Chuyện buồn thời bình: 2 người mẹ của 2 liệt sĩ trùng tên cùng nhận 1 nấm mồ là con trai, thay nhau cúng giỗ

2 người mẹ và 1 nấm mồ trùng tên

Người mẹ đầu tiên

Người mẹ thứ nhất là bà Lưu Thị Hinh (85 tuổi, ở Gia Viễn, Ninh Bình). Bà Hinh đã sống nhiều năm trong nỗi buồn khi chưa tìm được mộ con trai là liệt sĩ Đinh Duy Tuân (SN 1956), hi sinh vào ngày 25/12/1977 tại chiến trường ở An Giang.

Đến năm 2002, gia đình bà tìm được một phần mộ khắc tên Đinh Duy Tân ở nghĩa trang Dốc Bà Đắc (huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang). Tuy tên trùng nhưng ngày hi sinh ghi trên bia mộ lại là 13/7/1977, không trùng khớp với ngày mất của anh.

Thế nhưng gia đình vẫn cho rằng đó là mộ của người thân mình nên hàng năm vào dịp lễ tết vẫn đến thăm viếng. 

Đến năm 2018, người nhà liệt sĩ này mới bàng hoàng khi biết lâu nay họ vẫn đang thắp hương lên mộ gió. Bởi trước đó, năm 2010, một gia đình liệt sĩ khác là Bùi Thanh Xuân (SN 1956, Gia Viễn, Ninh Bình) cũng cho rằng đây là mộ của con mình nên đã bốc hài cốt về quê hương. Hài cốt được di chuyển nhưng ngôi mộ ở nghĩa trang Dốc Bà Đắc vẫn giữ nguyên nên gia đình liệt sĩ Đinh Duy Tuân không hay biết.

Người mẹ thứ hai

Nhà liệt sĩ Bùi Thanh Tuân cách nhà liệt sĩ Đinh Duy Tuân 18km. Hai liệt sĩ cùng quê, cùng năm, cùng năm mất và cùng ngã xuống ở một chiến trường. Trên nấm mộ mà hai gia đình đều nhận là con mình có khắc tên ‘liệt sĩ Đinh Duy Tuân’ nhưng lại ghi ngày hi sinh của liệt sĩ Bùi Thanh Tuân.

Với nhiều sự trùng lặp ngẫu nhiên, hai bà mẹ với nỗi đau mất con hàng chục năm qua, đều nhận đó là phần xương cốt của con trai mình. Hễ ai nhắc đến tên Bùi Thanh Tuân, bà Hà Thị Xuân (85 tuổi), mẹ liệt sĩ, lại bật khóc.

Anh Tuân là con trai cả trong số 6 người con của bà. Cưới vợ được 3 tháng thì anh lên đường ra chiến trường. Người lính sinh năm 1956 đã không quay về sau một trận đánh khốc liệt vào ngày 13/7/1977.

Cũng như bao người mẹ có con ngã xuống nơi chiến trường, ước nguyện lớn nhất của bà Xuân là mong được đưa con trở về quê hương. Gia đình bà đã mất rất nhiều thời gian, công sức để tìm lại nơi con trai cả ngã xuống.

Nước mắt của người mẹ

Tám năm sau (2010), em trai liệt sĩ Bùi Thanh Tuân cũng đến nghĩa trang Dốc Bà Đắc, nhận ngôi mộ là của anh mình, bởi ngoài họ "Đinh Huy" là khác, các thông tin còn lại đều trùng khớp. 

Hoàn tất thủ tục pháp lý, em trai liệt sĩ Bùi Thanh Tuân đưa hài cốt dưới mộ về quê, đặt trong nghĩa trang dòng họ theo nguyện vọng của người cha đã khuất, đắp bia mộ mang tên anh mình.

Dù hài cốt chưa được di chuyển, nhưng ngôi mộ ở nghĩa trang Dốc Bà Đắc vẫn giữ nguyên. Mãi đến năm 2018, người nhà liệt sĩ Đinh Duy Tuân mới đau đớn biết, bấy lâu họ chỉ thắp hương lên "một cái vỏ".

Sau nhiều lần gặp mặt, bàn thảo, hai gia đình quyết định khai quật ở Ninh Bình, lấy hài cốt đi xét nghiệm ADN. "Anh tôi đã mồ yên mả đẹp 8 năm liền, chúng tôi không muốn xáo trộn nữa, nhưng nghĩ đến nỗi đau chung nên chấp nhận", ông Bùi Văn Luân, 60 tuổi, em trai liệt sĩ Bùi Thanh Tuân, nhớ lại.

Đêm trước ngày khai quật, ngôi nhà của hai người mẹ ở xã Gia Trấn và xã Gia Phú, huyện Gia Viễn, sáng đèn cả đêm. Cụ Xuân dặn con mua 7 bông cúc vàng. Còn sáng hôm sau, cụ Hinh tự ra chợ, chọn 7 bông cúc trắng.

Đến ngày 3/9/2018, hai gia đình cùng đặt lễ cúng lên ngôi mộ. Một bên là hoa trắng, một bên là hoa vàng. 

Ngồi bên mộ, hai người mẹ nắm tay nhau. "Bà ấy hỏi tôi, nếu là con bà thì bà đưa về đâu. Tôi bảo là con tôi thì tôi đưa về nghĩa trang huyện. Bà ấy gật đầu, bảo ‘Ừ, thế cũng gần đây thôi’", cụ Hinh, mẹ liệt sĩ Đinh Duy Tuân, nhớ lại. 

Ti hài liệt sĩ được đưa lên, nhưng cán bộ xét nghiệm ADN thông báo các phân tử ADN đã đứt gãy, không thể xác định được danh tính. "Kết quả như cái gai đâm vào tim tôi. Phải đến nước đào mộ lên thế này rồi mà ông trời còn gieo cảnh trái ngang", cụ Hinh than thở.

Cụ Xuân động viên người ngồi kế bên: "Đằng nào cũng chết rồi, thôi để đâu cũng được, tôi với bà cứ nhớ ngày giỗ của chúng nó rồi cúng".

Khi không thể xác định được rõ bộ hài cốt này là của ai, hai gia đình quyết định coi ngôi mộ trên là mộ chung. Ngày giỗ của người thân ai thì nhà đấy ra cúng bái.

Tròn 1 năm sau ngày xét nghiệm ADN, cụ Hinh vẫn hi vọng sẽ có ngày xác định được người dưới mộ là ai, liệu có phải con mình không?

"Các con tôi sống trong Kiên Giang gọi về, tôi vẫn dặn, cố đi tìm thêm ngôi mộ liệt sĩ tên Tuân nữa. Tìm được, chúng tôi sẽ dễ xác định đâu là con mình, đâu là con nhà bên ấy", đôi mắt trũng sâu của cụ ánh lên hi vọng.

Mỗi lần các con sang nghĩa trang họ Bùi thăm mộ anh trai, cụ Hinh lại dặn dò: "Con thắp hương xong nhớ khấn, anh ngồi lên xe, em đèo anh, mình về nhà với mẹ!".

Ở cách đó không xa, cụ Xuân cũng tin tưởng con trai mình đang nằm dưới nấm mồ kia. Tuy không còn minh mẫn nhưng cụ vẫn thường xuyên chống gậy ra nghĩa trang để thắp hương cho con... Lần nào, người mẹ ấy cũng lúi cúi đọc đi đọc lại tên Bùi Thanh Tuân trên bia, như sợ con lạc mất.

(Tổng hợp)

Xem thêm: Nữ thương binh hạng 1/4 "trọn tình non sông, vẹn nghĩa đồng đội": Bán vé số lấy tiền trùng tu Nghĩa trang Liệt sĩ