Đăng nhập với Zalo
Đăng nhập qua Google
- Cộng đồng
-
Tin Vui Mỗi Ngày10 Thành viên · 7.923 Bài viết -
Người Truyền Cảm Hứng9 Thành viên · 2.478 Bài viết -
Lan Tỏa Yêu Thương10 Thành viên · 774 Bài viết -
Bài Học Cuộc Sống5 Thành viên · 5.099 Bài viết -
Sống An Lành6 Thành viên · 1.023 Bài viết -
Thế Giới Muôn Màu5 Thành viên · 4.349 Bài viết -
Góc Nhìn Tích Cực5 Thành viên · 1.482 Bài viết
Chuyện 'Trạng Me đè trạng Ngọt' trong khoa thi kỳ lạ năm 1508: Ai mới là trạng nguyên thực sự?
Nhiều thế kỷ qua, lịch sử Việt Nam lưu truyền câu chuyện 'trạng Me đè trạng Ngọt' nhưng không phải ai cũng biết tại sao lại có 2 ông trạng này trong khoa thi năm 1508.
Trong lịch sử khoa bảng Việt Nam, mỗi khoa thi chỉ có tối đa một Trạng nguyên. Tại kỳ thi Đình, sĩ tử phải vừa đỗ đầu, vừa đạt điểm tuyệt đối mới được xem là Trạng nguyên, thế nên có những năm triều đình không có Trạng nguyên nào.
Thế nhưng điều kỳ lạ là, khoa thi năm 1508 lại có tới 2 Trạng nguyên là Trạng Me và Trạng Ngọt. Theo Giai thoại lịch sử Việt Nam, tại trấn Kinh Bắc có 2 người học giỏi nổi tiếng là Nguyễn Giản Thanh (làng Me) và Hứa Tam Tỉnh (làng Ngọt).
Trong đó, Nguyễn Giản Thanh là người làng Ông Mặc (làng Me) huyện Đông Ngàn (nay là Từ Sơn), tỉnh Bắc Ninh. Ông sinh ra trong gia đình danh giá, cha là tiến sĩ Nguyễn Giản Liêm. Từ nhỏ, Nguyễn Giản Thanh đã sở hữu ngoại hình ưa nhìn, có điều kiện học tập đầy đủ, được theo học thầy Đàm Thận Huy - người hay chữ và nổi tiếng bậc nhất thời đó.
Còn Hứa Tam Tỉnh sinh năm 1481 tại xã Như Nguyệt, huyện Yên Phong. Trái ngược với Nguyễn Giản Thanh, Hứa Tam Tỉnh sinh ra trong một gia đình nghèo khó, ngoại hình đen nhẻm, xấu xí.
Từ nhỏ, Hứa Tam Tỉnh đã nổi tiếng thông minh, nhanh nhẹn. Không có tiền để đi học, ngày ngày Hứa Tam Tỉnh tranh thủ lúc chăn trâu cắt cỏ, đến trường làng nghe lỏm thầy dạy chữ rồi mượn sách của bạn về đọc. Tối đến, ông đốt lá khô lấy ánh sáng đọc sách, tiếp thu nhanh nên ngày càng hay chữ và ứng đối giỏi.
'Trạng Me đè trạng Ngọt': Ai mới là trạng nguyên?
Sau khi vượt qua kỳ thi Hương và Hội, cả Hứa Tam Tỉnh và Nguyễn Giản Thanh tham gia thi Đình năm 1508 đời vua Lê Uy Mục. Nhận thấy bài thi của Hứa Tam Tỉnh tốt hơn nên các quan dự kiến cho ông đỗ Trạng nguyên, Nguyễn Giản Thanh đỗ bảng nhãn, Nguyễn Hữu Nghiêm là thám hoa.
Khi tam khôi vào yết kiến Vua, thái hậu cũng có mặt. Nhìn Nguyễn Giản Thanh khuôn mặt tuấn tú, sáng sủa liền hỏi các quan trường thi “Người này chắc là Trạng nguyên?” Không muốn làm mất lòng thái hậu, các quan chủ khảo lúng túng chỉ vào Giản Thanh và Tam Tỉnh nói rằng: “Hai người này tài học ngang nhau nên chúng thần chưa biết lấy ai đỗ Trạng. Xin thái hậu và hoàng thượng phán xét”.
Biết bài của Hứa Tam Tỉnh đỗ cao nhất có thể phong Trạng nhưng lại thấy mẹ nhìn Nguyễn Giản Thanh với ánh mắt quý mến, Vua liền chiều lòng lấy ra bài phú: “Phường thành xuân sắc” (cảnh mùa xuân ở kinh đô) để 2 người đọ tài.
Nguyễn Giản Thanh nhanh trí chọn chữ Nôm cũng là sở trưởng của mình, đọc đến đâu thái hậu hiểu đến đấy nên tấm tắc khen ngợi. Còn Hứa Tam Tỉnh làm bằng chữ Hán nên thái hậu không hiểu gì. Do đó, bà đánh giá bài của Nguyễn Giản Thanh cao hơn.
Vua biết điều này không hợp lý lắm nên hỏi thêm Giản Thanh: “Trẫm nghe nói khanh người làng Ông Mạc, vậy có gần làng Phù Chấn quê trẫm không?” Dù hai làng không gần nhau nhưng Giản Thanh vẫn đáp: “Tâu hoàng thượng, hai làng liền một cánh đồng”. Khi biết Giản Thanh người Từ Sơn (quê ngoại của mình) lại được thái hậu yêu thích nên Vua đổi cho Giản Thanh đỗ Trạng nguyên, còn Hứa Tam Tỉnh đỗ Bảng Nhãn.
Biết chuyện, giới nho sĩ Kinh Bắc đặt cho Nguyễn Giản Thanh là “Mạo Trạng nguyên”, trong đó “mạo” vừa có nghĩa là diện mạo, vừa có nghĩa là giả mạo. Còn Hứa Tam Tỉnh vẫn được dân gian coi là Trạng nguyên và gọi bằng cái tên Trạng Ngọt.
Quyết đỗ trạng nguyên để cưới vợ đẹp
Theo sách Đăng Khoa lục sưu giảng, Hứa Tam Tỉnh một lần tình cờ gặp đám rước quan Trấn thủ xứ Kinh Bắc, sau kiệu quan là võng tiểu thư xinh đẹp liền phải lòng. Hứa Tam Tỉnh xin phu cáng cho mình khiêng thay để ngắm mỹ nhân. Về nhà, ông nằng nặc đòi mẹ đến hỏi tiểu thư làm vợ.
Vì quá thương con, bà mẹ đánh liều đến dinh quan. Nghe xong, quan Trấn thủ cười lớn nói với bà mẹ: “Nếu con trai bà muốn vậy thì gọi nó đến đây, ta xem học hành ra sao. Nếu quả là người tài, ta sẽ gả tiểu thư cho”.
Khi Hứa Tam Tỉnh đến hầu quan, thấy ông da đen, người lùn, mặt mũi xấu xí liền thất vọng. Tuy nhiên, thấy đôi mắt Hứa Tam Tỉnh tinh anh nên quan Trấn thủ vẫn hỏi sách vở thì được đối đáp trôi chảy. Quan bảo chàng thanh niên ở lại dinh ăn học, nếu đỗ cao sẽ gả con gái cho.
Nhờ chăm chỉ học hành, hơn một năm sau Hứa Tam Tỉnh đỗ đầu thi Hương, qua thi hội. Đúng như lời hứa hẹn, quan tổ gả con gái cho Hứa Tam Tỉnh. Tuy nhiên, theo Đăng Khoa lục sưu giảng ghi chép rằng: “Tới khi làm lễ hợp cẩn, tiểu thư vì đã biết Hứa Tam Tỉnh là anh chàng khiêng cáng ngày trước, lại thêm người đen lùn, xấu xí nên chưa ưng lắm, sai người hầu cầm tờ thiếp ra bảo rằng có một vế câu đối, nếu quan tân khoa đối được thì hãy xin làm lễ”.
Vế đối như sau: “Ốc lậu nguyệt xuyên hình như kê noãn, tam tam tứ tứ” (Nghĩa là: Nhà thủng bóng trăng rọi xuống, hình như trứng gà, lốm đa lốm đốm”. Nghĩ mãi không ra, Hứa Tam Tỉnh vừa bực vừa thẹn liền bỏ ra bờ sông. Khi thấy bóng trăng soi lên mặt nước thành hàng nghìn lớp sóng bạc dập dềnh, ông liền quay về ghi vế đối: “Giang trường phong lộng, thế tự long lân, điệp điệp trùng trùng” (Nghĩa là: Sông dài gió lộng, thế như vảy rồng điệp điệp trùng trùng).
Tiểu thư nghe xong liền đồng ý lấy ông. Hôm sau mang câu đố trình cha, quan bảo nhiều khả năng Hứa Tam Tỉnh có thể đỗ Trạng nguyên. Sau này, Hứa Tam Tỉnh ra làm quan cho nhà Lê và nhà Mạc. Sau hai lần đi sứ nhà Minh, ông được thăng Thượng thư bộ Lại, hàm Thiếu bảo, tước Đôn Giáo bá.
Xem thêm: Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi cùng giai thoại đấu trí cả triều đình phương Bắc
Đọc thêm
Nhiều học giả phương Đông từng giải thích tỉ mỉ về ngũ hành với tiến trình lịch sử của các triều đại Trung Hoa, nhưng với lịch sử Việt Nam thì sao?
Xuống chiếu đúc chuông lớn để trước thềm rồng Long Trì ở diện Thái An để dân có oan ức thì đánh chuông tâu lên, được xem là hành động thân dân, thương dân cực kỳ tiến bộ của vua Lý Thái Tông.
Lúc sinh thời, Mạc Đĩnh Chi từng làm quan 3 đời vua, 2 lần đi sứ phương Bắc, sử dụng tài trí của mình khiến vua quan phương Bắc khâm phục.
Không chỉ sở hữu tài năng, trí tuệ hơn người, Nguyễn Thị Duệ còn được nhiều người biết đến với tình yêu cùng Mạc đế.
Bài mới
Sau khi nhặt được chiếc ví chứa số tiền lớn, em học sinh Lê Minh Đức (Quảng Trị) đã lập tức trình báo, giao nộp cơ quan công an để nhờ tìm trả lại người đánh rơi.
Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Du khách Hồng Kông (Trung Quốc) làm rơi điện thoại xuống cống thoát nước khi du lịch và đã được công an hỗ trợ, lấy lại tài sản.
Xóm trọ 0 đồng ở phường Hồng Gai đã giúp nhiều bệnh nhân chạy thận bớt gánh nặng chi phí và có thêm động lực vượt qua bệnh tật.
Ca sĩ Đức Phúc đang nỗ lực tìm kiếm bác xe ôm lớn tuổi bị hủy chuyến vì xe Wave cũ, mong muốn tặng xe mới giúp ông mưu sinh dễ dàng hơn.
Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã phối hợp cùng Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực (itd) tổ chức Chương trình tập huấn kiến thức, kỹ năng mềm dành cho sinh viên các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh.
The 1% Fund là một dự án thiện nguyện được thành lập bởi học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ với châm ngôn “One percent. One change” - một phần trăm tấm lòng của mỗi người cũng có thể kiến tạo một sức ảnh hưởng nhất định đến cộng đồng. Cho đến nay, dự án đã đi được hơn nửa chặng đường của mùa 10, cùng với thật nhiều hoạt động sôi nổi qua những dấu mốc thành công đáng tự hào qua các mùa sự kiện chính MỌT - GOM và tiền sự kiện SAN.
Chị Vũ Thị Hoài (33 tuổi, Nghệ An) mới đây đã được một nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi túi tiền trong lúc chở con gái 10 tháng tuổi đi giao hàng.
Từ khi gặp cụ bà 86 tuổi tại Pháp, cuộc sống của cô gái Việt - Nguyễn Trang đã thay đổi rất nhiều. Bà dành tình thương, chăm sóc Trang như bà ngoại chăm sóc cháu gái, khiến cô vô cùng cảm động và hạnh phúc.
Nghệ An những ngày cuối năm vẫn còn ngổn ngang dấu vết của những cơn bão vừa đi qua. Con đường làng bị bùn đất phủ loang lổ, những hàng rào đổ nghiêng, mái tôn nhà dân bị gió cuốn bật tung từng mảng. Mùi ẩm lạnh của mưa và những đêm mất ngủ vì gió rít như vẫn còn đọng lại trên đôi mắt của người dân nơi đây. Cả vùng quê hiền lành vốn bình yên lại phải trải qua thêm một lần thử thách nghiệt ngã của thiên nhiên.
Chỉ một dòng bình luận vô thức trong lúc tuyệt vọng: “Ước gì Vingroup có thể hỗ trợ cho mình 1 chiếc máy thở nho nhỏ thôi, mình rất cần sự sống từ nó”, cô gái sinh năm 1994 đã có cơ hội được sống tiếp.
Chiều 9/12, tại Hà Nội đã diễn ra buổi ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc), nhằm kết nối cộng đồng cựu sinh viên, thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước Việt – Trung.
Nhận 100 triệu đồng từ vị khách trúng số 18 tỷ, bà Thùy Dương góp thêm 38 triệu để mua 8 tấn gạo tặng cho bà con khó khăn.
Những ngày này, tại điểm tiếp nhận hàng hoá cứu trợ đồng bào vùng lũ miền Trung ở phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), người dân liên tục mang gạo cùng nhiều nhu yếu phẩm tới ủng hộ.
Khoảnh khắc chú rể đẩy xe lăn đưa cô dâu vào lễ đường, không chỉ cô dâu xúc động nghẹn ngào mà người thân, quan khách xung quanh cũng sut sùi lau nước mắt.