bộ phận nhỏ thiếu ý thức thôi. Ông kể, có người nói ông được trả tiền đi nhặt rác nên mới làm, nhưng ông kệ. Ông Cường nói: "Gia đình tôi thuộc diện khó khăn ở địa phương. Vợ tôi được Hội Phụ nữ hỗ trợ nhiều, tôi mang ơn nên góp chút sức mọn cải tạo môi trường sống... Vợ con của tôi hiểu và ủng hộ là được, mình làm việc có ích chứ có phải làm chuyện xấu đâu mà nghĩ ngợi".

Về phía ông Đức, ban đầu nhiều người thấy ông vớt rác còn lên tiếng chọc ghẹo, cười đùa. Ngay cả con cái cũng can ngăn ông, nói ông nên chăm lo sức khỏe chứ "đừng làm việc bao đồng". Thế nhưng, khi con kênh đen ngòm không còn bốc mùi, rác thải dã vơi bớt, nghĩa cử cao đẹp của ông mới được ghi nhận. Có người còn mời ông uống nước, phụ chi phí xăng xe,... Con cái ông cũng không can ngăn nữa, thậm chí con gái còn đi vớt rác giúp ông khi ông trở bệnh. Chị nói: "Tôi rất tự hào về công việc của cha."

Suất cơm 2.000 đồng ấm bụng người lao động nghèo giữa lòng Hà Nội