Bộ GD&ĐT "thổi làn gió mới" cho môn Ngữ văn: Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá

Ngày 21/7 vừa qua, Bộ GD&ĐT đã ban hành Công văn về việc hướng dẫn đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn ở trường phổ thông. Nguyên do là để khắc phục tình trạng dạy học nặng nề về thuyết giảng, đọc chép và thuộc lòng theo văn mẫu.

Theo đó, cần tăng cường việc phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập môn Ngữ Văn. Phải dành nhiều thời gian cho các hoạt động thực hành, vận dụng, trình bày, thảo luận để rèn luyện kĩ năng đọc, viết, nói, nghe và cảm thụ thẩm mĩ theo yêu cầu, mức độ với từng lớp học, cấp học.

Dạy học

Khi dạy học, các giáo viên cần giao nhiệm vụ học tập rõ ràng, phù hợp với khả năng của học sinh. Cần nêu cụ thể yêu cầu về sản phẩm mà học sinh phải hoàn thành; chú trọng kiểm tra, đánh giá, hỗ trợ và động viên học sinh học tập.

Yêu cầu xây dựng kế hoạch bài dạy và tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng tăng cường rèn luyện cho học sinh phương pháp đọc, viết, nói và nghe. Học sinh phải được thực hành, trải nghiệm tiếp nhận và vận dụng kiến thức tiếng Việt, văn học thông qua các hoạt động học ở trong và ngoài lớp học.

Dạy đọc

Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu là giúp học sinh biết cách đọc và tự đọc hiểu. Cần coi ngữ liệu là phương tiện, tìm hiểu ngữ liệu là cách thức để hình thành, phát triển năng lực đọc hiểu văn bản. Việc trang bị cho học sinh công cụ, cách thức để đọc hiểu các văn bản cùng thể loại hoặc loại hình cũng cần được chú trọng.

Giáo viên có thể đưa ra gợi ý, chỉ dẫn để giúp học sinh đọc, nhưng không được lấy việc phân tích, bình giảng của mình để áp đặt hay thay thế cho suy nghĩ các em. Cần tránh việc đọc chép, yêu cầu học sinh ghi nhớ kiến thức máy móc. Phải gắn dạy đọc với việc dạy viết, nghe, nói, thực hành tiếng Việt cũng như các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp phù hợp với từng lóp học, cấp học.

Dạy viết

Chú trọng yêu cầu học sinh hình thành ý tưởng, biết cách trình bày ý tưởng mạch lạc, sáng tạo và có sức thuyết phục. Qua đó, các em học sinh được rèn luyện tư duy và cách viết các kiểu văn bản. 

Tập trung vào yêu cầu hướng dẫn học sinh thực hiện các bước tạo lập văn bản. Ở mỗi bước, giáo viên có thể sử dụng, khai thác ngữ liệu minh họa một cách hợp lý giúp học sinh hiểu được đặc điểm hình thức, ngôn ngữ, phương thức biểu đạt của từng kiểu văn bản; từ đó, giúp học sinh hình thành kĩ năng viết của mình.

Xây dựng và tăng cường sử dụng các bài tập dạy viết gắn với các tình huống thực tiễn và giả định để học sinh nhận thức được mối quan hệ giữa yêu cầu học viết trong nhà trường với nhu cầu tạo lập các sản phẩm viết trong đời sống.

Cách đánh giá

Theo đó, Bộ GD&ĐT yêu cầu việc đánh giá học sinh trong môn Ngữ Văn cần đảm bảo nguyên tắc phát huy được những mặt tích cực của cá tính, trí tưởng tượng. Ngoài ra, phải phát huy năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học, năng lực tư duy hình tượng và tư duy logic của học sinh.

Giáo viên cần thiết kế, sử dụng câu hỏi và bài tập yêu cầu học sinh phải vận dụng kiến thức đã học cũng như kỹ năng đọc, viết, nghe, nói... Tạo cơ hội để học sinh khám phá tri thức mới, đề xuất ý tưởng và tạo ra sản phẩm mới. Cần gợi mở những liên tưởng, tưởng tượng, huy động được vốn sống vào quá trình đọc, viết, nói, nghe.

Khi đánh giá kết quả học tập, cần tránh dùng lại các văn bản đã học làm ngữ liệu xây dựng các đề kiểm tra. Như vậy mới có thể đánh giá chính xác năng lực học sinh, khắc phục tình trạng học sinh chỉ học thuộc bài hoặc sao chép nội dung tài liệu có sẵn.

Khuyến khích xây dựng và sử dụng đề mở trong kiểm tra, đánh giá để phát huy cao nhất khả năng sáng tạo của học sinh. Phải xây dựng bộ công cụ đánh giá để hạn chế tính chủ quan, cảm tính của người chấm. Khi nhận xét, đánh giá các sản phẩm của học sinh, cần tôn trọng và khuyến khích cách nghĩ, cách cảm riêng của học sinh trên nguyên tắc không vi phạm những chuân mực đạo đức, văn hóa và pháp luật.

Theo VTV

Xem thêm: Ấn tượng những câu văn bay bổng "đốn tim" giám khảo trong kỳ thi tốt nghiệp THPT