Thái úy Tô Hiến Thành - Danh tướng tài đức, thanh liêm, khi vua mất ăn chay để tang 6 ngày

Thái úy Tô Hiến Thành là danh nhân kiệt xuất về chính trị, quân sự, văn hóa của đất nước. Dù có quyền cao chức trọng nhưng ông rất thanh liêm, cương trực, một lòng phò vua, thậm chí hoàng hậu đút lót cũng không nổi.

Đỗ Thu Nga
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Thân thế của Thái úy Tô Hiến Thành

Đại Việt dưới thời Lý Anh Tông lâm vào cuộc khủng hoảng với nội tình không yên, giặc bên ngoài uy hiếp, thiên tai liên tiếp xảy ra... Tô Hiến Thành đã lớn lên, làm quân, thi thố tài năng trong điều kiện kinh tế, chính trị - xã hội đầy khó khăn, phức tạp. 

Tô Hiến Thành (11/2/1102 - 17/7/1179), sinh ở xóm Lẻ, hương Ô Diên, huyện Vĩnh Khang, thành Thăng Long (nay là xóm Lẻ, thôn Hạ Mỗ, xã Hạ Hồi, huyện Đan Phượng, Hà Nội). Cũng có giả thuyết cho rằng, ông có quan hệ họ hàng với Tô thị, vợ Đỗ Anh Vũ (nhân vật quyền lực nhất trong triều đình đầu thời trị vì của vua Lý Anh Tông).

Tô Hiến Thành là con của Phủ doãn Tràng An là Tô Trung và bà Nguyễn Thị Đoan. Ông đỗ Thái học sinh khoa Mậu Ngọ (1138) niên hiệu Thiệu Minh nguyên niên đời Lý Anh Tông. Ông sống và làm qua dưới 2 triều vua Lý Anh Tông và Lý Cao Tông. Ông từng chứng kiến nhiều thăng trầm của vương triều nhà Lý. 

thai-uy-to-hien-thanh-tai-nang-duc-do-ra-sao-4

Lại có thần tích đền Chính ở Cẩm Đới (Hà Trung, Thanh Hóa) có chép, cha Tô Hiến Thành là Tô Hiến Tín thi đỗ khoa Hiền lương, được bổ làm quan ở huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, Ái Châu (tức Thanh Hóa ngày nay), vợ là Lê Thị Vi Tố. Tại đây bà đã sinh ra Tô Hiến Thành - một cậu bé có diện mạo khôi ngô, dáng điệu phong nhã, thân hình chắc khỏe giống như tiên đồng trong mộng. Vào năm Mậu Ngọ, Tô Hiến Thành đỗ Thái học sinh rồi được giao chức Thái phó, coi dự việc binh, chính thức bước vào con đường quan trường dài hơn 40 năm. 

Hiện nay có nhiều ghi chép khác nhau về thân thế của Thái úy Tô Hiến Thành. Tuy nhiên, có một sự thật không thể thay đổi đó là: Tô Hiến Thành là viên quan văn võ song toàn; nổi tiếng là công minh chính trực, được vua phong tước vương mặc dù không phải là tôn thất nhà Lý. Ông cũng chính là người giúp hai vua Anh Tông và Cao Tông còn rất non trẻ, trị vì và điều hành đất nước về tất cả các mặt chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa.

Danh tướng thanh liêm, vua mất ăn chay để tang 6 ngày

Vào năm 1140, lợi dụng Lý Thần Tông qua đời vua kế vị là Lý Anh tông mới 3 tuổi, triều đình do Lê Thái Hậu và ngoại thích nhấp chính, Thân Lợi tự xưng là con của Lý Nhân Tông, khởi binh, tự xưng là Bình Vương, làm loạn hòng tranh ngôi của Anh Tông. Triều đình cử Đỗ Anh Vũ đem quân đi đánh. Thân Lợi đại bại phải chạy thoát về châu Lục Lệnh. Quân triều đình truy đuổi.

Trong Đại Việt sử ký toàn thư bản Kỷ, quyển IV - ĐVSKTT) chép: “Mùa Đông, tháng 10, ngày mùng 1, lại sai Anh Vũ đi đánh châu Lục Lệnh, bắt được bọn bè đảng của Lợi hơn 2.000 người. Lợi trốn sang châu Lạng, Thái phó Tô Hiến Thành bắt được Lợi, giao cho Anh Vũ đóng củi giải về kinh sư. Sai Lý Nghĩa lâm chiêu tập vỗ yên dư đảng của Lợi. Xuống chiếu cho quan Đình úy xét tội Lợi. Án xét xong, vua ngự điện Thiên khánh xử tội Lợi và bọn đồng mưu 20 người đều xử trảm, những kẻ còn lại đều theo tội nặng nhẹ mà xử, tha cho những kẻ vì ép buộc mà phải theo. Các quan dâng biểu mừng”.

thai-uy-to-hien-thanh-tai-nang-duc-do-ra-sao-6

Đến năm Kỷ Mão (1159), Tô Hiến Thành lập công lớn, được phong làm Thái úy. Sách Lịch triều hiến chương loại chí (Chính biên, quyển V - LTHCLC) chép: “Tháng 5, mùa Hạ. Ngưu Hống và Ai Lao vào cướp. Nhà vua sai Hiến Thành đi đánh bại được quân địch”. “Hiến Thành, trước kia, làm Thái phó, tham dự việc giữ binh quyền; đến đây, vì có công được làm Thái úy”.

Năm 1161, ông được vua Lý cử làm Đô tướng đem 2 vạn quân đi tuần các nơi ven biển tây nam để giữ yên miền biên giới (giữa Đại Việt và Chiêm Thành); rồi đánh tan cướp biển ở Thanh Hóa, Nghệ An.

Đến năm 1167, Tô Hiến Thành tiễu phạt quân Chiêm thắng lợi, khiến vua Chiêm phải sai sứ thần dâng sản vật địa phương cho vua Lý cầu hòa. Đại Việt Sử ký toàn thư viết: “Mùa Thu, tháng 7, sai Thái úy Tô Hiến Thành đi đánh Chiêm Thành. Mùa Đông, tháng 10, Chiêm Thành sai sứ sang dâng trân châu và sản vật địa phương để xin hòa. Xuống chiếu cho Tô Hiến Thành đem quân về. Từ đấy nước Chiêm Thành giữ lễ phiên thần, dâng cống không thiếu. Đóng thuyền Nhật Long”.

Không chỉ có tài cầm binh dẹp giặc, Thái úy Tô Hiến Thành còn giỏi quản lý, thống lĩnh quân sĩ, giúp dân khẩn hoang ở Hải Phòng, Thái Bình, Nam Hà, Thanh Hóa. Năm 1175, ông được phong chức Nhập nội kiểm hiệu Thái phó Bình chương quân quốc trọng sự, chính là chức Tể tướng, quan đứng đầu triều vua Lý Anh Tông.

Dù quyền cao chức trọng nhưng ông thanh liêm, cương trực, một lòng phò tá vua Lý Cao Tông khi ấy còn thơ bé, xây dựng triều chính. Ông cũng nổi tiếng là danh tướng trung thành, lấy quốc gia đại sự làm đầu. 

thai-uy-to-hien-thanh-tai-nang-duc-do-ra-sao-7
Thái úy Tô Hiến Thành là vị quan thanh liêm, đến hoàng hậu cũng không đút lót nổi

Lịch triều hiến chương loại chí có viết: "Mùa Thu, tháng 7, ngày Ất Tỵ, vua băng ở điện Thụy Quang. Trước đó, khi vua ốm nặng, hoàng hậu lại xin lập Long Xưởng, vua nói: "Làm con bất hiếu còn trị dân sao được". Di chiếu cho Tô Hiến Thành giúp lập thái tử, công việc quốc gia nhất nhất tuân theo phép cũ. Bấy giờ thái hậu muốn làm việc phế lập, sợ Hiến Thành không nghe, mới đem vàng bạc đút cho vợ là Nữ Thị.

Tô Hiến Thành khi ấy nói: "Ta là đại thần nhận mệnh tiên đế dặn lại giúp lập vua bé, nay lấy của đút mà làm việc phế lập thì còn mặt mũi nào trông thấy Tiên đế ở suối vàng?". Thái hậu lại gọi Hiến Thành đến dỗ dành trăm cách. Hiến Thành trả lời: "Làm việc bất nghĩa mà được giàu sang, kẻ trung thần nghĩa sĩ đâu có vui làm, huống chi lời của Tiên đế còn ở bên tai, điện hạ lại không nghe việc của Y Doãn, Hoắc Quang hay sao? Thần không dám vâng chiếu".

thai-uy-to-hien-thanh-tai-nang-duc-do-ra-sao

Một việc khác là khi ông sắp mất, bà Thái hậu hỏi ý muốn ông chuẩn bị người thay thế, có ý muốn ông chọn tay chân của mình là Vũ Tán Đường, người ngày đêm phục dịch ông chuyện cơm nước thuốc thang nhưng ông không đồng ý. Tô Hiến Thành tiến cử người tài năng, đức độ, gánh vác việc nước là Đại phu Trần Trung Tá.

Ngày 12/6 /1179 năm Kỷ Hợi, Thái úy Tô Hiến Thành qua đời. Vua Lý Cao Tông cho làm Quốc tang, ăn chay ba ngày, nghỉ thiết triều 6 ngày để cả nước chịu tang ông. (Đền thờ Tô Hiến Thành).

thai-uy-to-hien-thanh-tai-nang-duc-do-ra-sao-8
Đền thờ Thái úy Tô Hiến Thành thuộc xã Hoằng Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa

Nhân dân ghi nhớ ân đức ông nên lập làng nên dựng đền thờ ông ở nhiều nơi như Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, Hà Tĩnh… Đền thờ Tô Hiến Thành ở Sầm Sơn là một trong 72 ngôi đền ở Thanh Hóa thờ ông; tương truyền đền đã có cách nay trên dưới 800 năm. (Đền thờ Tô Hiến Thành).

Xem thêm: Nguyễn Hữu Dật - danh tướng văn võ song toàn có tài xem thiên văn như Gia Cát Lượng

Đang tải bình luận...

Đọc thêm

Phạm Ngũ  Lão là vị tướng tài của Hưng Đạo Vương, có duyên dẹp loạn biên ải, trấn áp lân bang xâm phạm khi từng góp công đánh thắng giặc Nguyên Mông, 3 lần đánh Ai Lao, 1 lần bình Chiêm.

Phạm Ngũ Lão - vị tướng đánh trận bách chiến bách thắng khiến lân bang khiếp sợ
0 Bình luận

Theo đánh giá của vua Minh Mạng, Lê Khôi xứng đáng được coi là vị tướng giỏi nhất của Lê Lợi, đã có công đánh đuổi quân Minh.

Vị tướng nào của Lê Lợi chỉ cần nghe tên quân Chiêm Thành lập tức quy hàng?
0 Bình luận

Sinh thời, Lê Văn An là bậc dũng tướng đa mưu, văn võ song toàn, từng trải hơn trăm trận lớn nhỏ. Cả cuộc đời ông luôn tận tâm với vua, với nước, lòng dạ sáng tựa sao băng.

Cuộc đời tận tâm với vua, với nước, lòng dạ sáng tựa sao băng của vị tướng tài Lê Văn An
0 Bình luận

img

Bài mới

Cô dâu Bắc Ninh mang 'cả mâm cỗ Việt' sang Iraq

Sang Iraq theo chồng, Ngọc Huyền, 29 tuổi, từng khóc vì không nuốt nổi bát cơm và nghĩ mình 'không sống nổi ở đây' nhưng dần xoay xở để duy trì cơm Việt mỗi ngày.

Hải An
Hải An 40 phút trước
Thầy trò vùng cao Lâm Đồng  mổ 13 con lợn tự nuôi đón Tết sớm

Giữa sân trường bộn bề lá dong và khói bếp, thầy trò trường nội trú Đam Rông cùng mổ 13 con lợn tự nuôi, gói bánh chưng đón Tết sớm.

Hải An
Hải An 2 ngày trước
Cụ ông U90 ở Lâm Đồng xúc động đến lạc giọng khi gặp lại con trai thất lạc 46 năm

Giây phút đoàn tụ cùng người con trai thất lạc 46 năm, cụ Xuyến xúc động đến lạc giọng giữa sân khấu vì niềm hạnh phúc vỡ òa.

Hải An
Hải An 3 ngày trước
Chủ trọ TP.HCM tổ chức bữa cơm tất niên ấm cùng và lì xì mỗi phòng 500.000 để đón Tết

Khu trọ do chị Nương quản lý nổi tiếng với những quy tắc đặc biệt, người thuê hàng chục năm. Năm nay, chị quyết định lì xì mỗi phòng 500.000 đồng và tổ chức bữa cơm tất niên ấm cúng.

Hải An
Hải An 6 ngày trước
Ấm lòng hình ảnh bạn trẻ xứ Nghệ rửa xe, bán cà phê gây quỹ hỗ trợ bà con khó khăn dịp Tết

Hoạt động rửa xe từ thiện của các đoàn viên thanh niên gây quỹ hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn dịp Tết, lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm vì cộng đồng.

Đăng Dương
Đăng Dương 6 ngày trước
Linh vật 'Ngựa thương' được bán với giá hơn 222 triệu đồng, toàn bộ tiền dành hỗ trợ người nghèo

Linh vật “Ngựa thương” của nghệ nhân Bùi Văn Quân được bán với giá hơn 222 triệu đồng, toàn bộ số tiền dùng hỗ trợ người khó khăn tại Bắc Ninh dịp tết Nguyên đán.

Hải An
Hải An 04/02
Cụ ông 91 tuổi ở TP.HCM soạn tự tay soạn quà tết, viết lời nhắn nhủ yêu thương gửi con cháu

Vì tuổi già sức yếu không thể về quê đón Tết, cụ ông 91 tuổi tự tay sắm bánh kẹo, viết lên đó những lời yêu thương để gửi về cho con cháu.

Hải An
Hải An 03/02
Nghệ nhân Quảng Trị bán bức tượng ngựa được làm kỳ công trong 6 tháng để gây quỹ giúp đỡ người dân khó khăn dịp Tết

Anh Đinh Văn Tâm cùng cộng sự đã thực hiện một bức tượng linh vật ngựa độc đáo trong 6 tháng liền, bán gây quỹ hỗ trợ người dân khó khăn dịp Tết.

Thanh Tú
Thanh Tú 31/01
Khen thưởng nam sinh Đăk Lăk kịp thời hỗ trợ phi công trong vụ rơi máy bay

Kịp thời tiếp cận, hỗ trợ phi công bị thương sau khi nhảy dù thoát hiểm, một nam sinh lớp 11 ở Đăk Lăk đã được chính quyền địa phương biểu dương, khen thưởng.

Hải An
Hải An 29/01
Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư đến ngôi trường “5 sao” ở xã biên giới Si Pa Phì được Sun Group hoàn thiện thần tốc sau 6 tháng

Ngôi trường “5 sao” ở xã biên giới Si Pa Phì có tổng mức đầu tư 228,5 tỷ đồng, do liên danh Tập đoàn Sun Group và Công ty Thương mại và Xây dựng số 6 thực hiện, từ nguồn vốn hỗ trợ của TP. Hà Nội và nguồn xã hội hóa.

Xúc động khoảnh khắc chàng trai cõng mẹ nhận bằng tốt nghiệp xuất sắc ngành Dược 

Khoảnh khắc Trí Dũng (34 tuổi) cõng mẹ 72 tuổi bị bệnh nặng khi lên bục nhận bằng tốt nghiệp xuất sắc ngành Dược, sau 5 năm ngược xuôi vừa học vừa gánh vác gia đình khiến ai chứng kiến cũng nghẹn ngào, xúc động.

Hải An
Hải An 27/01
Xúc động bố mẹ chồng ở Nghệ An làm 50 mâm cỗ gả con dâu cũ

Trong lễ vu quy, bố mẹ đẻ và bố mẹ chồng cũ của Xuân đều là đại diện của phía nhà gái, đứng ra trao dâu, nhận rể.

Hải An
Hải An 26/01
Ấm lòng hành động nhặt được của rơi trả người đánh mất của cậu học trò nghèo Đà Nẵng

Nhặt được chiếc ví có hơn 6,4 triệu đồng, cậu học trò vùng cao Đà Nẵng đã mang nộp cho nhà trường để trả lại người đánh rơi. Hành động này đã nhận được “bão tim” từ cộng đồng mạng.

Hải An
Hải An 22/01
Áo dài và “ma sát văn hóa” - Góc nhìn từ webinar “Giao tiếp liên văn hóa - Giữ bản sắc, Mở tư duy”

Khi khoảng cách địa lý ngày càng bị xóa nhòa, thách thức lớn nhất của hội nhập không còn nằm ở ngôn ngữ, mà ở việc con người làm thế nào để giữ được bản sắc của mình trong môi trường đa văn hóa. Webinar “Giao tiếp liên văn hóa - Giữ bản sắc, Mở tư duy” do Hồng Lĩnh Education tổ chức đã mở ra một không gian đối thoại nghiêm túc về cách người Việt có thể bước ra thế giới với tâm thế chủ động, tự tin và không đánh mất căn tính văn hóa.

“Nối mộng” - Bản giao hưởng màu sắc thắp sáng tương lai

Clip truyền thông “Nối mộng” đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả tại đêm Gala Vọng Đông 2025: Mộng Thực khi kể lại hành trình kết nối những ước mơ sắp bị lãng quên tại vùng quê nghèo khó. Đây chính là món quà tinh thần ý nghĩa mà Ban Tổ chức gửi gắm đến tất cả khán giả tham dự chương trình.

img
Đề xuất