Loạt giai thoại gây sốc về truyện cổ tích Tấm Cám: Tấm và Cám là chị em sinh đôi?

Tấm Cám là câu chuyện dân gian được truyền miệng. Không ai biết câu chuyện này có từ bao giờ, đến từ đâu. Dưới con mắt của các nhà sử học hoặc những người thích tìm tòi, nghiên cứu về văn hóa, truyện cổ tích Tấm Cám thực tế còn chứa nhiều điều thú vị hơn những gì chúng ta thường biết. Trong đó, nhiều giai thoại kỳ lạ được nhiều người truyền nhau về Tấm và Cám cùng những nhân vật xung quanh.

Nguồn gốc truyện Tấm Cám

Câu chuyện về cô Tấm không chỉ xuất hiện ở Việt Nam mà còn có ở nhiều nền văn hóa trên thế giới với cái tên Lọ Lem (Cinderella), hoặc Tro bếp. Tùy theo nền văn hóa, các tên này sẽ có sự sai khác ở Pháp như Cendrillon, Ý là Cenerentola… Tuy nhiên, tất cả đều có ý nghĩa chung là Tro bếp, ám chỉ số phận gắn với sự lao động, vất vả của nhân vật.

Theo một nguồn tin chưa xác thực, chỉ riêng ở Việt Nam đã có tới 35 dị bản liên quan đến truyện Tấm Cám. Ngày nay, phiên bản phổ biến nhất (tất nhiên không phải bản gốc) chỉ là bản ghi lại của 2 nhà văn Vũ Ngọc Phan và Nguyễn Đổng Chi, được cải tiến từ bản của G. Jeanneau (1886), của A. Landes (1886), hoặc của Đỗ Thận (1907).

Dù bản Tấm Cám hiện tại không chính xác tuyệt đối nhưng những dị bản và giai thoại xung quanh vẫn đáng được coi trọng. 

Cá bống là mẹ Tấm đầu thai

Trong phiên bản Tấm Cám của tác giả Vũ Ngọc Phan, cá bống đơn giản chỉ là người bầu bạn với Tấm, là diễn biến trung gian giúp cô được ông Bụt giúp đỡ có váy áo, ngựa cưỡi để đi trẩy hội. Nhưng một số dị bản khác lại viết, cá bống là mẹ Tấm đầu thai nhưng đã bị mẹ con Cám sát hại.

Theo một số dị bản không có nhân vật ông Bụt, chính mẹ Tấm là người làm phép màu giúp con gái có được cuộc sống hạnh phúc, lấy được hoàng tử. 

Tấm Cám là chị em sinh đôi

Trong truyện Tấm Cám phổ biến thì Cám là con của dì ghẻ mà bố Tấm lấy về. Thế nhưng,  trong dị bản G. Jeanneau - người sưu tầm truyện cổ Việt sớm nhất đã ghi được ở Mỹ Tho năm 1886 rằng, Tấm Cám là chị em sinh đôi.

Cũng theo dị bản này, người cha (chứ không phải dì ghẻ) cho Tấm và Cám mỗi người một cái giỏ để đi bắt cá, ai bắt nhiều hơn sẽ được làm chị. Vốn dĩ Tấm bắt được nhiều hơn, nhưng Cám bảo đưa giỏ giữ hộ để Tấm hái rau thơm về kho cá. Lúc Tấm về, cả giỏ cá đã bị Cám lấy hết chỉ còn con cá bống. Và thế là Cám được làm chị. 

Số phận của Cám

Trong phiên bản của Vũ Ngọc Phan, sau khi bị mẹ con Cám hãm hại nhiều lần, Tấm trở về xinh đẹp và trắng trẻo hơn xưa. Cám thấy thế liền ghen tị nên đã hỏi bí quyết. Tấm đã nhân cơ hội lừa Cám nhảy xuống hố rồi đổ nước sôi. 

Ở dị bản của Jeanneau thì khác, việc Tấm tắm nước sôi là có thật bởi đoạn Tấm ngã cây cau là ngã vào hố nước sôi (phiên bản của Vũ Ngọc Phan là ngã xuống giếng nước). Do đó, Cám cũng học theo và tự mình nhảy vào hố nước sôi. 

Quê hương của Tấm Cám

Chỉ có 2 dị bản là nhắc tới quê hương của Tấm và Cám. Cụ thể, trong phiên bản cổ Cô Tấm Làng Mai, quê của Tấm Cám là làng Mai thuộc xã Thanh Mai, Thanh Oai, Hà Nội. Tại làng Mai cũng lưu truyền dị bản về câu truyện này, kể rằng: Một lần hoàng tử nhà Đinh về Hội làng Mai tình cờ nhặt được một chiếc hài gấm rất đẹp nên muốn tìm chủ nhân của chiếc hài này để cưới làm vợ. Sau đó, hoàng tử đã tìm và cưới cô Tấm làng Mai. 

Còn ở vùng Bắc Ninh, truyện Tấm Cám được lưu truyền giống như lịch sử Thái phi Ỷ Lan. Trong quyển Lý triều đệ tam hoàng hậu sự tích, truyện bà Ỷ Lan gắn liền với nhân vật Tấm - Cám, tuy nhiên ở đây Tấm được gọi là Cám và Cám được gọi là Tấm. Trong đó, Ỷ Lan thái phi là Cám. 

Xem thêm: Chúa Chổm trong truyện dân gian "nợ như Chúa Chổm" thực chất là nhân vật lịch sử nào?