Đại Việt thời vua Lê Thánh Tông từng "cân" cả Đông Nam Á như thế nào?

Đại Việt thời vua Lê Thánh Tông quả thực là một quốc gia cường thịnh về kinh tế, mạnh về quân sự. Đại Việt từng đem quân tiến đánh Bồn Man, Lan Xang, truy đuổi quân địch sang cả các nước láng giềng, khiến Đông Nam Á thần phục.

Đỗ Thu Nga Theo dõi
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Sự kiện chấn động kim cổ bắt nguồn từ 1 thùng... phân voi

Chiến tranh Đại Việt - Lan Xang là cuộc chiến giữa nhà Hậu Lê nước Đại Việt với Lan Xang (Lào). Mục đích phát động của Đại Việt là bình định vương quốc Bồn Man và ngăn chặn sự quấy nhiễu của quân Lan Xang tại biên giới phía Tây. Cuộc chiến này xuất phát từ trận chiến lẻ tẻ trong suốt giai đoạn vua Lê Thánh Tông trị vì. Tuy nhiên, việc Đại Việt mở cõi này ít được sách giáo khoa nhắc đến.

Nói nguyên nhân dẫn đến chiến tranh Đại Việt - Lang Xang, sử chép: Vào đầu thế kỷ 14, quan hệ giữa Đại Việt và Lan Xang không tốt. Đại Việt thời nhà Trần và Lan Xang cũng có quan hệ không tốt đẹp. Hai bên giao tranh ở khu vực biên giới.

Quan hệ giữa Lan Xang với triều đại sau của Đại Việt là nhà Hậu Lê cũng không mấy hòa hảo. Lan Xang từng mang quân đánh phá biên giới Đại Việt và xung đột bùng phát.

Dai-Viet-thoi-vua-Le-Thanh-Tong-tung-can-ca-Dong-Nam-A-nhu-the-nao-8
Một con voi trắng tại Cung điện Amarapura, Miến Điện, năm 1855(Ảnh từ wikipedia.org).

Theo sử Lào, vào năm 1478, một viên tướng của Lan Xang bắt một con voi trắng dâng vua. Theo quan niệm thời đó, vị vua nào sở hữu voi trắng được xem là điềm lành. Vậy nên, voi trắng được xem là bảo vật vô giá ở các nước Lan Xang, Xiêm La, Miến Điện...

Biết được tin này, vua Đại Việt cử sứ sang xin lông voi trắng. Thế tử Lan Xang là Chao Chienglaw vốn ghét Đại Việt nên thay vì tặng lông voi trắng, thì lại cho phân voi vào chiếc rương rồi gửi cho vua Đại Việt (History of Laos, Manlch, M.L. (1967), trang 126-129). Điều này khiến vua quan Đại Việt nổi giận.

Cũng trong thời điểm năm 1478, theo Việt Nam sử lược thì Bồn Man (Muang Phuan) từ lâu vốn thần phục Đại Việt, nhưng tù trưởng là Lư Cầm Công bỗng liên kết với Lan Xang đem quân cướp phá châu Quy Hợp (thuộc Nghệ An ngày nay). Vua Lê quyết định cất quân sang đánh nhằm giữ yên vùng biên giới.

Chiến tranh bùng nổ

Đại Việt sử ký toàn thư có chép rằng: "Đặc sai Thái uý Sùng quận công Lê Thọ Vực, Đoan Vũ hầu Trịnh Công Lộ, Diên Hà bá Lê Hy Cát đeo ấn tướng quân, trao cho 20 vạn quân tinh nhuệ, hẹn đến tháng 8 năm nay, chia đường tiến quân, kể tội đến đánh”.

Dai-Viet-thoi-vua-Le-Thanh-Tong-tung-can-ca-Dong-Nam-A-nhu-the-nao-5
Bản đồ nước Đại Việt trước khi tiến quân (Ảnh từ lichsunuocvietnam.com).

Thế nhưng khi xuất phát, Đại Việt lại tập hợp được 18 vạn quân, chia làm 5 cánh tiến đánh. Đại Việt sử ký toàn thư có chép: "Đã định ngày 28 tháng 7 này, đặc mệnh tướng thần, chia đường tiến đánh. Chinh Tây tướng quân Lê Thọ Vực là tiên phong, đi đường chính chỉ huy các quân các doanh du kích, trước hãy giết tên cháu hiếu của giặc Bồn Man để chặt vây cánh nó, rồi chiếm ngay đất hiểm yếu là xứ Trấn Ninh mà đánh vào lòng giặc. Chinh Di tướng quân Trịnh Công Lộ chỉ huy các doanh quân thổ binh từ đường An Tây tiến vào để chiếm giữ mạn thượng lưu. Trấn Lỗ tướng quân Lê Đình Ngạn chỉ huy các doanh quân hoành dã từ đường Ngọc Ma đánh tới để cắt ngăn đường giặc chạy. Du kỵ phó tướng quân là bọn Lê Lộng đi đường châu Thuận Mỗi để bóp cổ chẹn lưng. Thảo tặc phó tướng quân là bọn Lê Nhân Hiếu theo lối phủ Thanh Đô để đánh chỗ sơ hở”.

Theo nguồn của Đại Việt sử ký toàn thư thì có thể thấy, 5 cánh quân Đại Việt tiến đánh Bồn Man và Lan Xang như sau:

- Cánh quân trung tâm do Lê Thọ Vực chỉ huy từ phủ Tràn Lân (Nghệ An) đánh vào Bồn Man, rồi đánh sang Lan Xang.

- Cánh quân phía Bắc do Trịnh Công Lộ chỉ huy đi từ phủ An Tây (Lai Châu) đánh thẳng vào kinh đô Luang Prabang của Lan Xang. 

- Cánh quân phía Nam của Lê Đình Ngạn từ phủ Ngọc Ma (Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay) đánh vào Bồn Man rồi tiến sang Lan Xang. 

- Cánh quân của Lê Lộng (Nguyễn Lộng) từ Thuận châu (Sơn La) yển trợ cho cánh quân phía Bắc của Trịnh Công Lộ đánh vào Kinh đô Luang Prabang của Lan Xang.

- Cánh quân của Lê Nhân Hiếu từ phủ Thanh Đô (thuộc Thanh Hóa ngày nay) tiến đánh Bồn Man rồi sang Lan Xang.

Cũng theo sử Lào thì quân của Lan Xang đặt dưới sự chỉ huy của Thái tử Chao Chienglaw cũng có 20 vạn quân, 2.000 thớt voi cùng 6 vị dũng tướng là  Norasing, Noranarai, Noradet, Norara, Muen Luang và Phya Kwatepa. Ngoài ra chúa xứ Lan Na (phía bắc Thái Lan) cũng đưa quân sang giúp Lan Xang.

Quân Đại Việt khi ấy hừng hực khí thế, nhanh chóng vượt qua Bồn Man, các cánh quân lần lượt tiến đánh Lan Xang, giành được chiến thắng. Quân chủ lực Lan Xang chuẩn bị sẵn sàng một trận địa cọc mai phục ở đồi Poomung nhằm chặn quân Việt đến Kinh đô.

Dai-Viet-thoi-vua-Le-Thanh-Tong-tung-can-ca-Dong-Nam-A-nhu-the-nao-4
Kinh đô Luang Prabang của Lan Xang (Ảnh từ wikipedia.org).

Các cánh quân Việt lần lượt đến đồi Poomung, những trận đánh lớn diễn ra tại đây, kéo dài suốt 3 ngày, cuối cùng quân Đại Việt thắng, quân Lan Xang rút chạy đến Na Khaochao (nay là chùa Wat Vixun).

Quân Việt truy đuổi đến, giao tranh lớn diễn ra ở cánh đồng Na Moungkon và Na Haidio. Cuối cùng quân Đại Việt bao vây và đánh bại quân Lan Xang, 2 tướng Muen Kwatepa và Muen Neua tử trận.

Lan Xang khi ấy nháo nhác, vội cử 2 tướng là Muen Bun và Muen Luan đến cứu viện nhưng cũng bị đánh bại. Các tướng Norasing, Noranarai, Noradet và Norara bị bắt sống. Thế tử Chao Chienglaw bị thương nặng rồi sau đó cũng bị bắt.

Vua Lang Xang là  Xaiyna Chakhaphat vội cùng hoàng tộc bỏ Kinh thành chạy đến Chieng Khan của vương quốc Lan Na (nay thuộc tỉnh Loei của Thái Lan). Quân Đại Việt nhanh chóng tiến đánh chiếm Kinh đô Luang Prabang.

Quân Đại Việt thu được rất nhiều của cải, lương thực ở kinh đô Luang Prabang, nhờ đó tiếp tục truy đuổi tàn quân Lan Xang đến tận Lan Na tại lưu vực sông Irrawady (giáp biên giới Miến Điện), rồi thuận đà tiến đánh luôn hai vương quốc Lan Na và Ayutthaya.

Sáp nhập Bồn Man khiến các nước Đông Nam Á thần phục

Sử chép, đến năm 1479, quân Đại Việt ở Bồn Man vấp phải sự kháng cự quyết liệt của thủ lĩnh Cầm Công. Vua Lê Thánh Tông sai Lê Niệm thống lĩnh 30o vạn quân tiến đánh. 

Dai-Viet-thoi-vua-Le-Thanh-Tong-tung-can-ca-Dong-Nam-A-nhu-the-nao
Tranh vẽ vua Lê Thánh Tông

Quân Đại Việt vượt qua các cửa ải, đánh chiếm thành trì, đập tan toàn bộ lực lượng của quân Bồn Man. Thủ lĩnh Cầm Công sợ hãi bỏ chạy. Nhưng chưa kịp chạy xa thì bị tiêu diệt. Vua Lê Thánh Tông cho em của Cầm Công là Cầm Đông làm Tuyên úy đại sứ để thu phục Bồn Man.

Sau cuộc chiến này, vua Lê Thánh Tông ban chiếu sáp nhật Bồn Man khiến lãnh thổ Đại Việt được mở rộng hơn. Chiến thắng vang dội của Đại Việt khi ấy cũng khiến các nước Đông Nam Á như Chiêm Thành, Chân Lạp (Campuchia ngày nay), Lan Xang (Lào ngày nay), Chiang Mai (Thái Lan ngày nay), Ayutthaya và Java (Indonesia ngày nay) phải thần phục (Theo “lịch sử Việt Nam” tập 3 của Viện sử học).

Năm 1485, Đại Việt đưa thêm Melaka (thuộc Malaysia ngày nay) vào danh sách chư hầu có nghĩa vụ phải cống nạp hàng năm cho Đại Việt.

Cuộc chiến này khiến Lan Xang bị tàn phá nặng nề. Quan hệ giữa hai nước càng thêm xấu đi, đẩy Lan Xang tới chỗ liên minh chặt chẽ hơn với các quốc gia của người Thái khác. Bồn Man lệ thuộc vào Đại Việt, và từ đó về sau ít phụ thuộc vào Lan Xang hơn, đặc biệt là những giai đoạn Lan Xang suy yếu.

Trong khi đó, Đại Việt lại chịu thêm sức ép từ phía Đại Minh. Hoàng đế nhà Minh gửi thư trách hoàng đế Đại Việt về việc dấy binh đánh Lan Xang. Đại Việt sử ký toàn thư chép về việc này như sau: "Canh Tý, năm thứ 11... Mùa thu, tháng 8,... Ngày 27, nhà Minh có sắc văn đưa sang nói rằng: "Gần đây, được các quan trấn thủ và tổng binh Vân Nam, tâu rằng Quốc Vương An Nam vô cớ điều động binh mã đánh giết ở đất Lão Qua đến nay vẫn chưa lui quân, lại định đánh nước Bát Bách Tức Phụ (Lan Na). Vậy tư cho Vương biết, nếu có phạm lỗi nói trên, nên gấp lui quân; nếu không, Vương phải sang báo ngay để triều đình truy xét kẻ báo cáo bậy trị tội theo pháp luật".

Để trả lời việc này (đánh Lão Qua), cùng hai việc tranh chấp biên giới phía bắc với nhà Minh cũng năm đó, vua Lê Thánh Tông sai Lương Thế Vinh, Thân Nhân Trung theo kế Lê Thọ Vực mà soạn 3 bài biểu (công hàm) ngoại giao, rồi sai Nguyễn Văn Chất, Doãn Hoành Tuấn, Vũ Duy Giáo trình cho vua nhà Minh, nhân dịp đi sứ tuế cống nhà Minh vào tháng 12 âm năm Canh Tý (1480).

Xem thêm: Nước Đại Việt suýt tan nát nếu không có Trần Tự Khánh

Đọc thêm

Ở buổi loạn lạc Trịnh - Nguyễn phân tranh, có một người con của đất Việt sớm nhận rõ bản chất phi nghĩa của chiến tranh nên đã quyết định "bẻ tên cởi giáp" trở về theo đuổi nghiệp y học cứu người. Sau này ông được nhân dân ca tụng là bậc thần y.

Người lính chán ghét chiến tranh từng 'bẻ tên cởi giáp', trở thành danh y lỗi lạc của Đại Việt là ai?
0 Bình luận

Bình Lệ Nguyên là một trận đánh lớn giữa tượng binh Đại Việt và kỵ binh Mông Cổ. Binh lính Đại Việt cưỡi lưng voi, dùng cung, kích, câu liêm đánh kỵ binh Mông Cổ. Hỗ trợ đắc lực cho bộ binh Đại Việt tấn công trực diện vào chân và bụng ngựa các vũ khí như gươm, đao, rìu, giáo, kích…

Chuyện chưa kể về trận huyết chiến giữa tượng binh Đại Việt và kỵ binh Mông Cổ ở Bình Lệ Xuyên
0 Bình luận

Hạ Hầu Đôn - công thần khai quốc nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc từng bị tên bắn trúng mắt. Ông liền rút ra, nuốt chửng con ngươi. Sử Việt từng chép, có 2 vị tướng đã làm chuyện tương tự.

Hạ Hầu Đôn thời Tam Quốc không phải 'độc nhất vô nhị', Đại Việt cũng có dũng tướng bị thương, nuốt chửng con ngươi
0 Bình luận


Bài mới

Tình anh em – Câu chuyện nhân văn cảm động

Qua câu chuyện của bố và chú tôi nhận ra rằng, chỉ cần mình đặt cái tôi xuống một chút thì mọi tổn thương trong các mối quan hệ đều được chữa lành và tình anh em cũng thế.

Diệu Nguyễn
Diệu Nguyễn 2 ngày trước
Trưởng công an xã xây nhà cho dân bằng tiền tiết kiệm

Thương cho cảnh khó khăn của bốn bà cháu phải sống trong căn nhà dột nát, trưởng công an xã Ia Mrơn, huyện Ia Pa, Gia Lai đã tự bỏ 60 triệu tiền tiết kiệm để hỗ trợ.

Diệu Nguyễn
Diệu Nguyễn 2 ngày trước
Thắng đời 2 - 0: Jenny Huỳnh vừa đỗ đại học top 1 nước Mỹ, vừa đỗ đại học top 1 Trung Quốc 

Jenny Huỳnh vừa trở thành sinh viên trao đổi tại ĐH Bắc Kinh sau 2 năm theo học tại  Đại học Stanford, ngôi trường xếp hạng 6 thế giới (theo xếp hạng của QS World University Ranking 2025).

Đỗ Thu Nga
Đỗ Thu Nga 5 ngày trước
Cổ nhân nói: 4 người này ở cạnh sẽ quyết định sự thành bại của đời bạn

Những người xung quanh có ảnh hưởng khá lớn đến mỗi chúng ta. Vậy nên cổ nhân đã đúc kết và chỉ ra 4 người ở cạnh sẽ quyết thành bại của đời bạn. Đó là ai?

Cổ nhân dạy: “Thiên hạ mạc nhu nhược vu thủy, nhi công kiên cường giả, mạc chi năng thắng”

Câu nói trên của cổ nhân mang ý nghĩa, thiên hạ không có thứ gì có thể mềm yếu như nước, nhưng khi dùng để tấn công kẻ mạnh thì lại cũng không có gì có thể thắng được nước.

Người xưa nói: Bát đại kỵ trước cổng nhà, không lụi bại cũng lao đao

Khi nắm rõ được phong thủy cổng nhà, bạn sẽ biết vì sao người xưa nói: "Bát đại kỵ trước cổng nhà, không lụi cũng bại". 

Chọn chung cư có 5 'tầng vàng': Cuộc sống dễ chịu, giá trị tăng dần theo thời gian

Chọn được căn hộ chung cư ở tầng phù hợp sẽ giúp cho gia đình bạn có cuộc sống thoải mái. Về lâu về dài còn tăng giá trị bất động sản.

Về đây bố nuôi – Câu chuyện nhân văn cảm động

Trải qua nhiều bão tố cuộc đời, nó vẫn vững vàng bước tiếp vì nó biết đằng sau luôn có bố dõi theo với lời khẳng định chắc nịch: “Về đây bố nuôi!”.

Nhớ bát canh chua ngoại nấu – Câu chuyện nhân văn cảm động

Từ ngày ngoại mất, chúng tôi cũng ít về quê hẳn và cũng đã lâu anh em chẳng còn giành nhau chút canh chua còn dư trong bát như ngày còn được ở với ngoại.

Nhà đâu mà về - Câu chuyện nhân văn đáng ngẫm

Mỗi khi nhìn mẹ, nghe mẹ nói "nhà đâu mà về" rồi nghĩ đến cảnh người ta có nhà, có quê để về mình thì không tôi lại xót xa, thương mẹ vô cùng.

Nam sinh 22 tuổi giành học bổng tiến sĩ tại 11 trường đại học Mỹ

Điểm học tập ấn tượng 3.99/4 cùng niềm say mê nghiên cứu giúp nam sinh Hà Hải Dương, 22 tuổi chinh phục 11 trường đại học, trong đó có 8 trường top đầu Mỹ.

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 công bố đề thi minh họa kỳ thi riêng 2025

Năm 2025, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 tổ chức kỳ thi độc lập để xét tuyển đại học. Đề minh họa của kỳ thi này vừa được nhà trường công bố.

Tri ân tới những “bóng hồng” lặng lẽ sau tiếng chổi tre

Dự án "Light - Ánh sáng đêm" được khởi xướng như một lời tri ân chân thành đối với những người phụ nữ thầm lặng, ngày đêm làm việc dưới ánh đèn đường để giữ gìn sự sạch sẽ, xanh tươi cho thủ đô Hà Nội.

Quản lý tài chính thành công với quy tắc 5 chiếc lọ của người Do Thái

Người Do Thái luôn dạy con cái của họ kỹ năng kiếm tiền và quản lý tài chính để có một tương lai tươi sáng. Và cách nọ quản lý tài nắm nằm ở quy tắc 5 chiếc lọ.

7 kiểu tiết kiệm mà người giàu sẽ không bao giờ làm nhưng người nghèo rất thích làm

Quản lý tài chính tốt sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống. Nhưng những hành động sai lầm có thể khiến bạn phải trải qua những ngày khó khăn, tiền bạc sẽ "không cánh mà bay".

Con dâu cũ – Câu chuyện nhân văn cảm động

Sau những chuyện đã xảy ra, tôi thấy mãn nguyện và nhẹ nhõm vô cùng khi được tận tay tặng quà, chúc phúc cho con dâu cũ của mình.

Đề xuất