Hội chứng Aphasia là gì?

Hội chứng Aphasia là gì?

Hội chứng Aphasia hay hội chứng bất lực ngôn ngữ là thuật ngữ để nói về chứng rối loạn khả năng sử dụng ngôn ngữ, hoặc bị suy giảm, thậm chí mất đi hoàn toàn khả năng tiếp nhận ngôn ngữ ở con người.

Điều này khiến cho người mắc bệnh gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống sinh hoạt khi không thể thực hiện các giao tiếp thông thường. Người mắc Aphasia thường gặp khó khăn khi nói, đọc, hiểu, viết và tính toán.

Mặc dù gặp khó khăn trong giao tiếp nhưng những trường hợp bị bất lực ngôn ngữ được khẳng định không bị ảnh hưởng tới trí thông minh. Họ vẫn biết được mình muốn gì, vẫn có những ý tưởng, những câu chuyện muốn chia sẻ nhưng lại gặp phải khó khăn trong việc diễn đạt bằng lời nói ra bên ngoài.

Hội chứng Aphasia có thể đi kèm với các rối loạn khác như Dysarthria (mất kiểm soát các cơ ở miệng dẫn đến nói chậm hoặc nói ngọng) hoặc Apraxia (mất khả năng phối hợp môi/lưỡi để phát âm). Đối tượng bị bệnh đa số ở độ tuổi trung niên trở lên, nhưng bất kỳ ai cũng có thể mắc phải, kể cả trẻ nhỏ.

Đây là chứng bệnh rất phổ biến hiện nay. Thống kê tại Mỹ cho thấy, có tới khoảng 180.000 người tại đất nước này được chẩn đoán mắc bệnh mỗi năm. 

Trong làng giải trí, nhiều người nổi tiếng khác như Emilia Clarke, Sharon Stone, Randy Travis cũng từng trải qua chứng bệnh này. Trường hợp mới nhất được biết đến chính là nam tài tử Bruce Willis. Ông thậm chí đã phải từ bỏ nghiệp diễn của bản thân vì Hội chứng Aphasia.

Các dạng thường gặp của Hội chứng Aphasia

Expressive Aphasia - Thất ngôn biểu đạt

Expressive Aphasia hay Thất ngôn biểu đạt là một chứng rối loạn ngôn ngữ vận động, không trôi chảy hoặc Broca. Chứng bệnh này ảnh hưởng đến các khu vực phía trước của vỏ não, bao gồm vùng Broca - nơi chịu trách nhiệm tạo tín hiệu ngôn ngữ.

Đối với những người mắc Thất ngôn biểu đạt, họ vẫn có khả năng hiểu những gì người khác nói nhưng lại không thể đáp lại một cách lưu loát bằng các cấu trúc câu thông thường. Những bệnh nhân này thường chỉ có thể diễn đạt bằng những câu ngắn rời rạc như: "vâng", "muốn ăn", "đi bộ". Thậm chí ngay cả khi thể hiện mong muốn qua các câu ngắn như thế, họ vẫn cần nhiều thời gian xử lý hơn bình thường rất nhiều.

Các từ chức năng (liên từ, giới từ) sẽ hay bị bỏ sót, ngữ pháp có thể lộn xộn nhưng người nghe thường vẫn nắm được ý chính. Cùng với rối loạn ngôn ngữ, một số người trường hợp nặng hơn còn có thể bị yếu vận động hoặc liệt nửa người, khiến họ càng chật vật hơn trong giao tiếp.

Comprehensive Aphasia - Thất ngôn tiếp nhận

Comprehensive Aphasia hay Thất ngôn tiếp nhận hoặc rối loạn ngôn ngữ trôi chảy/Wernicke là tình trạng rối loạn ngôn ngữ đối lập với Thất ngôn biểu đạt.

Đối với những người mắc chứng bệnh này, họ dường như mất đi hoàn toàn khả năng hiểu người khác nói gì.

Điều này xảy ra là do vùng Wernicke trong não bộ đã bị tổn thương và khiến bệnh nhân mất đi khả năng phân tích tín hiệu âm thanh nhận được từ đó khiến con người hiểu được lời nói, ngôn ngữ và thực hiện giao tiếp thông thường.

Bù lại, các bệnh nhân Comprehensive Aphasia lại có thể nói trôi chảy, dễ dàng. Tuy nhiên, điều này có vẻ cũng không mấy đáng mừng khi các câu mà họ nói ra có thể vô nghĩa, lộn xộn bởi họ chỉ đơn thuần phát ra bất cứ từ ngữ nào hiện ra trong đầu. 

Chẳng hạn như họ muốn nói “Cho tôi ly nước cam” nhưng câu họ nói ra lại thành: “Tô hum ma xì xồ".

Global Aphasia - Thất ngôn toàn thể

Global Aphasia hay Thất ngôn toàn thể được coi tình trạng tệ nhất đối với người mắc chứng Aphasia khi nó là sự kết hợp của cả thất ngôn biểu đạt và thất ngôn tiếp nhận. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do mạng lưới ngôn ngữ của não bộ bị tổn thương nghiêm trọng.

Những bệnh nhận Thất ngôn toàn thể sẽ bị rối loạn ngôn ngữ cả về khả năng diễn đạt và lĩnh hội ngôn từ. Những người mắc chứng này sẽ nói ngắc ngứ và khả năng hiểu vị suy giảm. Họ gần như mai một toàn bộ khả năng ngôn ngữ (nói, đọc, hiểu, viết).

Nguyên nhân nào khiến một người mắc Aphasia?

Những tổn thương não bộ là nguyên nhân chính khiến cho một người bình thường bị mắc chứng bệnh Aphasia.

Các tổn thương não này thường được gây nên bởi tình trạng tai biến mạch máu não - di chứng hậu đột quỵ. Ở những người bị tai biến mạch máu não, quá trình lưu thông bình thường của máu trong não bất ngờ bị 'sai khớp' và khiến cho các bệnh nhân bị tắc nghẽn mạch mãu não (nhồi máu não) hoặc vỡ mạch mãu não (xuất huyết não).

Việc quá trình lưu thông máu diễn ra bất thường bởi những nguyên nhân trên khiến não bộ bị mất máu, từ đó khiến cho các tế bào não bị hoại từ hoặc gây ra tổn thương nghiêm trọng tại các vùng xử lý ngôn ngữ.

Một nguyên nhân khác cũng có thể dẫn tới chứng bất lực ngôn ngữ đó là do các chấn thương nặng ở đầu, sự phát triển của các khối u, nhiễm trùng hoặc quá trình thoái hóa gây ra chứng mất ngôn ngữ tiến triển.

Đây là thuật ngữ chỉ tình trạng khả năng ngôn ngữ diễn biến xấu dần đi. Do các tế bào não tổn thương nằm trong mạng lưới ngôn ngữ nên bệnh nhân dần đánh mất khả năng viết và nói. Đôi khi chứng bệnh này sẽ tiến triển thành chứng sa sút trí tuệ (suy giảm trí nhớ).

Ở một số trường hợp, có thể xảy ra giai đoạn thất ngôn tạm thời. Đây có thể là do chứng đau nửa đầu, động kinh hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). TIA xảy ra khi động mạch cấp máu cho vùng não bị nghẽn lại trong một thời gian ngắn. Những người từng bị TIA có nguy cơ đột quỵ cao hơn trong tương lai gần.

Các dấu hiệu giúp nhận biết một người mắc Aphasia

Dấu hiệu dễ dàng nhất để biết ai đó đang mắc chứng Aphasia là việc người này gặp khó khăn trong việc diễn đạt. Họ có thể khó tìm được từ ngữ để thể hiện những điều muốn nói, hoặc nói ra các câu vô nghĩa với từ ngữ và cú pháp câu lộn xộn.

Những trường hợp bất lực ngôn ngữ nghiêm trọng hơn có thể mất khả năng hiểu các cuộc trò chuyện, giao tiếp thông thường. Họ cũng gặp phải các vấn đề trong việc đọc, đánh vần và thường bỏ sót các liên từ, phụ từ khi thực hiện giao tiếp.

Những người mắc Aphasia cũng có thể không gọi được tên đồ vật, địa điểm, sự kiện, những người quen thuộc, thậm chí họ có thể nói sai hoàn toàn hoặc thay thế bằng những từ không liên quan để đề cập tới các chủ thể được nhắc tới. Ví dụ, họ có thể nói "quả bóng" thay cho "điện thoại".

Có thể điều trị hoàn toàn chứng Aphasia - Bất lực ngôn ngữ không?

Câu trả lời là có. Tùy thuộc vào độ tuổi, vị trí, mức độ chấn thương của não bộ, và dạng Aphasia mà người bệnh có khả năng được điều trị khỏi hoàn toàn hoặc khỏi 1 phần.

Điều đặc biệt cần lưu tâm ở đây là, tất cả những người mắc chứng bất lực ngôn ngữ đều cần có thời gian dài để được điều trị và hồi phục hoàn toàn.

Những người mắc Aphasia dù ở bất kỳ dạng nào cũng sẽ phải đối mặt với những sự đảo lộn to lớn trong cuộc sống do đó, họ rất cần có sự hỗ trợ và giúp đỡ từ những người thân và bạn bè xung quanh để không trở thành kẻ cô lập vì không được thấu hiệu và lắng nghe.

Nếu người thân hoặc bạn bè của bạn mắc phải chứng bất lực ngôn ngữ, bạn hãy dành thời gian ở bên và hỗ trợ họ trong cuộc sống cũng như quá trình điều trị bệnh. Hãy cùng họ đi tới những buổi trị liệu, dành thời gian lắng nghe, chia sẻ và làm quen với phương thức giao tiếp mới của họ để họ có thêm động lực chiến đấu với căn bệnh này.

Bên cạnh đó, nếu có thể hay giúp họ gặp gỡ với những người mắc Aphasia khác. Các đồng bệnh có thể thấu hiểu nhau ngay cả khi khả năng ngôn ngữ bị giới hạn và họ cũng sẽ trở thành chỗ dựa cho nhau, cùng cổ vũ nhau trong cuộc chiến trường kỳ trong tương lai.

Bằng việc cho họ thêm thời gian và điều kiện để thực hành giao tiếp, chúng ta có thể giúp họ mở lại cánh cửa ngôn ngữ và trở về với cuộc sống tươi đẹp.

Xem thêm: Ambivert là gì và dấu hiệu nhận biết kiểu người Ambivert?[