Tại sao bồ câu đưa thư nhớ được đường về dù vượt cả ngàn dặm xa xôi?

Thời xa xưa, khi vẫn chưa có điện thoại hay internet, để gửi thư đi đâu đó con người chỉ còn cách nhờ người đưa giúp hoặc dùng bồ câu đưa thư. 

Trong lịch sử, rất nhiều nền văn minh đã huấn luyện bồ câu thành công cụ vận chuyển những tài liệu, thư mật. Đặc biệt, loài chim này luôn hoàn thành nhiệm vụ, dù bay xa ngàn dặm vẫn có thể tìm được đường trở về. Khả năng đặc biệt này của bồ câu đưa thư là do đâu? 

Khả năng quan sát và ghi nhớ

Thị giác của bồ câu đưa thư đỉnh đến nỗi, khi phải học một lộ trình nào đó, nó sẽ coi đấy là lộ trình duy nhất. Lộ trình này sẽ được bồ câu gắn liền với những đặc điểm địa lý có tính to lớn như sông suối, đường xá.

Công cụ tìm đường quan trọng nhất của bồ câu là định hướng dựa trên những cung đường quen thuộc. Do đó, nếu ở trong thành phố có cảnh quan lộn xộn thì bồ câu đưa thư không thể áp dụng thị giác của mình. 

Theo các nhà khoa học, dù có ở nơi xa lạ thì bồ câu vẫn có thể tìm được đường trở về dựa vào mặt trời. Bồ câu đưa thư có khả năng quan sát và ghi nhớ chuyển động của mặt trời từ khi mới sinh để xác định hướng đi.  

Từ trường và trọng lực

Nhiều chuyên ra cho rằng, bồ câu đưa thư có khả năng định hướng bằng bản đồ trọng lực. Tuy nhiên, nhận định này vẫn gây nhiều tranh cãi.

Mới đây, một nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng, trong não bồ câu có một loại con quay hồi chuyển sinh học, giúp giữ hướng ổn định về phía tổ. Do đó, chúng có thể dễ dàng tìm được đường về dù ở bất kỳ đâu. Điều này đồng nghĩa với việc bất cứ vấn đề bất thường nào của trọng lực sẽ ảnh hưởng tới khả năng tìm đường về của loài chim này.  

Thính giác

Cuối thế kỷ 20, nhà địa chất học John Hagstrum phát hiện, nhiều loài bồ câu đã bị lạc đường khi chiếc máy bay siêu âm Concord xuất hiện. Chiếc máy bay này gây hỗn loạn quá trình định hướng của chim bồ câu khi phát ra những tiếng nổ siêu thanh.

Nhiều nghiên cứu trước đây cũng chỉ ra rằng, chim có thể nghe các sóng âm có tần số rất thấp. Những hạ âm này phát ra từ biển, tạo ra nhiễu loạn nhỏ ở trong không khí. John Hagstrum cho rằng, bồ câu nhiều khả năng sử dụng sóng hạ âm để định hướng đường đi.

Theo đó, ông đã dùng máy tính phát ra các sóng hạ âm từ 200 địa điểm khác nhau xung quanh Đại học Cornell. Kết quả, bồ câu bay dễ dàng từ Jersey Hill trở về Cornell - 2 địa điểm có sóng hạ âm. Những ngày chúng đi lạc, nhiều khả năng sóng hạ âm bị nguồn gió cản.  

Khứu giác nhạy bén

Thực tế, số tế bào thụ thể khứu giác của bồ câu xấp xỉ con người; thậm chí chúng có nhiều gen khứu giác hơn và có khả năng nhận biết được nhiều mùi hơn.  

Quan sát bồ câu đưa thư tại các vùng bị ô nhiễm ở Trung Quốc, các nhà nghiên cứu phát hiện chúng di chuyển nhanh hơn bình thường. Trong khi đó, những con bồ câu thiếu khứu giác lại không thể trở về tổ.

Theo định hướng khứu giác, bồ câu thường xuyên tiếp cận nhiều mùi khác nhau do gió mang lại, tạo ra bản đồ mùi cho từng khu vực. Do đó, không khí càng ô nhiễm, bồ câu càng dễ đọc bản đồ và về nhà nhanh hơn.  

Bồ câu sống rất thọ

Độ tuổi cũng là một trong những nhân tố giúp đánh giá khả năng tìm đường của bồ câu đưa thư. Bồ câu càng già thì khả năng tìm đường càng tốt. Điều này cho thấy khả năng tìm đường của chúng được rèn luyện qua thời gian.   

Đặc biệt, bồ câu dưới 3 năm tuổi luôn quan sát và tiếp thu từ những con bồ câu có nhiều kinh nghiệm định hướng hơn.

Xem thêm: Những bức ảnh hoàn hảo về loài chim: Kiệt tác hay sự độc ác tiềm ẩn của các nhiếp ảnh gia?