Những bức ảnh hoàn hảo về loài chim: Kiệt tác hay sự độc ác tiềm ẩn của các nhiếp ảnh gia?

Bí mật đáng sợ nơi hậu trường

Ngày 23/6 vừa qua một bức ảnh được đăng trên MXH Weibo đã khiến nhiều người chú ý. Bức ảnh được chụp tại huyện Bình Sơn, phía bắc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc. Trong ảnh là một gia đình chim vàng anh gáy đen, hai con chim trưởng thành đứng trong tổ còn những con chim non đang nghển cổ chờ được cho ăn. 

Loài chim này có màu sắc tươi sáng, trở thành đối tượng yêu thích của các nhiếp ảnh gia chụp chim nghiệp dư. Tuy nhiên, khung hình này dường như quá hoàn hảo. Trong một bài đăng khác, người này đã nói về việc bản thân cắt tỉa chiếc tổ đến khi vừa ý. Sau khi cắt tỉa, những con chim non được phơi bày hoàn toàn trước ống kính, trước ánh nắng mặt trời gay gắt và cả con mắt kẻ săn mồi. Điều này khiến chúng đối mặt với trùng trùng nguy hiểm.

Ba ngày sau, một blogger chuyên về bảo tồn chim đăng bức ảnh tổ chim này lên Weibo được chụp vào một ngày sau đó. Ít nhất một con chim non đã chết, con chim trưởng thành đang gỡ xác con non khỏi tổ. Có thể, con chim non này chết do ánh nắng mặt trời. Bài đăng thu hút hơn 10.000 lượt chia sẻ, ai cũng phẫn nộ trước hành động cắt tỉa tổ chim để có bức ảnh đẹp hơn. 

Tuy nhiên, đây không phải chuyện hi hữu. Tháng 5/2017 tại Công viên đầm lầy Nanhui ở Thượng Hải, thảm thực vật gần tổ của một con vẹt sậy (reed parrotbill) bị chặt phá, đàn chim non cũng mất tích. Tháng 4/2020, một nhiếp ảnh gia đã cắt tất cả những thứ xung quanh tổ một gia đình chim đuôi dài ở công viên Hắc Long Đàm, khiến 4 con trong tổ đều chết trong trận mưa vài ngày sau đó.

Những năm gần đây, nhiều nhiếp ảnh gia còn trang bị kim, dây điện giấu trong thức ăn làm mồi nhử khiến vô số loài chim bỏ mạng, nhiều con bị chết vì kiệt sức do bị đuổi rượt, bị bắt và đưa về trường quay. Những người mang tiếng là đam mê chim còn dựng cảnh như thật trong studio để chụp choẹt và tự hào đề cao cái gọi là “trạng thái tự nhiên”. 

Điều đáng nói, những người chụp ảnh trong studio hay dựng cảnh ngoài trời bằng cách sử dụng mồi hết mực phủ nhận phương pháp thô thiển của mình. Trong một lần tại Công viên Giải trí Thành phố Lao Sơn, một người đam mê chim tên Cai kể lại chuyện chụp ảnh về một gia đình cú mèo Á-Âu sống trên cây óc chó. Trong bức ảnh, cả ba con cú lông đều nhìn về hướng cô, đôi mắt mở to và cảnh giác.

Đối với loài chim săn mồi sống về đêm này, việc nghỉ ngơi ban ngày vô cùng quan trọng. Tuy nhiên từ bức ảnh có thể thấy, đôi mắt chúng mở to, nhìn chằm chằm ống kính như thể đang đưa ra lời cảnh báo. 

Trong bối cảnh các vụ việc liên quan đến việc chim bị thương, tử vong liên tục diễn ra, nhiều cuộc thảo luận về bộ quy tắc ứng xử trong trong cộng đồng nhiếp ảnh gia về chim ở Trung Quốc vẫn chưa có kết quả. Nhiều nhiếp ảnh gia vẫn lạnh lùng thờ ơ với cái chết của chính những sinh vật mà họ vô cùng “yêu thích”.

Ranh giới đạo đức

Sen Lin - một người yêu thích đi bộ đường dài đã phơi bày mặt tối của cộng đồng nhiếp ảnh gia về chim. Vào 5 năm trước, nhiều người phát hiện một con chim oanh Nhật Bản tại khu quần thể Thiên Đàn ở Bắc Kinh. Thế nhưng chỉ vài ngày sau, một người nào đó chụp cận cảnh con chim cho thấy, phần đầu của nó có một cây kim nhô ra khỏi cổ họng. Con chim đã nuốt phải cây kim khi ăn mồi của nhiếp ảnh gia nào đó. Không ai biết số phận con chim này tương lai sẽ ra sao. 

Việc dụ chim bằng mồi không hoàn toàn tiêu cực nhưng cần một tiêu chuẩn cao hơn. Từng là nguồn vui lớn nhưng việc ngắm chim, chụp ảnh giờ đây khiến nhiều người phẫn nộ. Nơi ẩn náu của các nhiếp ảnh gia ngày càng nhiều rác thải, thảm thực vật cũng thưa thớt hơn. Trong một lần chụp ảnh tại khu thắng cảnh Fangshan Shidu ở Bắc Kinh, Sen đã chất đầy ba túi rác nặng 25 kg. Trong một lần khác, ông cũng chất được lượng giác tương tự khi lái xe phía sau một nhóm nhiếp ảnh gia tại hồ chứa nước Miyu, ngoại ô Bắc Kinh.

Cũng trong chuyến đi này, ông nhìn thấy một con cú đại bàng Á-Âu chết vì kiệt sức sau khi bị các nhiếp ảnh gia liên tục đuổi theo để chụp được ảnh nó đang bay. Điều này khiến Sen chán nản, quyết định rời xa cộng đồng nhiếp ảnh và không chụp bức ảnh nào về chim nữa. 

Đầu năm 2021, khi các phương tiện truyền thông Trung Quốc đưa tin về việc một cặp chim ô tác lớn xuất hiện ở quận Thông Châu, Bắc Kinh, hàng loạt nhiếp ảnh gia về chim đã đổ xô đến khu vực này. Mỗi ngày, hàng chục ô tô đậu gần tổ chim ô, các nhiếp ảnh gia vây quanh, thậm chí đuổi theo cặp chim quý hiếm đang được bảo vệ ở cấp quốc gia. Một người quan sát thấy ngực một con chim bị chảy máu nhưng các nhiếp ảnh gia vẫn hì hục đuổi theo trên cánh đồng hoang vắng. 

Theo giám đốc điều hành của Hiệp hội quan sát chim Trung Quốc Guan Xiangyu, một số quy tắc và giới hạn bất thành văn đã được thiết lập thông qua các thông lệ chung. Trong đó, quan trọng nhất là phải duy trì một khoảng cách nhất định với các loài chim. Chụp ảnh cảnh chim trưởng thành cho chim non ăn cũng không được khuyến khích, việc cắt tỉa tổ để chụp ảnh lại càng không. 

Quy định về chụp ảnh chim tại Trung Quốc đang dần được cải thiện. Quy định Bảo vệ Động vật Hoang dã của Thành phố Bắc Kinh có hiệu lực từ tháng 6/2020, nghiêm cấm mọi hành vi “rượt đuổi, làm phiền, cho ăn, mồi nhử (cho mục đích chụp ảnh), tạo ra tiếng ồn có decibel cao, chớp đèn nháy và các hành vi khác cản trở cuộc sống và quá trình sinh sản của động vật hoang dã”.

Các thành phố khác như Hiếu Cảm (Hồ Bắc), Thái Nguyên (Sơn Tây) hay Xích Phong (Nội Mông) cũng đã đặt ra những hạn chế riêng đối với việc chụp ảnh chim, đặc biệt là chụp ảnh khoảng cách ngắn trong mùa sinh sản.

Xem thêm: Kỳ lạ loài chim đại bàng là hậu duệ của thần điêu, sở hữu loạt biểu cảm siêu hài hước