Mãn nhãn với những bộ trang phục cung đình Triều Nguyễn - Triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam

Khi biên soạn bộ Khâm định Ðại Nam hội điển sự lệ nổi tiếng của triều Nguyễn, các sử quan của triều đình đã dành quyển 78 và quyển 242 để bàn về việc ăn mặc của các bậc đế, hậu, hoàng tử, công chúa, quan lại… triều Nguyễn.

Hoa Nguyễn
Hoa Nguyễn 04/11
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Triều Nguyễn có những quy định riêng về trang phục cho các tầng lớp trong xã hội, dựa trên các tiêu chí như chất liệu vải, màu sắc, cách may, họa tiết trang trí, thậm chí cả số lượng y phục dành cho từng hạng người cũng có những quy định rất chặt chẽ.

Đối với trang phục cho vua chúa, hoàng thân quốc, vải được dùng đều là hàng cao cấp, đặt mua ở Trung Hoa. Vua Gia Long và Minh Mạng thường sai sứ thần sang Trung Hoa mua gấm ở các vùng Nam Kinh, Giang Nam. Trong cuốn Histoire des Relations de la Chine avec l’Annam – Việtnam tu XVIe au XIXe siècle, tác giả G. Devéria đã chép lại rằng: “Sứ thần An Nam khi đi qua Nam Kinh muốn mua lụa. 

trang phuc trie nguyen 1
Vua Khải Định mặc áo tế Giao, đội mũ bình thiên, ngự trên ngai vàng.
trang phuc trie nguyen 2
Vua Khải Định trong trang phục thường triều

Thanh triều không phản đối việc này, nhưng do đây là một việc mua bán riêng tư, không có sự tiến cử của Thanh triều, nên các thương nhân Trung Hoa đã tăng giá lên một cách thái quá, khiến sứ thần An Nam đã cãi cọ với họ nên các quan cầm quyền phải can thiệp vào. Từ đó về sau, Thanh triều yêu cầu sứ thần sẽ phải nộp cho nhà chức trách danh sách các món hàng mà mình muốn mua. Các nhà chức trách Trung Hoa sẽ có nhiệm vụ mua hàng giúp cho các sứ thần”.

trang phuc trie nguyen 3
Vua Bảo Đại trong trang phục đại triều, đầu đội mão cửu long, ngự trên ngai vàng trong điện Thái Hòa

Về mũ mão, theo sách Khâm định Ðại Nam hội điển sự lệ, trên chiếc mũ vua đội lúc thiết đại triều có đính 31 hình rồng làm bằng vàng tốt; 30 đóa hoa vuông có khảm ngọc, đính thêm 140 hạt kim cương và trân châu. Mũ của hoàng hậu có 9 con rồng, 9 con phượng bằng vàng tốt, 9 miếng bồn khoan bằng bạc, 4 cái trâm bằng bạc có gắn 198 hạt trân châu và 231 hạt pha lê. Khăn bịt trán thì làm bằng đoạn bát ti (vải đoạn dệt từ tơ xe 8 sợi) màu thiên thanh, bên trong lót lĩnh đại tào màu vàng, trang sức 4 cái khuyên vàng tốt và 4 sợi dây tơ. Tất cả áo mũ, xiêm y, hài ủng của vua hậu cho đến phi tần, cung giai, đều được đính vàng bạc, trân châu, tùy theo cấp bậc.

trang phuc trieu nguyen 20
Hoàng hậu Nam Phương trong trang phục thường triều và mệnh phụ thu đông.
trang phuc trie nguyen 64
Hoàng hậu Nam Phương mặc áo dài cổ truyền, đầu chít khăn vành.

Về hình trang trí, áo vua thêu rồng, áo hoàng tử trang trí lân, áo hoàng hậu thêu hoa và chim phượng (có 3 dải đuôi), áo công chúa thêu chim loan (giống như chim phượng nhưng chỉ có 1 dải đuôi). Rồng trên áo vua thì có 5 móng; rồng trên áo của hoàng thái tử chỉ là rồng mặt nạ, không được trang trí phi long hay hồi long triều nhật và chỉ có 4 móng. 

trang phuc trie nguyen 8
Hoàng thái hậu Đoan Huy (vợ vua Khải Định, mẹ vua Bảo Đại) trong trang phục Đại triều.

Rồng trên áo vua, hậu có dáng vẻ uy nghi, đường bệ còn trên áo mũ của hoàng thân, tôn tước chỉ là những con mãng, con giao (các hóa thân ở thứ bậc thấp hơn của rồng). Trên áo mão của hoàng thái hậu và hoàng hậu trang trí đồ án hoa văn đoàn phượng (đồ án chim phượng múa lượn trong hình tròn), với những nét dệt, đường thêu rất sống động và công phu thì trên áo của công chúa và cung giai hình chim phượng đã được giản lược, và cách điệu thành chim loan, số đồ trân bảo đính kèm cũng ít hơn.

trang phuc trie nguyen 7
Hoàng thái тử Bảo Long (con vua Bảo Đại) mặc áo sa kép, đầu đội khăи xếp.

Chỉ có trên áo vua, hậu người ta mới trang trí thêm các hoa văn tứ thời, bát bửu, còn trên áo mão của vương tôn và cung giai, bát bửu được thay thế bằng những cổ đồ. Không chỉ vậy, áo vua thường thêu nổi các chữ Phúc, Lộc, Thọ đại tự theo lối chữ triện và được nạm trân châu, kim tuyến. Còn áo của phụ nữ các chữ này thường nhỏ hơn, dệt chìm trên mặt vải, thể hiện theo lối chữ chân và không được nạm trân châu.

trang phuc trie nguyen 10
Vua Bảo Đại, hoàng hậu Nam Phương và hoàng thái hậu Đoan Huy trong trang phục áo dài truyền thống cùng côɴԍ chúa Phương Mai và Phương Dung.

Trang phục của các bậc vua chúa nhà Nguyễn cũng có nhiều loại, có tên gọi riêng, màu sắc riêng và chỉ mặc trong những dịp cụ thể: trang phục đại triều; trang phục thường triều; trang phục nghi lễ, thường phục; trang phục xuân hạ; trang phục thu đông… Mỗi nhóm trang phục bao gồm: áo, mũ, đai, xiêm, hốt, hia, hài… được may theo cách thức riêng. 

trang phuc trie nguyen 11
Long bào của vua, mặc lúc thiết đại triều.
trang phuc trie nguyen 12
Hoàng bào của vua, mặc lúc thiết thường triều.
trang phuc trie nguyen 14
Long cổn của vua, mặc lúc tế lễ ở các miếu.
trang phuc trie nguyen 25
Áo sa kép của hoàng thái тử.

Mũ thiết đại triều của vua gọi là mũ cửu long; áo gọi là long bào, thêu hình rồng ngang 5 móng. Phục trang kèm theo long bào còn có xiêm, đai, hốt ngọc và đôi hia thêu cặp rồng bằng kim tuyến nạm vàng. Mũ thiết thường triều của vua gọi là mũ bình thiên, áo gọi là hoàng bào, thêu viên long nạm trân châu, tơ vàng. Đi kèm với hoàng bào là đôi hài thêu rất cầu kỳ. Mũ dùng trong dịp vua tế Nam Giao là miện, áo gọi là cổn, màu đen, tay thụng thật lớn, thêu lưỡng long triều nhật dọc hai thân trước. 

trang phuc trie nguyen 19
Long cổn của vua, mặc lúc tế Nam giao.
trang phuc trie nguyen 18
Phượng bào của hoàng hậu, mặc lúc thiết đại triều.
trang phuc trie nguyen 120
Áo đoàn phượng nhật bình của hoàng hậu, mặc lúc thiết thường triều.
trang phuc trie nguyen 27
Áo đoàn loan nhật bình của côɴԍ chúa.

Áo vua mặc đi cày ruộng tịch điền là áo sa kép màu gạch non, thêu các hình rồng nhỏ ẩn trong các cụm mây. Trong khi đó, mũ của thái tử, tuy rất giống mũ bình thiên của vua nhưng lại gọi là mũ bình đính, để phân biệt giai tầng, thứ cấp.

trang phuc trie nguyen 21
Áo sa kép xuân hạ của hoàng hậu.
trang phuc trie nguyen 22
trang phuc trie nguyen 23
Mãng bào của hoàng тử, mặc lúc thiết đại triều.
trang phuc trie nguyen 26
Áo sa kép xuân hạ côɴԍ chúa.
trang phuc trieu nguyen 1
Mãng lan của hoàng тử, mặc trong các dịp lễ lạt quan trọng.

Trong khi trang phục của vua chúa cầu kỳ, rườm rà là vậy, thì quần áo của dân chúng lại hết sức giản dị: Triều đình bắt buộc: mũ thì dùng mũ phong cân sắc đen, không trang sức, áo thì dùng áo giao lĩnh, sắc đen, hài tất đều đen. 

Xem thêm: Hotgirl người Ukraine duyên dáng trong bộ Việt phục Nhật Bình thời Nguyễn khiến CĐM hết lời khen ngợi

Đang tải bình luận...

Đọc thêm

Người phương Tây mô tả vua Gia Long là người hòa nhã, giản dị, tài năng với những ý tưởng khoáng đạt, hòa hiệp. Sau 18 năm tại vị, ông đã để lại di sản là 1 quốc gia hùng mạnh. 

Vị vua duy nhất của triều Nguyễn được người phương Tây ngợi ca là 'con người phi thường'
0 Bình luận

Sau những lý giải về hình tượng chú ngựa thường hay xuất hiện ở lăng vua triều Nguyễn, có thể thấy việc giải mã hai câu thơ nổi tiếng ở Huế như: "Mê gì như mê tổ tôm, mê ngựa Thượng Tứ, mê nôm Thúy Kiều" lại mang đến những phát hiện mới lạ về những chú ngựa thật.

Bất ngờ với những 'biển báo giao thông' chỉ dành cho loài ngựa dưới triều Nguyễn
0 Bình luận

Sau 8 tháng lên ngôi, hoàng đế Kiến Phúc đột ngột bằng hà. Cái chết của vị vua này để lại rất nhiều nghi vấn.

Cái chết đầy nghi vấn sau 8 tháng đăng cơ của vị hoàng đế triều Nguyễn
0 Bình luận

Tin liên quan

Mệ Bông Nguyễn Thị Cẩm Hà là con gái của Trưởng Công chúa Mỹ Lương - người phụ nữ có tấm lòng nhân đạo, sáng lập lập hội Lạc Thiện cứu tế người nghèo khó.

Ký ức của Mệ Bông Nguyễn Thị Cẩm Hà về những thăng trầm triều Nguyễn ở thế kỷ XX
0 Bình luận

Minh Mạng là vị vua có công xây dựng Đại Nam trở thành quốc gia hùng mạnh trong khu vực. Tuy nhiên, cuộc đời ông có nhiều bí ẩn mà đến giờ hậu thế vẫn chưa tìm ra lời giải. Trong số đó có nghi án giết chị dâu gây chấn động.

Vị vua nghiêm minh bậc nhất triều Nguyễn và nghi án giết chị dâu chấn động lịch sử
0 Bình luận

Sau khi tốt nghiệp thủ khoa thạc sĩ Nông lâm ở Pháp, công chúa Như Mai trở lại Alger sống với vua cha 1 năm, rồi lại trở về Pháp làm việc và tiếp tục học thêm.

Công chúa đầu tiên của triều Nguyễn đỗ thạc sĩ Nông lâm và giành danh hiệu thủ khoa là ai?
0 Bình luận

img

Bài mới

Xúc động khoảnh khắc người anh 103 tuổi đi gần 200km về thăm em trai 95 tuổi

Giây phút gặp lại em trai 95 tuổi nơi quê nhà Hưng Yên, người anh 103 tuổi khoác vai, xoa đầu em và reo vui như đứa trẻ.

Hải An
Hải An 23/03
Hai chuyến đi Việt Nam 'cứu rỗi' người phụ nữ Mỹ thoát khỏi trầm cảm sau khi mẹ qua đời

Rơi vào trầm cảm sau khi mẹ qua đời, Lilly Hubbard quyết định quay lại Việt Nam và tìm thấy sự "chữa lành" từ tình người ấm áp ở vùng đất xa lạ.

Hải An
Hải An 22/03
Phép màu 240 triệu dành cho cô bé 6 tuổi mồ côi bán rau 

Thấy cô bé 6 tuổi mồ côi cha ngồi bán rau giữa chợ, anh Song Hà chia sẻ câu chuyện lên mạng xã hội, giúp gia đình bé nhận được hơn 240 triệu đồng tiền ủng hộ.

Hải An
Hải An 21/03
Em gái 91 tuổi vượt gần 400km đến thăm chị gái 96 tuổi, bịn rịn phút chia tay khiến người xung quanh nghẹn ngào.

Khoảnh khắc em gái 91 tuổi ra đến cổng rồi lại quay vào ôm tạm biệt chị gái 96 tuổi khiến người xung quanh nghẹn ngào.

Hải An
Hải An 20/03
Tổ bay góp tiền đưa mẹ con người phụ nữ khiếm thị quê Cao Bằng về nhà an toàn

Địu con nhỏ đi từ TP HCM về Cao Bằng, người mẹ khiếm thị được tổ tiếp viên chăm sóc và quyên tiền đặt vé xe giường nằm chặng cuối về tận nhà.

Mất mẹ khi 5 tuổi, chàng trai Tây Ninh được bác dâu yêu thương, xem như con trai ruột, cho đất cất nhà

Biết ơn công lao nuôi nấng, tình yêu thương vô bờ của bác dâu, nhiều năm qua chàng trai Tây Ninh luôn gọi bác là “mẹ”.

Hải An
Hải An 13/03
Nữ ca sĩ Đồng Lan cho ra mắt ca khúc mới đúng dịp 8/3

Sau thời gian “ở ẩn” để tham gia các khóa học về nghệ thuật tại nước ngoài, ca sĩ – nhạc sĩ Đồng Lan chính thức trở lại đường đua âm nhạc với MV mới mang tên “Nếu anh không yêu em”

Tiếng loa học bài ở miền núi Quảng Trị - Lời nhắc nhỏ, thay đổi lớn!

Mỗi tối, đúng 19 giờ, tiếng loa truyền thanh ở những vùng quê miền núi Quảng Trị lại vang lên lời nhắc học bài. Một việc làm nhỏ, giản dị, nhưng đủ sức vun bồi thói quen học tập cho con trẻ.

Hải An
Hải An 08/03
Vợ chồng U90 ở Hưng Yên kỷ niệm 70 năm bên nhau, con cháu rơi nước mắt vì xúc động

Phía sau lễ kỷ niệm 70 năm bên nhau của cặp vợ chồng U90 là chuyện tình “thanh mai trúc mã” tuyệt đẹp và cuộc hôn nhân vàng son hiếm có.

Hải An
Hải An 06/03
Bé trai đuối nước, từng bị bệnh viện trả về hồi phục kỳ diệu sau 3 tháng sống thực vật

Từng bị bệnh viện trả về với tiên lượng tử vong, sống thực vật do não thiếu oxy nặng, Minh hồi phục, có thể đi lại và nói chuyện sau ba tháng.

Hải An
Hải An 02/03
Con rể ở Quảng Ninh dựng quán trạm, rước bố vợ từ 80 đến 100 tuổi lên miếu báo công

Mùng 7 tết Nguyên đán hằng năm, nhiều cụ ông, bà có độ tuổi từ 80 đến 100 ở Quảng Ninh được con cháu làm lễ rước lên báo công tại miếu Tiên Công ở vùng đảo Hà Nam.

Hải An
Hải An 24/02
Cả xe góp tiền tặng hành khách mất ví trên đường về quê ăn tết

Thấy nam công nhân bật khóc vì mất ví chứa 15 triệu đồng tiền lương, tài xế chuyến xe từ TP HCM về Nghệ An quyết định hoàn lại vé, rồi kêu gọi cả xe chung tay giúp đỡ.

Hải An
Hải An 19/02
Chàng rể Đức 2 năm đón Tết Việt, thành thục sắp mâm cúng, tảo mộ, hóa vàng

Hai năm liền được đón trọn vẹn Tết cổ truyền Việt Nam, chàng rể người Đức vừa háo hức, vừa xúc động trước những phong tục thú vị của ngày lễ truyền thống.

Hải An
Hải An 18/02
Giữa trời giá rét, người đàn ông Hà Nội nhảy xuống sông cứu cụ ông gặp nạn

Thấy người đàn ông không may gặp nạn rơi xuống sông, anh Hùng vội vàng nhảy xuống cứu giúp, người vợ ở trên bờ hô hoán mọi người đến trợ giúp.

Thanh Tú
Thanh Tú 14/02
Cô dâu Bắc Ninh mang 'cả mâm cỗ Việt' sang Iraq

Sang Iraq theo chồng, Ngọc Huyền, 29 tuổi, từng khóc vì không nuốt nổi bát cơm và nghĩ mình 'không sống nổi ở đây' nhưng dần xoay xở để duy trì cơm Việt mỗi ngày.

Hải An
Hải An 13/02
img
Đề xuất