Đăng nhập với Zalo
Đăng nhập qua Google
- Cộng đồng
-
Tin Vui Mỗi Ngày10 Thành viên · 7.922 Bài viết -
Người Truyền Cảm Hứng9 Thành viên · 2.477 Bài viết -
Lan Tỏa Yêu Thương10 Thành viên · 774 Bài viết -
Bài Học Cuộc Sống5 Thành viên · 5.099 Bài viết -
Sống An Lành6 Thành viên · 1.023 Bài viết -
Thế Giới Muôn Màu5 Thành viên · 4.349 Bài viết -
Góc Nhìn Tích Cực5 Thành viên · 1.482 Bài viết
Nhắc đến Phố Hiến sầm uất thuở nào, đừng quên công lao của vị "phúc thần" Lê Đình Kiên
Lê Đình Kiên là người tài về chính trị, quân sự, ngoại giao, ngoại thương nên được vua chúa trọng dụng. Và ông chính là người có công lao lớn nhất giúp Phố Hiến phát triển đến đỉnh điểm, trở thành thương cảng sầm uất nhất vào thế kỷ 17.
Thân thế ít biết của Lê Đình Kiên
Sử chép, Lê Đình Kiên (1621 - 1704), quê gốc ở Bái Trại (nay là Thiết Đinh, còn gọi là Thiết Đanh), xã Định Tường (nay thuộc thị trấn Quán Lào), huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa. Cha mất sớm, ông sống với mẹ một thời gian thì được Tả tướng Hờn (Tả đô đốc Hàn Tiến - Lê Văn Hiểu) ở Tĩnh Gia (Thanh Hóa) nhận về nuôi. Cả đời ông Hàn Tiến có 10 người con nuôi, trong đó có 6 trai và 4 gái.
Năm Lê Đình Kiên lên 6 tuổi, một lần hai mẹ con đang đi thì bắt gặp Tả đô đốc. Thấy cậu bé khôi ngô kháu khỉnh, ông xin nhận làm con nuôi với lời hứa sẽ nuôi dạy thành tài. Nhờ có cha nuôi là Tả Đô đốc và là phò mã của nhà Chúa nên Lê Đình Kiên được ở trong Phủ Chúa. Ông lớn lên và học hành tại đây.
Vị "phúc thần" giúp Phố Hiến trở thành thương cảng sầm uất
Lê Đình Kiên lớn lên trong cảnh Đàng Ngoài loạn lạc, chiến tranh triền miên. Từ trấn Sơn Nam đến vùng đông bắc, thổ phỉ làm loạn,trộm cướp giữa ban ngày. Triều đình đã cử người đi dẹp nhưng không thể ổn định nổ.
Vào năm 1664, Lê Đình Kiên (43 tuổi) phụng mệnh triều đình làm trấn thủ trấn Sơn Nam. Ông ra sức ổn định tình hình xã hội, đồng thời đánh dẹp bọn Tàu Ô (hải tặc Trung Quốc).
Ở thời điểm đó, nhà Thanh đánh bại và lên thay nhà Minh, tàn quân con cháu nhà Minh chạy trốn Mãn Thanh đến đây quấy nhiễu dân chúng nước Nam. Lê Đình Kiên dành nhiều công sức dẹp loạn và chiêu dụ đám quân người Hoa này, rồi lập những làng ở Phố Hiến cho họ sinh sống. Thời bấy giờ, Phố Hiến được gọi là Vạn Lai Triều.
Theo tìm hiểu, trước khi Lê Đình Kiên đến trấn thủ, nơi đây cũng đã phát triển giao thương với Trung Quốc, Nhật Bản, Đông Nam Á và châu Âu. Triều đình không ứng phó kịp với mánh lới độc quyền của thương nhân nước ngoài, các quan ở đây cũng tìm cách bưng bít để kiếm lời.
Hoạt động giao thương ở Vạn Lai Triều nhìn thì nhộn nhịp, đông đúc tàu thuyền qua lại nhưng sắp xếp không hợp lý, vô tổ chức. Khi Lê Đình Kiên đến đây, ông đã nhận ra điều này và nhanh chóng sắp xếp để có quy củ trật tự, khiến giao thương trở nên thuận lợi hơn. Nhiều người dân trong vùng thời đó có câu rằng: "Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiên" cũng vì thế.
Trong thời gian trấn thủ nơi này, Lê Đình Kiên còn giúp thương nhân nước ngoài thuận tiện giao thương ở Vạn Lai Triều. Trước đây, các lái buôn nước ngoài đều phải dừng ở bến Vân Đồn, mà từ Vân Đồn vào đất liền khó khăn, các thương nhân nước ngoài muốn xin được đi vào phía trong. Ông Kiên đã làm tấu xin triều đình cho thương nhân ngoại quốc đến bến Vạn Lai Triều để thuận lợi buôn bán. Cúng vì thế mà thương nhân Hà Lan, Pháp. Anh được đến cảng này.
Chưa hết, ông Lê Đình Kiên còn chiêu mộ dân chúng từ các trấn đến đây sinh sống, buôn bán. Nhờ đó mà Vạn Lai Triều càng phát triển hơn. Ông cũng mang câu trúc làng Thiết Đinh quê ông đến Hưng Yên. Ông cho xây dựng thêm các làng xã, chợ theo kiểu kiến trúc này.
Trong An Nam ký du của Phạm Bỉnh Khuê có chép rằng: "Ở đây dừng lại tất cả thuyền bè nước ngoài từ bốn phương đến buôn bán ở Đàng Ngoài. Các quan chức được đặt ở đây và có cả một đồn lính, ở đây có những phố buôn bán, chừng mười phố, gọi là Thiên Triều".
Vạn Lai Triều phát triển văn minh chẳng khác nào Kinh đô. Khu phố Bắc Hòa mở rộng thành 3 phố thượng, trung, hạ. Người dân nơi đây truyền tụng rằng:
Bến nễ độ gió nâng thuyền gấm
Phố Bắc Hoà nguyệt ngắm rèm the
Thú đô hội trong ngoài chẳng thiếu
Vạn Lai Triều là tiểu kinh đô.
Ông Lê Đình Kiên đã giúp Phố Hiến trở thành thương cảng siêu sầm uất, giúp cuộc sống của nhân dân Hưng Yên sung túc hơn. Ông còn thay mặt chúa giao tiếp với thương nhân ngoại quốc. Ông được triều đình phong làm đặc tiền phụ quốc Thượng tướng quân, Hữu đô đốc Thiếu Bảo, tước Quận công.
Tưởng nhớ vị "phúc thần" Phố Hiến
Lúc ông Lê Đình Kiên mất, cả người Việt và người nước ngoài ngụ tại Phố Hiến đều dựng bia ghi công. Công lao của ông được lưu truyền, khắc ghi qua 2 tấm bia. Nội dung 2 bia cơ bản giống nhau, đều ca ngợi công đức của ông. Bia thứ nhất do nhân dân địa phương dựng năm Thái Bảo 8 (1772). Bia thứ hai do Tài trưởng Hải Nam là Trần Đế Đào, người Hoa dựng năm Bảo Thái 4 (1723).
Theo nhà nghiên cứu Hoàng Khôi, văn bia của dân địa phương có đoạn: "Ông còn có những cái đáng yêu mến, với người nghĩa phụ thì một lòng kính mộ, từ trước tới sau dạy được thói dân, đức thêm dày dặn hòa với khách phương xa nên Vạn Lai Triều làng ở yên vui, thuế tô khoan nhẹ, tỏ được ơn trên, chung một lòng dân”.
Văn bia do Trần Đế Đào soạn năm 1723 có đoạn “Tàu thuyền qua lại thường lấy Vạn Lai Triều làm bến nên từ ngày buôn bán tới nay đã vài mươi năm, vui vẻ nghề nghiệp, kẻ gần thì mừng, người xa thì tới, thảy đều nhớ ơn của Anh linh vương, tiếc đức Thái Bảo họ Lê không biết bao giờ là hết”.
Ông mất năm 1704, thọ 84 tuổi, nhân dân thương tiếc lập miếu thờ gọi là miếu Anh Linh Vương, miếu này nay không còn. Hiện nay nhà thờ ở làng Thiết Đanh, quê hương Lê Đình Kiên ở Thanh Hóa vẫn còn lưu hai câu đối ca ngợi công đức của ông:
Đại đức tứ dân, danh tại sử
Sinh vi lương tướng tử vi thần
Nghĩa:
Đức ở trong dân, danh lưu sử sách
Sống là ông tướng tốt, chết thành thần
Và:
Trị sự liêm bình, kim cổ đan thanh tuế tích
Tại nhân đức trạch, Bắc Nam kim thạch minh danh
Nghĩa:
Việc cai trị công bằng và liêm chính mãi mãi tiếng ghi sử sách
Đức lớn cho dân cậy, cả Việt Nam lẫn Trung Hoa danh khắc vào đá vàng.
Xem thêm: Chuyện về 3 ngôi mộ cổ của thương nhân Nhật Bản và tấm lòng nghĩa tình của người Hội An
Đọc thêm
Trong mắt người đời, chúa Trịnh Tùng là người tài giỏi, là thiên tài quân sự gây dựng cơ đồ nhà chúa. Song ông cũng là người có giã tâm... Và khi nhắc đến Trịnh Tùng không thể không nhắc tới giai thoại 2 lần bị con làm phản.
Sau khi cuộc nổi dậy ở quận Hẻo Nguyễn Danh Phương và quận He Nguyễn Hữu Cầu thất bại, chúa Trịnh đã bày đủ trò để làm nhục 2 vị anh hùng “sa cơ”.
Hỏa miêu trận (Trận "Mèo lửa") là chiến thuật quân sự nhà Trịnh dùng để phá khởi nghĩa do Lê Duy Mật Lãnh Đạo. Đây là chiến thuật quân sự kỳ lạ nhất lịch sử Việt Nam và e rằng trên thế giới khó có một trận chiến nào giống vậy.
Bài mới
Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Du khách Hồng Kông (Trung Quốc) làm rơi điện thoại xuống cống thoát nước khi du lịch và đã được công an hỗ trợ, lấy lại tài sản.
Xóm trọ 0 đồng ở phường Hồng Gai đã giúp nhiều bệnh nhân chạy thận bớt gánh nặng chi phí và có thêm động lực vượt qua bệnh tật.
Ca sĩ Đức Phúc đang nỗ lực tìm kiếm bác xe ôm lớn tuổi bị hủy chuyến vì xe Wave cũ, mong muốn tặng xe mới giúp ông mưu sinh dễ dàng hơn.
Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã phối hợp cùng Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực (itd) tổ chức Chương trình tập huấn kiến thức, kỹ năng mềm dành cho sinh viên các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh.
The 1% Fund là một dự án thiện nguyện được thành lập bởi học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ với châm ngôn “One percent. One change” - một phần trăm tấm lòng của mỗi người cũng có thể kiến tạo một sức ảnh hưởng nhất định đến cộng đồng. Cho đến nay, dự án đã đi được hơn nửa chặng đường của mùa 10, cùng với thật nhiều hoạt động sôi nổi qua những dấu mốc thành công đáng tự hào qua các mùa sự kiện chính MỌT - GOM và tiền sự kiện SAN.
Chị Vũ Thị Hoài (33 tuổi, Nghệ An) mới đây đã được một nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi túi tiền trong lúc chở con gái 10 tháng tuổi đi giao hàng.
Từ khi gặp cụ bà 86 tuổi tại Pháp, cuộc sống của cô gái Việt - Nguyễn Trang đã thay đổi rất nhiều. Bà dành tình thương, chăm sóc Trang như bà ngoại chăm sóc cháu gái, khiến cô vô cùng cảm động và hạnh phúc.
Nghệ An những ngày cuối năm vẫn còn ngổn ngang dấu vết của những cơn bão vừa đi qua. Con đường làng bị bùn đất phủ loang lổ, những hàng rào đổ nghiêng, mái tôn nhà dân bị gió cuốn bật tung từng mảng. Mùi ẩm lạnh của mưa và những đêm mất ngủ vì gió rít như vẫn còn đọng lại trên đôi mắt của người dân nơi đây. Cả vùng quê hiền lành vốn bình yên lại phải trải qua thêm một lần thử thách nghiệt ngã của thiên nhiên.
Chỉ một dòng bình luận vô thức trong lúc tuyệt vọng: “Ước gì Vingroup có thể hỗ trợ cho mình 1 chiếc máy thở nho nhỏ thôi, mình rất cần sự sống từ nó”, cô gái sinh năm 1994 đã có cơ hội được sống tiếp.
Chiều 9/12, tại Hà Nội đã diễn ra buổi ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc), nhằm kết nối cộng đồng cựu sinh viên, thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước Việt – Trung.
Nhận 100 triệu đồng từ vị khách trúng số 18 tỷ, bà Thùy Dương góp thêm 38 triệu để mua 8 tấn gạo tặng cho bà con khó khăn.
Những ngày này, tại điểm tiếp nhận hàng hoá cứu trợ đồng bào vùng lũ miền Trung ở phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), người dân liên tục mang gạo cùng nhiều nhu yếu phẩm tới ủng hộ.
Khoảnh khắc chú rể đẩy xe lăn đưa cô dâu vào lễ đường, không chỉ cô dâu xúc động nghẹn ngào mà người thân, quan khách xung quanh cũng sut sùi lau nước mắt.
