Liên Xô đã trợ giúp Việt Nam như thế nào trong quá trình xây dựng cầu Thăng Long?

Theo báo Nhân dân, vào năm 1972, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, Đảng và Nhà nước ta quyết định xây dựng cầu Thăng Long - cây cầu thứ 2 bắc qua sông Hồng ở Hà Nội sau cầu Long Biên. Cầu Thăng Long cách cầu Long Biên 11km về phía thượng lưu sông Hồng.

Ngày 26/11/1974, dự án xây dựng cầu Thăng Long được khởi công xây dựng. Một đầu cầu thuộc địa bàn xã Đông Ngạc (huyện Từ Liêm cũ) và đầu còn lại thuộc xã Hải Bối (huyện Đông Anh).

Thời kỳ đầu, Trung Quốc giúp xây dựng nhưng được khoảng 20% khối lượng công trình thì ngừng lại. Trước nguy cơ dự án bị đình trệ, năm 1978, Liên Xô đã viện trợ không hoàn lại để xây dựng cầu Thăng Long.

Theo Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, hồi đó, Việt Nam gọi là cầu Chèm, còn Trung Quốc đặt tên là Hồng Hà đại kiều, tức là cầu sông Hồng. Tuy nhiên, đồng chí Trường Chinh đã chính thức đề nghị đặt tên cầu Thăng Long.

Việc thi công cầu Thăng Long do Xí nghiệp Liên hợp cầu Thăng Long đảm nhiệm (gồm bốn xí nghiệp cầu, một xí nghiệp cơ giới). Mô hình xí nghiệp liên hợp (gọi theo đúng nghĩa) là một điều đặc biệt mới mẻ với nghề xây dựng cầu lúc bấy giờ. Lực lượng kỹ sư, công nhân lúc đầu có 1.600 người, sau tăng lên 8.300 người. Liên Xô đã giúp Việt Nam đào tạo thợ lặn sâu 50m, công nhân phun sơn, hàn tự động, kiểm tra hàn,…

Ông Hoàng Minh Chúc, nguyên Tổng Giám đốc Liên hiệp các xí nghiệp xây dựng cầu Thăng Long bồi hồi nhớ lại những ngày tháng sôi động nhất trên công trường: “Trong lúc công trình cầu Thăng Long ở vào giai đoạn khó khăn nhất, chúng ta đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt thành của những người bạn Liên Xô”.

Giữa năm 1979, đoàn chuyên gia Liên Xô bắt đầu sang làm việc ở công trường cầu Thăng Long. Họ đã thay đổi một số thiết kế cũ theo hướng hiện đại hơn. Đơn cử việc thay công nghệ đinh tán (từng được áp dụng tại cầu Long Biên) bằng bu lông cường độ cao giúp công trình bền vững hơn.

Sau hơn 3 năm thi công, các công nhân trên công trường đã hợp long dầm thép cuối cùng vào ngày 18/10/1983.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng (áo đen, thứ 3 từ trái sang), Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng GTVT Đồng Sĩ Nguyên (thứ 2 từ trái sang) và các chuyên gia Liên Xô tham quan công trường vào ngày 5/11/1983.

Ngày 25/1/1984, cầu Thăng Long được thông xe 2 bên đường cánh gà tại tầng 1. Thời điểm đó, đường cánh gà phục vụ cả ôtô con di chuyển từ nội thành đến sân bay Nội Bài. Về sau, làn đường này chỉ phục vụ các loại xe thô sơ.

Với sự trợ giúp của Liên Xô, cầu Thăng Long được thi công với các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Trong ảnh là Tổng bí thư Lê Duẩn (người mặc áo đen, đội mũ), Bộ trưởng GTVT Đồng Sĩ Nguyên và chuyên gia Liên Xô đi bộ trên mặt thép tầng 2 của cầu Thăng Long.

Nhớ lại giai đoạn sắp hoàn thành cầu Thăng Long, ông Nguyễn Văn Ất cho biết cây cầu là một công trình khổng lồ với quy mô lớn nhất Đông Nam Á thời điểm đó. "Công trình cùng thời mà lớn như cầu Thăng Long chắc chỉ có thủy điện Hòa Bình", ông Ất nhớ lại. Trong ảnh là công đoạn thử tải mặt đường tầng 2 của cầu vào tháng 3/1985.

Ngày 9/5/1985, người dân hai bờ sông Hồng thuộc huyện Đông Anh và Từ Liêm đón sự kiện trọng đại: Khánh thành và thông xe cầu Thăng Long. Trong ảnh là Phó chủ tịch Hội đồng bộ trưởng Đỗ Mười và Đại sứ Liên Xô tại lễ cắt băng khánh thành cây cầu.

Theo kỹ sư Nguyễn Văn Ất, cầu Thăng Long được thi công với số lượng chuyên gia Liên Xô rất ít và những chuyên gia này luôn khuyến khích người Việt tự chủ các phần việc trên công trường. Thời gian xây dựng cây cầu cũng là quá trình trưởng thành của một thế hệ kỹ sư Việt Nam lành nghề, những người sau này tiếp tục thi công nhiều công trình cầu đường lớn của đất nước.

Ngày 7/1/2021, mặt đường tầng 2 của cầu Thăng Long được thông xe sau 5 tháng sửa chữa. Sau hơn 35 năm vận hành, cây cầu vẫn là mắt xích giao thông huyết mạch trên tuyến vành đai 3 Hà Nội.

(T/h Nhân dân, Zing)

Xem thêm: "Xuyên không" về Phan Thiết năm 1967 qua loạt ảnh chân thực của Bob Kelly