Sự tích Rằm tháng 7

Rằm tháng 7 ở Trung Quốc và Việt Nam

Vào thời cổ đại, việc cúng Rằm tháng 7 vốn được người dân Trung Quốc rất coi trọng. Ngày lễ này có nguồn gốc từ Đạo giáo thời hậu Đông Hán. Đạo này cho rằng tiết Trung Nguyên bắt đầu từ ngày mùng 1 tháng 7 Âm lịch cho đến ngày 30 tháng 7 Âm lịch.

Vào đầu tháng, cửa địa ngục sẽ mở ra cho các cô hồn bị chết oan không có người thân thờ cúng được lên dương thế để thọ hưởng và nhận đồ cúng tế của người trần. Người trần gian muốn tránh các cô hồn quấy phá thì vào ngày rằm tháng 7 cần làm lễ cúng với các vật phẩm, đồ ăn thức uống, chuẩn bị vàng mã, hình nộm để cúng các cô hồn.

Trước là cho cô hồn ăn uống, sau là cầu mong chúng đừng làm hại mình. Ở Trung Quốc lễ cúng cô hồn được gọi là Tiết Trung Nguyên, tất cả những điều này đều được ghi rõ trong cuốn Huyền Đô Đại Hiến kinh của Đạo Giáo.

Lễ cúng cô hồn thường được tổ chức vào buổi chiều hoặc ban đêm vì người ta tin rằng hồn ma sẽ thoát khỏi địa ngục lúc mặt trời lặn. Các nhà sư và thầy cúng thường ném gạo và thức ăn vào không khí theo mọi hướng để phân phát cho các hồn ma.

Vào ngày thứ 15, cõi thiên đàng và địa ngục mở cửa, các tín đồ Đạo giáo và Phật giáo sẽ thực hiện các nghi lễ để chuyển hóa và giải oan khuât cho người quá cố.

Tại Việt Nam, việc cúng Rằm tháng 7 thường được cúng ở chùa trước rồi mới đến cúng ở nhà. Lễ cúng rằm tháng 7 thường được làm vào ban ngày, tránh làm vào ban đêm, khi mặt Trời đã lặn.

Ngoài ra, theo truyền thống thờ cúng tổ tiên trong dân gian, ngày này là ngày "Xá tội vong nhân" nên nhiều gia đình thường đặt mâm cơm cúng trước nhà để cúng những vong linh bơ vơ không gia đình, còn gọi là "cúng cô hồn", "cúng thí thực".

Vì vậy, vào tháng 7 âm lịch, dân gian tin rằng đây là tháng không may mắn và có những điều kiêng kỵ, cũng như khuyến khích mọi người nên ăn chay và làm việc từ thiện. Dù vậy, có nhiều nhà kinh doanh buôn bán cho rằng, tháng 7 âm lịch cũng là tháng nên mua hàng để tích trữ bán trong dịp tết.

Rằm tháng 7 còn là ngày lễ Vu Lan để con cái báo đáp công ơn sinh thành của cha mẹ, tìm về cội nguồn, là một trong những ngày lễ chính của Phật giáo. Theo truyền thống lâu đời của người dân Việt Nam, lễ này thường được tổ chức vào ngày rằm tháng 7 Âm lịch và được người dân rất coi trọng.

Sự tích rằm tháng 7

Nguồn gốc của ngày rằm tháng 7 bắt nguồn từ sự tích Đức Mục Kiền Liên cứu mẹ khỏi địa ngục. Mẹ của Mục Kiền Liên - Bà Thanh Đề là một người sống rất xa hoa, tham lam, độc ác và không tin vào Tam Bảo. Thường ngày, bà nấu rất nhiều thức ăn và làm phung phí, vương vãi khắp nơi trên mặt đất.

Còn cậu bé Mục Kiền Liên - con trai của bà có tính tình hiền lành, chịu khó, có tấm lòng từ bi và rất tin vào Tam Bảo. Cậu bé luôn nhặt lại những hạt cơm mà mẹ mình làm rơi xuống, rửa sạch rồi ăn lại chúng. Vì vậy, tất cả mọi người xung quanh đều rất yêu mến, khen ngợi cậu.

Sau khi bà Thanh Đề qua đời, Mục Kiền Liên đã xin xuất gia và trở thành đệ tử của Đức Phật. Khi có được phép thuật, Mục Kiền Liên liền dùng tuệ nhãn của mình để tìm mẹ khắp nơi trong trời đất, cuối cùng cậu đã thấy mẹ đang chịu khổ nơi đại địa ngục.

Mục Kiền Liên trông thấy mẹ tóc tai rối xù, thân hình chỉ còn da bọc xương, đói khát, úp mặt xuống đất không thể ngưỡng nổi đầu lên. Mục Kiền Lên đau xót vô cùng, ôm mẹ bật khóc rồi dâng cho mẹ một bát cơm ăn cho đỡ đói. Thế nhưng, bà Thanh Đề khi đưa cơm đến miệng thì cơm lại hóa thành lửa đỏ, không thể ăn được.

Mục Kiền Liên đã bất lực khi nhìn thấy cảnh này, ngai càng đau xót khi không thể cứu được mẹ và quay về tìm sự giúp đỡ của Đức Thế Tôn.

Đức Phật nói nếu muốn cứu mẹ thoát khỏi kiếp đọa đày thì ngày 15 tháng 7 Âm lịch tức là ngày Tự Tứ của chư Tăng, cậu hãy mời tất cả các nhà sư lại và sắm sửa làm lễ cúng dường Tam Bảo để lấy phước cứu mẹ. Cũng kể từ đó, ngày 15 tháng 7 âm lịch trở thành ngày Vu Lan báo hiếu trong Phật giáo.

Ý nghĩa ngày rằm tháng 7

Từ sự tích đó, người đời sau thường gọi ngày này là ngày lễ Vu Lan báo hiếu. Về mặt ý nghĩa, ngày lễ Vu Lan là ngày để tưởng nhớ đến công ơn của cha mẹ và tổ tiên, không chỉ trong kiếp này mà còn là đối với cha mẹ ở nhiều kiếp trước.

Tức là báo đáp công ơn của đấng sinh thành. Vu Lan trở thành ngày lễ để tưởng nhớ công ơn cha mẹ và tổ tiên. Nhắc nhở mỗi người biết trân trọng những gì mình đang có. Nhắc nhở bổn phận làm con phải luôn nhớ đến công ơn sinh dưỡng của cha mẹ mà làm những việc thiện lành.

Ngày nay, lễ Vu Lan không chỉ là ngày lễ của tôn giáo mà nó đã trở thành lễ hội văn hóa của toàn dân tộc. Hướng mỗi người trở về với cội nguồn dân tộc, về với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” với tiên tổ.

Xem thêm: Rằm tháng 7 rơi vào giữa mùa dịch nên dâng hương thế nào cho phù hợp và an toàn nhất?