Lớp học "giữ hồn" dân tộc nơi vùng biên Đắk Wil

Đây là lớp học miễn phí do anh Bàn Phụ Cán (SN 1983, trú thôn Đoàn Kết) mở bằng tất cả tâm huyết. Lớn lên cùng niềm đam mê chữ Nôm Dao được truyền lại từ cha, anh Cán luôn trăn trở trước nguy cơ những giá trị văn hóa truyền thống của người Dao Đỏ dần mai một theo thời gian. Với quyết tâm và vốn hiểu biết của mình, anh tự tay sưu tầm tài liệu, sách cổ để mở lớp truyền dạy vốn chữ quý giá này cho cộng đồng.

Nơi con chữ gắn kết cộng đồng và gieo mầm tình yêu cội nguồn 

Một hình ảnh thường thấy tại lớp học chữ Nôm Dao của anh Cán là hơn 40 học sinh nhiều độ tuổi khác nhau vẫn đang chăm chú rèn luyện từng nét chữ.

Đặc biệt, điều khiến nhiều người xúc động là ông Phượng Chòi Kinh (47 tuổi) đang nắn nót viết từng nét chữ bên cạnh những học trò chỉ đáng tuổi con, tuổi cháu mình. Vượt hàng trăm cây số từ Gia Lai đến Lâm Đồng, người đàn ông này mang theo một tinh thần cầu thị đáng quý. 

Bản thân ông Kinh ở quê nhà cũng đang truyền dạy chữ Nôm Dao cho con em trong làng. Tuy nhiên, nhận thấy vốn chữ của mình chưa đủ sâu, chưa tường tận hết ý nghĩa của từ cổ, ông không ngần ngại tìm đến thầy Cán. 

"Là người đi dạy nhưng không phải chữ nào mình cũng biết. Tôi sang đây học thêm để tích lũy kinh nghiệm, sau này về còn dạy lại cho các cháu được đúng, được hay hơn", ông Kinh bộc bạch. 

Sự bền bỉ của người học trò "U50" ấy đã trở thành tấm gương sáng, tiếp thêm động lực cho cả lớp.

Không chỉ người lớn, lớp học của anh Cán còn thu hút nhiều trẻ em Dao Đỏ, góp phần nuôi dưỡng tình yêu với các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là chữ Nôm Dao. 

Em Triệu Bảo Huy (12 tuổi, học sinh lớp 8) cho biết, suốt hai năm qua, cứ mỗi dịp nghỉ hè, em lại xin phép bố mẹ đến nhà thầy Cán học chữ cùng các bạn.

“Sau hai mùa hè, em đã nhớ và viết được nhiều chữ Nôm Dao. Em sẽ cố gắng học thật tốt để sau này góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc và truyền dạy lại cho các em nhỏ”, Huy tự hào chia sẻ.

Lớp học không chỉ dạy chữ mà còn tạo không gian sinh hoạt cộng đồng, giúp các em giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử và có thêm cơ hội tìm hiểu, gắn bó với văn hóa truyền thống. 

Chia sẻ về lý do mở lớp, anh Bàn Phụ Cán cho biết mong mỏi lớn nhất là giúp thế hệ trẻ hiểu, gìn giữ và tiếp nối vốn chữ cha ông để lại. Theo anh Cán, chữ Nôm Dao là một nét văn hóa truyền thống quan trọng của người Dao, được sử dụng trong nhiều hoạt động của đời sống hằng ngày, từ các nghi lễ, phong tục tập quán đến những bài cúng cổ. Thế nhưng, giữa nhịp sống hiện đại, số người còn am hiểu chữ Nôm Dao trong cộng đồng không nhiều. 

Anh Cán may mắn sinh ra trong gia đình có người cha từng là thầy dạy chữ Nôm Dao nổi tiếng trong làng. Kế thừa nền tảng ấy cùng niềm đam mê, anh không ngừng tự học, sưu tầm tài liệu và chắt lọc kiến thức từ những trang sách cổ để truyền dạy cho lớp trẻ. 

Duy trì một lớp học miễn phí ở vùng biên chưa bao giờ là điều dễ dàng. Hiện tại, lớp học được chia thành 3 ca, do anh và một người đồng nghiệp luân phiên đảm nhận. Nhịp sống của người “thầy giáo” làng cứ thế trôi qua giản dị mà tất bật: buổi sáng đứng bục gieo chữ, chiều đến lại tất tả lên nương rẫy mưu sinh. 

“Công việc khá vất vả nhưng nhìn thấy học trò say mê từng nét chữ, chúng tôi rất vui”, anh Cán tâm sự.

Theo ông Lò Văn Đức, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đắk Wil cho biết thôn Đoàn Kết hiện là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào Dao Đỏ. Hầu hết bà con đều từ các tỉnh miền núi phía Bắc xa xôi di cư vào lập nghiệp. Trong quá trình sinh sống và phát triển, cộng đồng người Dao nơi đây vẫn nỗ lực gìn giữ các phong tục quan trọng như lễ Cấp sắc, cưới hỏi và những nghi thức tín ngưỡng lâu đời. 

Chính trong bối cảnh đó, những người “truyền lửa” như anh Cán càng trở nên đáng quý. "Việc có những cá nhân tận tâm đứng ra truyền dạy chữ Nôm Dao cho thế hệ trẻ là điều rất đáng trân trọng. Đó không chỉ là nỗ lực duy trì một mặt chữ, mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ bản sắc, phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương," ông Đức nhận định.

Đồng tình với góc nhìn này, ông Bàn Thanh Minh - Bí thư Chi bộ thôn Đoàn Kết khẳng định, lớp học nhỏ nhưng đang góp phần duy trì cả một "mạch nguồn" văn hóa lớn lao của cộng đồng Dao Đỏ.

“Từ lễ Cấp sắc, lễ cưới đến các bài cúng giải hạn, cúng rằm hay nghi lễ mời tổ tiên về ăn Tết, người Dao đều sử dụng chữ Nôm Dao. Lớp học chính là cầu nối để thế hệ sau tiếp nối và gìn giữ cội nguồn văn hóa của dân tộc”, ông Minh chia sẻ.

(Nguồn: VietNamNet)

Xem thêm: 10 năm duy trì lớp học 0 đồng “ươm mầm” tri thức, kỹ năng cho những trẻ em vùng quê