Cựu binh Mỹ trả lại đoạn xương cánh tay cho người lính Việt sau gần nửa thế kỷ cất giữ

Vào tháng 11/2012, báo Tiền Phong có bài viết: "Rung động cựu binh Mỹ trả lại xương cánh tay cho người lính Bắc Việt". Khi đó bài viết đã nhận được quan tâm đặc biệt của dư luận. Thông tin bác sĩ, cựu binh Mỹ Sam Axelrad sau 46 năm lưu giữ phần xương cánh tay đã phẫu thuật cắt bỏ của một người lính Bắc Việt, nay muốn trả lại cho chủ nhân của nó, làm rung động trái tim của những người yêu chuộng hoà bình.

Sau nửa năm tìm kiếm và làm nhiều thủ tục khác nhau, ngày 1/7/2013, cựu binh lính Mỹ đã trao tận tay 1 cánh tay cho cựu binh Việt Nam. Cựu binh Việt Nam năm đó chính là ông Nguyễn Quang Hùng (tổ 4, phường Ngô Mây, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai). 

Bác sĩ Sam Axelrad từ bang Texas (Mỹ) đã mang đến tận nhà trao trả xương cánh tay mà  ngày 27/10/1966 Sam với lương tri của một bác sĩ đã phẫu thuật cắt bỏ cứu kẻ thù phía bên kia chiến tuyến là Nguyễn Quang Hùng. Bác sĩ Sam Axelrad từng là kẻ thù bên kia chiến tuyến nhưng cũng là ân nhân của ông Hùng.

Nhớ lại sự kiện năm đó, bác sĩ Sam Axelrad kể: Khi đó ông là cựu binh Mỹ từng phục vụ ở chiến trường Trung Trung bộ những năm 1966 - 1967. Ngày 27/10/1966 tại 1 quân y viện ở An Túc (Bình Định, nay là An Khê, Gia Lai), ông đã làm phẫu thuật cắt cánh tay cho 1 người lính ở bên kia chiến tuyến.  

Đến năm 1967 ông giải ngũ, về Mỹ. Hành trang về quê hương của ông là hàng trăm kỷ vật chiến tranh, trong đó có cánh xương tay, cùng hình ảnh cuộc phẫu thuật của người lính Bắc Việt. 

 Những giấy tờ mà ông còn giữ lại cho thấy tên người lính là Nguyễn Quang Hùng, quê ở Hà Nội. Ông nói với người thân rằng, muốn biết Nguyễn Quang Hùng đã được an toàn và việc tìm lại người lính ấy sẽ giúp ông sống thanh thản trong những năm tháng cuối đời.

Còn ông Hùng - chủ nhân đoạn cánh tay đó cho biết: Buổi tối hôm đó khi Tiểu đội Trinh sát của ông rơi vào ổ phục kích của quân Mỹ. Hôm ấy ông được lệnh lợi dụng thời tiết mưa gió, đột nhập dò xét tin tức quân Mỹ đóng ở Cát Sơn, Phù Cát.

Đơn vị ông định vượt một con suối thì bất ngờ rơi vào ổ phục kích. Ngay loạt đạn đầu, ông bị thương ở cánh tay phải. Đồng đội liền đánh lạc hướng địch để ông và 1 chiến sĩ khác lần theo dòng suối trốn thoát. 

Đêm đó, ông tìm đến nhà dân vốn là cơ sở cách mạng ở Cát Sơn, song nhà cửa đã bị đốt sạch, dân đã rút hết lên rừng bởi khu vực này đang bị Mỹ càn quét. Vài cơ sở của ta giúp ông một ít lương thực, một túi thuốc men, chứ không thể chở che ông trước sự bao vây, bố ráp của kẻ thù.

Ông tìm đến 1 kho lúa bỏ hoang ở ven suối ẩn náu. Vết thương trên tay bị vỡ xương, nhiễm trùng, dần dần từng mảng thịt bong ra hôi thối. Ông bắt đầu mệt lả và sốt cao, cháo không ăn được.

Trư 26/10/1966, ông nghe thấy tiếng nổ lớn. Ông nói với người đồng đội: “Mỹ lại càn rồi”. Sức khỏe không cho phép ông lê đi nửa bước. Người đồng đội để lại túi thuốc cho ông rồi nhanh chóng ẩn náu, tránh cuộc truy càn.

Lính Mỹ phát hiện ra ông lập tức cho trực thăng hạ xuống bốc lên đưa ra một cánh đồng trống rồi đưa về Hòn Một,  Phù Cát, Bình Định. Sáng hôm sau, chúng đưa ông về Hòn Cong (nay là An Khê, Gia Lai) phẫu thuật cắt bỏ cánh tay đã bị thối rữa. Do thịt thối rữa nhiễm trùng sâu không lên da non nên 1 tháng sau ông được phẫu thuật cắt sâu thêm 10cm nữa, Vết thương lúc này mới chịu lành.

Khi rơi vào tay địch, ông nghĩ, họ muốn giết thì giết, muốn bắn thì bắn không còn cách nào khác. Ông không biết tiếng Mỹ, còn người Mỹ cũng chẳng biết tiếng Việt. Một người Việt phiên dịch đã giúp ông khai rằng mình là y tá đi phục vụ cho Trung đoàn 18 và bị thương. Họ tên phải khai thật, cứ nói đại là ở Hà Nội, bởi giọng Bắc không lẫn với người Nam được.

Ông Hùng nói, do bên cạnh ông có túi thuốc, không có súng đạn gì, lại nằm điều trị vết thương quá lâu, dần dần họ cũng “lơ” không để tâm đến tù binh tàn phế này nữa.

Những lúc ông nằm điều trị bị còng 1 chân vào giường, nhiều lính Mỹ còn mang bánh mỳ đến cho ông ăn. Khi vết thương lành, không biết đi đâu về đâu, ông quanh quân ở trong bệnh xã An Túc. 

Một số y tá, ý sĩ người Việt ở đây có cảm tình với ông. Thấy ông nhanh nhẹn, họ nhờ ông phụ việc phát thuốc, tiêm thuốc cho người dân. Ở đây chừng được 3 tháng bỗng một ngày trực thăng đưa ông xuống Bình Định, gửi ông đến nhà bác sĩ Minh phụ việc.

Ông làm việc chỉ được nuôi cơm, một thời gian thấy chán nản nên đón xe đò quay lại An Khê, xin phụ việc tư cho ông Hồ Xuân Quán, là y tá của bệnh viện An Túc.

Sau ngày thoát chết ở An Túc, ông Nguyễn Quang Hùng cho rằng mình đã tìm cách liên lạc với tổ chức nhưng không được, ông Hùng kể rằng, ông đã nhờ ông Ba Khải - một cơ sở cách mạng - móc nối với Trung đội ông Châu, đơn vị Việt Cộng nổi tiếng ở khu vực An Khê lúc đó.

Ông Ba Khải cho biết tổ chức đã đồng ý đón ông lên, đến hẹn ông Khải và ông Hùng vào rừng chờ mãi nhưng chắc do trục trặc gì không thấy người trên núi đến đón. Sau lần đó, ông đã ở hẳn An Khê, lấy cô con gái của ông Hồ Xuân Quán, lập nghiệp trên vùng đất mới này.

Xem thêm: Nữ anh hùng "gan vàng dạ sắt" Huỳnh Thị Ngọc: Giả câm, giả điên để qua mắt kẻ thù