Giải mã lời sấm truyền của Hồ Hán Thương về vận mệnh nhà Hồ: Chỉ trụ được trên dưới 6 năm?

Sử chép, năm 1400, Hồ Quý Ly chiếm ngôi từ tay nhà Trần, đặt quốc hiệu là Đại Ngu. Nhưng nhiều cuốn sử ký không coi nhà Hồ như 1 triều đại chính thống. Họ chỉ trích việc Hồ Quý Ly cướp ngôi và các chính sách làm mất lòng dân. Họ coi việc họ Hồ thất bại trước nhà Minh là kết cục tất yếu.

Song khi nhắc đến nhà Hồ thì không thể không nhắc đến một công trình mang dấu ấn của Hồ Quý Lý - đó là thành nhà Hồ (hay thành Tây Đô). Khi công trình này được khởi công đã có nhiều người phản đối. Quan khu mật sự là Nguyễn Như Tuyết đã buông 1 câu rằng "đứt bất tại hiểm" (nghĩa là trị quốc dùng đức chứ không phải thành hiểm). Còn một nhân vật khác, thân cận với Hồ Quý Ly hơn cũng đưa ra lời "tiên tri" về khu đất xây thành, đó là gì?

Thế đất "rồng chầu rắn cuốn"

Hồ Quý Ly đã dựa vào thuật phong thủy để tìm long mạch. Xem khắp các vùng trong nước, cuối cùng ông lựa chọn động An Tôn làm nơi xây đô thành cho triều đại của mình.

Hồ Quý Ly tính toán, đất này là một vùng đất tốt có cái hình như quả ấn của trời, lại có long mạch dài hàng ngàn cây số là con sông Mã. Xung quanh lại có nhiều tiểu long chầu vào long mạch chủ.

Thực tế, từ trên thành nhà Hồ mà ngắm nhìn phong cảnh xung quanh cũng dễ nhận ra cảnh quan kỳ vĩ, địa thế hiểm trở của vùng này. Bên ngoài có dãy núi vòng cung bao bọc kín bốn phương tám hướng. Vòng trong có sông mã, sông Bưởi lượn tròn như những chiến hào tự nhiên vây quanh. Ở trong cùng là khu đất nổi lên như cái nấm của trời. Bên trên là vòm trời xanh được ví như cái lọng che cái ấn thật huyền ảo.

Con sông Mã được xem như long mạch của đất này. Nó bắt nguồn từ Sơn La chảy sang nước Lào rồi về đất Việt ở Thanh Hóa. Con sông này lại có nhiều chi giang đổ vào bắt nguồn từ Trường Sơn như sông Luồng, sông Lò, sông Âm, sông Chu, sông Bưởi… Mỗi chi giang này được xem như một chi long mạch hợp vào long tổ.

Sách Thành nhà Hồ và những câu chuyện xây thành đắp lũy mô tả: Từ ngã ba Bông nối vào ngã ba Đầu là một nhánh chảy qua đền Hàn, Châu Tử xuống bến Lèn ra cửa Lạch Trường. Một nhánh qua đất Hàm Rồng rồi đổ ra cửa Hới tạo thành hình thế lưỡng long chầu nguyệt.

Khi tính xây thành ở nơi này, Hồ Quý Ly tâm đắc vô cùng. Ông nói với các con rằng: Đất này là đất Thạch bàn long xà lục thập niên ký. Nghĩa là thế đất rồng chầu rắn cuốn vững như bàn thạch có thể trụ được 60 năm.

Thế nhưng, con trai Hồ Hán Thương của ông lại có ý khác. Người ta tương truyền rằng, lúc đó, Hồ Hán Thương tuy còn trẻ tuổi nhưng đã khá am tường môn Phong thủy, khi xem xét kỹ thế đất chọn xây thành đã tâu với Quý Ly rằng: Con đã xem kỹ đất này, đúng là đất rồng chầu rắn cuốn nhưng đất còn non nên chỉ mới là Long xà ẩm thủy lục niên ký chủ. Nghĩa là chỉ ở được trên dưới 6 năm thôi.

Thành cao hào sâu vẫn thất bại

Thành nhà Hồ bắt đầu xây dựng vào năm 1397 dưới triều nhà Trần do Hồ Quý Ly thao túng chỉ đạo. Thành nằm ở địa phận các làng Tây Giai, Xuân Giai (thuộc xã Vĩnh Tiến) và Đông Môn (xã Vĩnh Long) huyện Vĩnh Lộc – Thanh Hóa ngày nay. Thành gồm có thành ngoại đắp đất trồng tre gai ở bên ngoài và thành nội xây hoàn toàn bằng đá ở bên trong.

Nội thành dài 883,5m theo hướng Đông – Tây, chiều rộng 870,5m theo hướng Nam – Bắc với vật liệu hoàn toàn bằng đá. Tòa thành có 4 cổng trong đó cổng chính ở phía Đông Nam có 3 vòm cuốn bằng đá. Chiều cao từ chân lên đến nóc vòm cuốn là gần 8m. Vòm cuốn chính giữa cao 5,75 m rộng 5,82 m dài 15,04 m. Hai vòm cuốn phụ ở hai bên đều cao 5,35 m rộng 5,45 m. Ba cổng còn lại cũng được xây vòm cuốn với kiểu dáng tương tự nhưng các cổng đó chỉ có 1 cửa.

Bên cạnh thành Tây Đô, nhà Hồ cũng rất có ý thức về mối nguy hiểm luôn rình rập sát sườn là nhà Minh. Chính vì thế luôn tích cực xây thành lũy khác và đặt phòng ngự giữa những nơi hiểm yếu. Song khi quân Minh đánh sang, quân nhà Hồ liên tiếp thua trận. 

Tháng 9/1406 quân Minh bắt đầu phát động chiến tranh xâm lược nước ta dưới chiêu bài phù Trần diệt Hồ nên thu hút được một số lực lượng trong nước chống nhà Hồ.

Chiến cuộc giữa hai bên nhanh chóng đến hồi ngã ngũ khi quân Hồ liên tiếp thua các trận lớn ở thành Đa Bang, Hàm Tử. Tháng 4/1407 quân Minh đánh vào đến Tây Đô, cha con Hồ Quý Ly chạy về cửa biển Kỳ La – Hà Tĩnh, quân Minh đuổi theo phía sau rất gấp. Đến ngày 11, 12 thì lần lượt Hồ Quý Ly, Hồ Nguyên Trừng và Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt. Triều Hồ đến đây bị tiêu diệt.

Nghĩ lại, phép tính phong thủy năm ấy của Hồ Hán Thương thật trùng hợp. Từ năm 1400 là năm Hồ Quý Ly truất ngôi vua Trần, tự lập làm vua và về đóng đô ở Tây Đô cho đến tháng 4/1407 khi cha con Hồ Quý Ly phải bỏ thành Tây Đô chạy về Kỳ La, thời gian mới hơn 6 năm một chút.

Khi nói với cha rằng, đất này còn non nên chỉ mới là long xà ẩm thủy lục niên ký chủ, phải chăng Hán Thương đã biết trước rằng triều Hồ nếu đóng đô trên đất Tây Đô này chỉ tồn tại được 6 năm? Hay là người đời sau đã “sáng tác” ra câu chuyện này để việc triều Hồ bị diệt vong là ý trời?

Xem thêm: Hồ Quý Ly dùng kế 'lấy độc trị độc' với nhà Minh: Suy cho cùng cũng vì nền độc lập của Đại Ngu