Câu chuyện ít người biết phía sau 2 câu thành ngữ nổi tiếng 'Cẩu vĩ tục điêu' và 'Kê khuyển thăng thiên'

Cẩu vĩ tục điêu và Kê khuyển thăng thiên đều là hai câu thành ngữ nổi tiếng, ý nghĩa ẩn dụ của chúng bắt nguồn từ câu chuyện xa xưa.

Thùy Nguyễn
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Trong Hán ngữ, cẩu vĩ là đuôi chó, kê khuyển là gà chó. Để tìm hiểu về ý nghĩa của hai câu thành ngữ nổi tiếng Cẩu vĩ tục điêu và Kê khuyển thăng thiên của Trung Quốc cần phải hiểu về câu chuyện ngày xưa.

Ý nghĩa bắt nguồn từ câu chuyện xưa

Chuyện xưa kể rằng, vào thời nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, tướng Hàn Thế Trung cùng các quan hầu cận vua đều cắm đuôi con điêu, đúc con ve vàng để trang trí cho đẹp. Điêu là một loài chuột (chồn mactet) to như con rái cá, dài hơn một tấc, đuôi to lông rậm, có màu vàng và đen, lớp da làm áo mặc rất ấm. Điêu vô cùng quý hiếm, thế nên bậc quyền quý thường được gọi là nhị điêu còn hoạn quan là điêu đang.

Năm 265, Tư Mã Viêm lật đổ nhà Ngụy, lập ra nhà Tấn và tự xưng là Tấn Vũ Đế, phong cho Tư Mã Luân làm Lang Tà quận vương. Theo như Tấn thư, mục Triệu Vương Luân liệt truyện có ghi, Tư Mã Luân còn không tiếc tặng vàng bạc, ban chức cho hàng trăm vị quan để thu phục triều thần.

y-nghia-2-cau-thanh-ngu-cau-vi-tuc-dieu-va-ke-khuyen-thang-thien-1

Thậm chí, những nô lệ của kẻ hầu cận cũng được Tư Mã Viêm phong tước, một bước lên mây. Do phong tước quá nhiều, đuôi điêu không đủ để gắn vào mũ nên Tư Mã Viêm đã dùng đuôi chó để thay thế.

Việc này khiến người đời chế giễu, nói là “điêu bất túc, cẩu vĩ tục”, tức là đuôi điêu không đủ nên phải lấy đuôi chó bù vào. Cũng từ đó, câu Cẩu vĩ tục điêu ra đời, dùng để chế giễu việc phong chức quá lạm, sử dụng kẻ kém tài thay cho người giỏi. 

Thành ngữ này tương đương với câu tục ngữ nào ở Việt Nam?

Sau này, câu Cẩu vĩ tục điêu còn được dùng với mục đích ẩn dụ, nói về hai phần không cân xứng - điều xấu đằng sau điều tốt. Ý nghĩa này chủ yếu dùng để chỉ các tác phẩm văn học. Đồng nghĩa với Cẩu vĩ tục điêu là thành ngữ Phật đầu trước phẩn, nghĩa là bỏ phân ở đầu tượng Phật, ý chỉ cái tốt bị cái xấu làm nhơ nhuốc.

Bên cạnh đó, khi một người làm quan thì không chỉ con cháu mà cả họ hàng cũng được nhờ vả, thơm lây. Bởi vậy, câu nói Nhất nhân đắc đạo, kê khuyển thăng thiên (một người làm quan, cả họ được nhờ - gà chó lên trời) ra đời. Từ thời xưa, câu nói này đã được ghi chép trong bộ Luận Hành, quyển Đạo Hư của Vương Sung đời Đông Hán. 

y-nghia-2-cau-thanh-ngu-cau-vi-tuc-dieu-va-ke-khuyen-thang-thien-2

Kê khuyển thăng thiên đồng nghĩa với thành ngữ Hoài Nam kê khuyển, liên quan đến chuyện về Lưu An - quốc vương nước Hoài Nam thời Tây Hán. Được biết, vị vua này vốn đọc nhiều sách nhưng lại u mê sách của Đạo giáo, luôn muốn tìm thuốc trường sinh để bất tử với đất trời. 

Ông đi khắp nơi, tìm kiếm những pháp sư có kỹ năng ma thuật huyền diệu. Cuối cùng, ông gặp một vị tiên ban cho cách tinh chế tiên dược, đến khi uống vào sẽ trường sinh đời đời. Khi thuốc tiên luyện xong, Lưu An tắm rửa thay quần áo sạch sẽ, sau đó thắp hương cầu nguyện rồi mới uống thuốc và bay lên trời. Khi Lưu An thành tiên, thuốc trường sinh còn vương vãi trong sân được gà chó của ông ăn hết. Chúng cũng bay lên trời và trở thành thần. 

Hiện tại, ở Trung Quốc vẫn phổ biến câu Cẩu vĩ tục điêu với hàm ý là bổ nhiệm chức vụ bừa bãi, tài năng không tương xứng, bất tài mà làm được chức to; còn câu Nhất nhân đắc đạo, kê khuyển thăng thiên tương ứng với câu tục ngữ Một người làm quan cả họ được nhờ của Việt Nam. 

Xem thêm: Người xưa thường có câu "nhũn như con chi chi", vậy con chi chi là con gì?

Đang tải bình luận...

Đọc thêm

Dù câu thành ngữ "nhũn như con chi chi" được sử dụng rộng rãi trong giao tiếp hằng ngày nhưng không phải ai cũng biết con chi chi là con gì, có thật hay không.

Người xưa thường có câu 'nhũn như con chi chi', vậy con chi chi là con gì?
0 Bình luận

Theo nhà nghiên cứu Trương Tửu, bài vè 'Chi chi chành chành' được một ông già vô danh chia sẻ cho ông, ẩn chứa ý nghĩa cùng câu chuyện bất ngờ.

Sự thật cực sốc về bài vè 'Chi chi chành chành' gắn liền với bao thế hệ tuổi thơ
0 Bình luận

Ông ba bị - hung thần của biết bao thế hệ "con nít" khiến trẻ em cứ nghe đến là bị... ám ảnh. Vậy ông ba bị là ai, tại sao khiến trẻ con sợ như vậy?

Là nỗi ám ảnh cả tuổi thơ nhưng liệu có ai biết 'ông ba bị' là gì?
0 Bình luận

img

Bài mới

Tuyên dương học sinh trả lại chiếc ví chứa 23 triệu đồng cho người đánh rơi

Sau khi nhặt được chiếc ví chứa số tiền lớn, em học sinh Lê Minh Đức (Quảng Trị) đã lập tức trình báo, giao nộp cơ quan công an để nhờ tìm trả lại người đánh rơi.

Đăng Dương
Đăng Dương 5 ngày trước
Trên đường công tác, hai bác sĩ pháp y kịp thời cứu người phụ nữ bất tỉnh, giành lại sự sống trong gang tấc

Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.

Hải An
Hải An 6 ngày trước
MTTQ Việt Nam tặng 30.000 suất quà cho người nghèo, người khó khăn dịp tết 2026

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Hải An
Hải An 29/12
Công an Đà Nẵng lội xuống cống sâu, giúp du khách lấy lại điện thoại

Du khách Hồng Kông (Trung Quốc) làm rơi điện thoại xuống cống thoát nước khi du lịch và đã được công an hỗ trợ, lấy lại tài sản.

Hải An
Hải An 28/12
'Xóm trọ 0 đồng' của bệnh nhân chạy thận ở Quảng Ninh

Xóm trọ 0 đồng ở phường Hồng Gai đã giúp nhiều bệnh nhân chạy thận bớt gánh nặng chi phí và có thêm động lực vượt qua bệnh tật.

Hải An
Hải An 27/12
Ca sĩ Đức Phúc gây 'sốt' vì muốn tặng xe mới cho một bác xe ôm lớn tuổi

Ca sĩ Đức Phúc đang nỗ lực tìm kiếm bác xe ôm lớn tuổi bị hủy chuyến vì xe Wave cũ, mong muốn tặng xe mới giúp ông mưu sinh dễ dàng hơn.

Hải An
Hải An 24/12
Chuyên gia Viện đào tạo và Phát triển nhân lực trang bị kỹ năng mềm cho sinh viên trường Cao đẳng

Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã phối hợp cùng Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực (itd) tổ chức Chương trình tập huấn kiến thức, kỹ năng mềm dành cho sinh viên các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh.

MỌT 2025: VỌNG MIÊN - NGÀY HỘI MUA BÁN VÀ TRAO ĐỔI SÁCH LAN TỎA TRÁI TIM ẤM ÁP CỦA THẾ HỆ TRẺ

The 1% Fund là một dự án thiện nguyện được thành lập bởi học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ với châm ngôn “One percent. One change” - một phần trăm tấm lòng của mỗi người cũng có thể kiến tạo một sức ảnh hưởng nhất định đến cộng đồng. Cho đến nay, dự án đã đi được hơn nửa chặng đường của mùa 10, cùng với thật nhiều hoạt động sôi nổi qua những dấu mốc thành công đáng tự hào qua các mùa sự kiện chính MỌT - GOM và tiền sự kiện SAN.

Nữ shipper Nghệ An được nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi trong lúc đi giao hàng

Chị Vũ Thị Hoài (33 tuổi, Nghệ An) mới đây đã được một nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi túi tiền trong lúc chở con gái 10 tháng tuổi đi giao hàng.

Cô gái Việt và mối nhân duyên đặc biệt với 'bà ngoại' ở Pháp

Từ khi gặp cụ bà 86 tuổi tại Pháp, cuộc sống của cô gái Việt - Nguyễn Trang đã thay đổi rất nhiều. Bà dành tình thương, chăm sóc Trang như bà ngoại chăm sóc cháu gái, khiến cô vô cùng cảm động và hạnh phúc.

Hải An
Hải An 15/12
78win lan tỏa hơi ấm nghĩa tình

Nghệ An những ngày cuối năm vẫn còn ngổn ngang dấu vết của những  cơn bão vừa đi qua. Con đường làng bị bùn đất phủ loang lổ, những hàng rào đổ nghiêng, mái tôn nhà dân bị gió cuốn bật tung từng mảng. Mùi ẩm lạnh của mưa và những đêm mất ngủ vì gió rít như vẫn còn đọng lại trên đôi mắt của người dân nơi đây. Cả vùng quê hiền lành vốn bình yên lại phải trải qua thêm một lần thử thách nghiệt ngã của thiên nhiên.

Hải An
Hải An 12/12
Phép màu của sự tử tế: Cô gái trẻ ở Phú Thọ giữ được mạng sống nhờ 1 bình luận vu vơ trên mạng xã hội trong lúc tuyệt vọng

Chỉ một dòng bình luận vô thức trong lúc tuyệt vọng: “Ước gì Vingroup có thể hỗ trợ cho mình 1 chiếc máy thở nho nhỏ thôi, mình rất cần sự sống từ nó”, cô gái sinh năm 1994 đã có cơ hội được sống tiếp.

Ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc)

Chiều 9/12, tại Hà Nội đã diễn ra buổi ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc), nhằm kết nối cộng đồng cựu sinh viên, thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước Việt – Trung.

Thanh Tú
Thanh Tú 09/12
Trúng số 18 tỷ, người đàn ông TP.HCM gửi 100 triệu mua gạo từ thiện tặng cho bà con khó khăn

Nhận 100 triệu đồng từ vị khách trúng số 18 tỷ, bà Thùy Dương góp thêm 38 triệu để mua 8 tấn gạo tặng cho bà con khó khăn.

Hải An
Hải An 08/12
Ấm lòng trước “núi gạo” của người dân Ninh Bình ủng hộ bà con vùng lũ miền Trung

Những ngày này, tại điểm tiếp nhận hàng hoá cứu trợ đồng bào vùng lũ miền Trung ở phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), người dân liên tục mang gạo cùng nhiều nhu yếu phẩm tới ủng hộ.

img
Đề xuất