Giai thoại ly kỳ về huyệt rồng trên núi Hoành Sơn - nơi phát nghiệp đế vương của nhà Tây Sơn

Giai thoại về huyệt rồng ở núi Hoành Sơn

Theo các nhà phong thủy thì Hoành Sơn là đại địa. Xung quanh Hoành Sơn có nhiều ngọn núi bao bọc, mỗi ngọn mang một dáng cấp cổ vậy. Trước mặt là 3 dãy gò cao đá mọc giăng hàng rộng như quân chầu, hổ phục. Phía dưới là hai phụ lưu sông Côn từ phía Tây và phía Bắc chay ra họp nhau ở địa đầu thôn Phú Phong như hai cánh tay người mẹ ôm chặt lấy Hoành sơn. Địa thế đáng gọi là long bàn hổ cứ.

Hoành Sơn còn gọi là núi Ngang nằm trong dãy Tây Sơn thuộc địa phận xã Bình Tường, quận Bình Khê, tỉnh Bình Định. Hoành Sơn không cao (364m) nhưng dài và rộng, ở xa trông rất tuấn tú, khôi hùng.

Tam kiệt Tây Sơn Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ sinh trưởng trong một gia đình nông thôn tại làng Phú Lạc (Bình khê) hướng vọng về dãy Hoành Sơn này. Nhưng rồi thời thế tạo anh hùng, địa linh sinh nhân kiệt hay long mạch do mồ mả tổ tiên mà ba anh em Tây Sơn trở thành những trang anh hùng cái thế, lật đổ Nguyễn, diệt tan Trịnh, đánh bại Mãn Thanh, thống nhất nước Việt Nam vào cuối thế kỷ thứ 18?

Điều đó xin nhường lại cho lịch sử phân định. Nhưng theo các vị thức giả ở Bình khê kể lại thì nhà Tây Sơn phát Đế nghiệp là nhờ cuộc đất chôn thân sinh của ba Ngài trên núi Hoành sơn.

Giai thoại thứ nhất

Theo võ sư Trần Quốc Phi Long - người được mệnh danh là "rồng đen" của võ thuật Việt Nam, nhà ở lưng chừng đèo An Khê (xã Tây Thuận, huyện Tây Sơn), trước đây, ông thường đi tìm cây cảnh nên dẫn theo một đám học trò, cơm đùn cơm nắm, lang thang hết các ngọn núi ở đây. Bởi vậy, không con suối, ngách núi nào ở đây ông không biết. 

“Ngày trước, tôi cũng nghe chuyện Nguyễn Nhạc chôn hài cốt song thân nơi núi Hoành Sơn, nhưng lên đó thì chỉ thấy cây và đá núi, không có chút dấu tích nào. Tôi thấy trên núi có một hòn đá dựng đứng và một khoảnh đất nhỏ bằng phẳng, kế bên có một vũng nhỏ, người dân bảo xưa là một cái giếng”, võ sư Phi Long cho biết. 

Có lẽ bởi vậy mà từ xưa đến nay, người dân vẫn lưu truyền rằng, vào nửa cuối thế kỷ XVII có một ông thầy địa người Tàu, thường ngày cứ đi đi lại lại trong vùng Tây Sơn. Khi ấy, Nguyễn Nhạc theo rình xem. 

Một hôm, Nguyễn Nhạc thấy thầy địa lý đến núi Hoành Sơn, dùng hai cây trúc cành lá tốt xanh và giống nhau đem cắm nơi triền phía đông, một cây ngoài bắc, một cây trong nam rồi bỏ đi.

Biết rằng vùng Tây Sơn là một đại địa và thầy người Tàu tìm cách để thử huyệt khí, Nguyễn Nhạc bèn lưu ý đến nơi trồng hai cây trúc và ngày ngày đến thăm chừng. Cách mấy hôm sau, cây trúc phía bắc sống và tươi tốt như lúc mới trồng, còn cây trúc phía nam thì chết khô.

Điều đó cho biết rằng, long mạc nằm ở phía bắc. Nguyễn Nhạc hết sức mừng rỡ bèn nhổ cây khô đem cắm vào chỗ cây sống và đem cây sống đến cắm chỗ cây khô.

Đúng 100 ngày sau, thầy địa lý người Tàu đến xem thì thấy hai cây trúc đều chết nên nhún vai trề môi bỏ đi không thèm trở lại nữa. Bởi ông cho rằng, chỉ là "giả cuộc" mà thôi. Sau khi thầy đi lý đi khuất, Nguyễn Nhạc bèn về bốc mộ ông thân sinh đem táng nơi chân trúc phía Bắc.

Giai thoại thứ hai

Trong sách Non nước Bình Định của nhà thơ Quách Tấn lại chép một giai thoại khác. Cụ thể, thầy địa lý người Tàu có quen thân với Nguyễn Nhạc. Lúc đến vùng Tây sơn tìm long điểm huyệt, thường tá túc ở nhà họ Nguyễn và chính Nguyễn Nhạc là người dẫn lộ cho thầy địa lý Tàu.

Đi khắp vùng đất Tây Sơn, thầy địa lý chỉ chú ý đến núi Hoành Sơn. Thầy địa lý đi qua đi lại không biết bao nhiêu lần, hết đặt địa bàn ở chỗ này thì đem đặt chỗ khác, ngắm nghía, tính toán có vẻ đắc ý. 

Đoạn thầy bỏ đi mất biệt. Hơn 1 năm sau, thầy bỗng dưng trở lại và cũng ghé nghỉ ngơi ở nhà Nguyễn Nhạc. Lần này ngoài chiếc địa bàn, thầy còn mang theo một chiếc trắp nhỏ, bọc trong một chiếc khăn điều.

Đoán rằng thầy địa lý người Tàu đã tìm được huyệt mả đại phát ở Hoành Sơn nên sớm về Tàu đem cốt tiền nhân qua chôn, Nguyễn Nhạc bèn tìm cách đánh đổi. Nhưng làm sao đánh đổi được vì thầy Tàu không khi nào rời chiếc trắp ra.

Nghĩ một hồi, Nguyễn Nhạc tìm ra kế: Ông đóng một chiếc trắp giống hệt chiếc trắp của thầy địa và hốt cốt ông thân sinh đựng vào, rồi đem giấu sẵn ở chân núi Hoành Sơn.

Đến ngày đã định, thầy địa lý người Tàu mang chiếc tráp cùng địa bàn đi lên Hoành Sơn. Vừa đến chân núi thì một con cọp to lớn ở trong bụi, gầm lên một tiếng, nhảy ra vồ. Thầy Tàu hết hồn, quăng trắp và địa bàn mà chạy. Hồi lâu không thấy cọp đuổi theo, liền quay trở lại chỗ cũ.

Thấy chiếc tráp và địa bàn còn nằm lăn lốc ở đó, thầy Tàu mừng như chết đi sống lại, vội trực chỉ lên nơi long huyệt đã tìm ra. Chôn xong, thầy Tàu hớn hở về nước. Ông chẳng ngờ được rằng chiếc trắp mình chôn vốn đựng di hài Nguyễn Phi Phúc (thân sinh 3 anh em Tây Sơn) và con cọp kia chỉ là người giả mà thôi.

Thực tế, hai giai thoại trên chỉ khác nhau về chi tiết và điểm chung chính là mộ của ông Nguyễn Phi Phúc được chôn ở núi Hoành Sơn. Song không ai biết đích xác ở chỗ nào. Chỉ nghe đồn rằng, mộ gối đầu lên dãy phía tây nam và lấy hòn Hương Sơn ở làm nội án, hòn Mò O làm ngoại án. Hai hòn này nằm xiên xiên hướng đông bắc núi Hoành Sơn. Vì có mộ của Nguyễn Phi Phúc nên núi Hoành Sơn được tôn xưng là Thiếu Tổ.

Dựng cờ khởi nghĩa, phát nghiệp đế vương

Giai thoại còn kể tiếp rằng, sau khi chôn mộ cha ở núi Hoành Sơn, 3 anh em Nguyễn Nhạc vùng phát tướng. Mặt mày rạng rỡ, học hành thông thái cả võ lẫn văn. Thầy giáo Hiến dạy 3 anh em vốn là người có biệt nhãn lại thông thạo về khoa tướng số, xem biết anh em Nguyễn Nhạc đã vượng thời nên mới đem câu sấm: “Tây khởi nghĩa, bắc thu công” ra khuyên Nguyễn Nhạc về lo mưu đồ đại sự. 

Nghe lời thầy, 3 anh em Nguyễn Nhạc chiêu mộ anh kiệt trong thiên hạ lên dãy Hoành Sơn làm căn cứ. Nhờ vậy mà phát đế nghiệp. Cũng do đó mà nhiều người dựa vào câu nói của Nguyễn Bỉnh Khiêm dành cho Nguyễn Hoàng, vận vào thời đại Tây Sơn mà nói rằng: “Hoành Sơn nhất đái, vạn đại đồ vương”.

Câu sấm: “Tây khởi nghĩa, bắc thu công” của thầy giáo Hiến có nghĩa: Tây khởi nghĩa tức là dựng cờ nổi dậy ở vùng núi hướng tây của vùng Tây Sơn. Bắc thu công là thành công lớn ở hướng bắc. Và sự thật là năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế ở Phú Xuân (Huế bây giờ) và tiến ra Bắc đánh thắng quân Thanh xâm lược năm 1789.

Khi Nguyễn Huệ đại thắng 20 vạn quân Thanh tại gò Đống Đa, đuổi Tôn Sĩ Nghị chạy về nước mình không kịp mặc giáp, ngựa chưa thắng yên cương. Ông thầy địa lí năm xưa nhớ lại chuyện cũ, bèn bôn ba sang lại Hoành Sơn xem thử thì quả nhiên cuộc đất tìm ra năm trước đang phát. Hỏi thăm thì đó là mộ của ông Nguyễn Phi Phúc, thân sinh của ba anh em nhà Tây Sơn.

Thầy địa lý biết mình bị lừa nên đã tìm cách phá long mạch để rửa hận. Ông tìm gặp lại người xưa, mở lời khuyên Nguyễn Nhạc lấp mấy ngọn phụ lưu sông Côn ở phía nam và đào thêm mấy nhánh khác ở phía bắc để dẫn nước vào ruộng cho nhân dân cày cấy.

Vì lợi ích của muôn dân, Nguyễn Nhạc làm theo. Sông vừa đào xong, Nguyễn Huệ băng hà ở Phú Xuân vào năm 1792, Nguyễn Nhạc cũng mất vào năm 1793. Năm 1802, Nguyễn Ánh thống nhất đất nước, nhà Tây Sơn bị diệt vong.

Sau khi đánh thắng nhà Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi và đến núi Hoành Sơn thì thấy một khoảng dáng núi hơi cong cong. Đứng phía trước trông vào thì giống một ghế bành vĩ đại mà lưng và tay dựa là núi, và mặt ghế là trảng đất.

Trên trảng nằm song song hai nấm mộ bằng đá, hình chữ nhật. Vua ngờ rằng đó là phần mộ của ông bà Nguyễn Phi Phúc nên truyền quan địa phương khai quật. Nhưng không thấy hài cốt đâu cả mà chỉ thấy bốn chum dầu phụng đã lưng, trong mỗi chum có 1 ngọn đèn chong chóng. 

Ai cũng biết bốn chum dầu ấy do nhà Tây Sơn chôn, song không ai đoán ra mục đích. Và tất cả mọi người đều biết di hài của ông bà Nguyễn Phi Phúc táng tại Hoành Sơn nhưng cũng không có người nào biết được nơi chôn. Vua quan nhà Nguyễn ra công tìm kiếm nhưng dấu tích vẫn mờ mịt khói mây.

Xem thêm: Cái chết không rõ ràng của Quang Trung - Nguyễn Huệ, vị tướng bách chiến bách thắng