Đi qua Hồ Gươm mỗi ngày nhưng ít ai biết về ý nghĩa của tượng đài Quyết tử

Nằm bên bờ Hồ Gươm, cạnh đền Bà Kiệu và cổng đền Ngọc Sơn, tượng đài Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh (hay tượng đài Quyết tử) là nơi ghi dấu những chiến công, sự hy sinh của các chiến sĩ, người dân Hà Nội trong trận chiến lịch sử "60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô". 

Là người dân Hà Nội, mỗi chúng ta không ít lần đã đi qua khu vực tượng đài Quyết tử nhưng có lẽ không phải ai trong chúng ta cũng thực sự hiểu và biết rõ ý nghĩa lịch sử liên quan đến tượng đài này.

Tượng đài Quyết tử do cố nghệ sĩ Kim Giao sáng tác năm 1984, công trình thể hiện hình ảnh: Ở giữa là chiến sĩ Vệ quốc đoàn cầm bom ba càng, hai bên là cô gái mặc áo dài cầm gươm và anh công nhân ngồi cầm súng.

Ba hình tượng đều được thể hiện với tính chiến đấu cao, là đại diện cho ba lực lượng tham gia cuộc Toàn quốc kháng chiến ở Hà Nội cuối năm 1946 đầu năm 1947.

Trong cuộc chiến ấy, Vệ quốc đoàn là lực lượng chủ chốt, đối đầu trực tiếp với quân Pháp trong những trận đánh ác liệt. Hình tượng người Vệ quốc đoàn được thể hiện với dáng đứng hiên ngang, vững chãi. Bàn tay trái của anh nắm chặt đầy quyết tâm. Tay phải cầm bom ba càng  - biểu tượng cho tinh thần cảm tử trong những ngày Toàn quốc kháng chiến.

Khi một người lính Vệ quốc đoàn cầm bom ba càng lao vào đánh xe tăng của địch, anh thấu hiểu rằng điều này gần như đồng nghĩa với việc sẽ hy sinh tính mạng của mình. 

Người công nhân là lực lượng sản xuất chính ở Hà Nội thời điểm sau Cách mạng Tháng 8. Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, họ lại trở thành những chiến binh đầy quả cảm.

Hình tượng người công nhân trên tượng đài Quyết tử được thể hiện với thế tấn chắc chắn, tay trái nắm chắc cây súng. Tay phải của anh cầm quả lựu đạn, ngón tay cái đặt trên đầu lựu đạn như sẵn sàng bật kíp nổ ném vào kẻ địch đang tràn tới.

Giới tri thức, trong đó có rất nhiều phụ nữ, là tầng lớp tinh hoa của Hà Nội sau Cách mạng. Nghe theo lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, họ xếp sách vở sang một bên, để dấn thân mạnh mẽ vào công cuộc cứu nước.

Hình tượng người nữ tri thức mang vẻ nữ tính đặc trưng của phụ nữ Hà Nội xưa với tà áo dài truyền thống, khuôn mặt thanh tú, mái tóc bồng bềnh như mây... Nhưng cũng mang dáng vẻ bất khuất, kiên cường của con cháu Bà Trưng, Bà Triệu với lưỡi gươm đã tuốt sẵn, sẵn sàng chém xả vào kẻ thù để bảo vệ thành phố thân yêu.

Phía dưới ba hình tượng là bệ đài được thể hiện như một khối thép nung đầy góc cạnh, như tinh thần yêu nước không thể hay chuyển của người dân Hà Nội trong những ngày Toàn quốc kháng chiến. Khẩu hiệu "Quyết tử để tổ quốc quyết sinh" trên bệ tượng đài là lời trích từ bức thư động viên Bác Hồ gửi cho các chiến sĩ Vệ quốc đoàn ở Hà Nội những ngày đầu toàn quốc kháng chiến.

Có thể nói, tượng đài Quyết tử là công trình mang tính biểu trưng cao, thể hiện tinh thần bất khuất, ý chí dũng cảm của quân và dân thủ đô trong giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc. 

Những giá trị tư tưởng, hào hùng của người chiến sĩ cảm tử còn mãi với thời gian; tượng đài vẫn hiên ngang như tinh thần người chiến sĩ cách mạng năm xưa. Đó là một lời nhắn gửi của lớp lớp cha anh đi trước tới thế hệ trẻ hôm nay, hãy tiếp tục phát huy truyền thống - cống hiến sức trẻ để bảo vệ Thủ đô, đất nước.

(Theo Kiến thức)

Xem thêm: Những điều ít người biết về ngôi mộ 122 năm tuổi tại vườn hoa Con Cóc bên Hồ Gươm