Triển lãm "Ngọc Sáng trong Son" chuẩn bị được khai mạc tại Hà Nội

Triển lãm nghệ thuật "Ngọc Sáng trong Son" sẽ khai mạc vào 10h ngày 12/9, kéo dài từ 12 đến 22/9 tại Artera Space, 115 Nguyễn Thái Học, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội). Đây là 1 triển lãm rất đặc biệt khi những tác phẩm nghệ thuật Phật giáo, những hình tượng được khắc họa trong mỹ thuật Phật Giáo được thể hiện bằng nghệ thuật sơn mài truyền thống Việt Nam.

“Ngọc Sáng trong Son” là triển lãm sơn mài truyền thống đánh dấu sự hợp tác độc quyền giữa SonMani và họa sĩ Robert Beer. Tại đây, những nét vẽ nghiêm cẩn trong mỹ thuật Kim Cương Thừa được tái hình dung bằng ngôn ngữ sơn mài truyền thống.

SonMani là dự án nghiên cứu độc lập về ý nghĩa biểu tượng trong Phật giáo qua lăng kính lịch sử, triết học và nghệ thuật. Từ kho tàng tri thức ấy, SonMani bước vào hành trình kết nối di sản và kiến tạo độc bản: nghệ thuật Phật giáo gặp gỡ kỹ nghệ cổ truyền Việt Nam, tri thức cổ xưa xúc chạm công nghệ đương đại, tạo nên những sản phẩm đặc sắc, giàu chiều sâu văn hóa. Hai nhà sáng lập của SonMani là Lê Đức Trung và Đỗ Như Quỳnh. 

Đỗ Như Quỳnh là đạo diễn phim tài liệu về văn hóa di sản Việt Nam, có nhiều năm kinh nghiệm về báo chí, truyền thông. Sinh ra trong gia đình có nhiều đời làm nghề sơn mài truyền thống tại làng Hạ Thái, Như Quỳnh chứng kiến sự chuyển dịch của làng nghề từ truyền thống đến hiện đại. Với kinh nghiệm của 1 đạo diễn phim và tình yêu với di sản, cô mong muốn kể tiếp câu chuyện của làng nghề, nghệ thuật và tôn giáo bằng một ngôn ngữ mới chân thực và gần gũi hơn với công chúng đương đại. 

Một trong các hoạt động của SonMani là chế tác nghệ thuật Phật giáo theo quy trình cổ truyền, từ làm vóc đến xử lý chất liệu tự nhiên. Bằng cách kết hợp sơn mài với kỹ thuật cẩn ốc, khảm trứng của các làng nghề Hà Tây xưa, SonMani tôn vinh kỹ nghệ bản địa và đồng hành vững chắc cùng đời sống người thợ.

“Ngọc Sáng trong Son” là triển lãm sơn mài truyền thống đánh dấu sự hợp tác độc quyền giữa SonMani và họa sĩ Robert Beer. Tại đây, những nét vẽ nghiêm cẩn trong mỹ thuật Kim Cương Thừa được tái hình dung bằng ngôn ngữ sơn mài bản địa — sơn ta, son, vỏ trứng và kỹ thuật cẩn khảm thủ công.

Theo SonMani, mỗi tác phẩm trong không gian triển lãm sẽ là một cuộc gặp gỡ giữa hai dòng văn hóa. Một dòng mạch khai nguyên từ Ấn Độ–Himalaya, với hệ biểu tượng đồ sộ, linh thiêng. Một dòng mạch thấm đượm hồn cốt người Việt, là chất liệu làm nên nét uy nghiêm, trầm mặc trong kiến trúc và thánh tượng đình chùa. Tại giao điểm ấy, mỗi tác phẩm không còn giới hạn ở chủ đề tôn giáo, mà đã trở thành không gian chiêm nghiệm nội tâm.

Nữ đạo diễn Đỗ Như Quỳnh chia sẻ, tên gọi “Ngọc Sáng trong Son” mang nhiều tầng ý nghĩa. “Ngọc” gợi nhắc đến viên ngọc báu của Chính Pháp, biểu trưng cho trí tuệ, lòng từ bi và ánh sáng nội tâm. “Son” chính là bột son tạo ra từ khoáng chất quý trong truyền thống sơn mài Việt Nam. Khi được nghiền mịn, hòa quyện với sơn ta theo tỷ lệ nghiêm ngặt sẽ tạo nên các lớp màu huyền ảo, thâm trầm theo năm tháng.

Trong mỗi tác phẩm, vẻ đẹp của nghệ thuật Phật giáo Kim Cương Thừa được chuyển tải qua chiều sâu vật chất và tinh thần của sơn mài Việt. Một tác phẩm sơn mài ra đời là kết quả của nhiều mồ hôi và tri thức. Từ bản nét của người họa sĩ đến những công đoạn thủ công kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng. Vì vậy, tại triển lãm lần này, SonMani mong muốn mỗi tác phẩm không chỉ được nhìn nhận như thành quả của một cá nhân, mà là kết tinh của nhiều bàn tay, nhiều đời sống, nhiều truyền thống và nhiều mối duyên lành.

Triển lãm ghi nhận tên của tất cả người thợ, nghệ nhân và cộng sự đã tham gia vào mọi công đoạn, như một lời tri ân hướng đến những người đang âm thầm giữ lửa cho nghề. Bằng việc chiêm nhưỡng các tác phẩm, người xem có thể chậm lại, lắng nghe và đối thoại với chính tâm mình, nhìn sâu vào những bất an, mong cầu, khổ đau và hy vọng — và từ đó nhận ra viên ngọc của từ bi và trí tuệ vẫn luôn trọn vẹn trong mỗi chúng ta.

Đặc biệt, họa sĩ – học giả Robert Beer sẽ đến Việt Nam và trực tiếp tham dự triển lãm “Ngọc Sáng trong Son” tại Hà Nội. Người nghệ sĩ tạo nên những bản nét nguyên gốc sẽ trực tiếp đứng trước những tác phẩm được chuyển thể từ chính nét vẽ của mình, qua bàn tay nghệ nhân Việt và bằng một chất liệu đã gắn bó sâu sắc với lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Ông Robert Beer sẽ đi cùng người vợ Gill Farrer-Halls. Bà là một nhà sản xuất phim tài liệu và là tác giả của nhiều cuốn sách viết về Đức Đạt Lai Lạt Ma và Phật giáo.