10 vị đế vương vang danh sử Việt, giặc ngoại bang vừa nghe tên đã "kinh hồn bạt vía"

An Dương Vương và nghệ thuật "chiến tranh du kích"

An Dương Vương (?- 208 TCN/179 TCN) tên thật là Thục Phán - người lập nên nước Âu Lạc, nhà nước thứ 2 trong lịch sử Việt Nam sau nước Văn Lang. Trong Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục cho rằng, thời gian ông làm vua Âu Lạc kéo dài 50 năm. Các sử gia hiện đại căn cứ vào Sử ký Tư Mã Thiên là tài liệu gần thời đại nước Âu Lạc nhất, cho rằng An Dương Vương và nước Âu Lạc tồn tại từ khoảng 208 TCN đến 179 TCN, tức là gần 30 năm.

Dưới sự lãnh đạo của Thục Phán An Dương Vương, người Việt đã đánh bại đội quân hùng hậu của nhà Tần - 1 trong những triều đại phong kiến mạnh nhất lịch sử Trung Quốc. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định, An Dương Vương chính là "cha đẻ" của nghệ thuật chiến tranh du kích ở nước ta.

Triệu Quang Phục đuổi giặc Lương, dựng nền độc lập

Triệu Quang Phục (Triệu Việt Vương, 524 - 571) là vị vua Việt Nam cai trị từ năm 548 đến năm 571. Triệu Quang Phục là con của Thái phó Triệu Túc, người huyện Chu Diên. Ông được sử sách mô tả là người uy tráng dũng liệt. 

Triệu Quang Phục có tài cầm quân, ông được hoàng đế nhà Tiền Lý trao lại binh quyền trước khi qua đời. Triệu Quang Phục đã đánh đuổi đội quân xâm lược đông đảo của nhà Lương do Trần Bá Tiên - người sau này lập nên nhà Trần ở Trung Quốc chỉ huy. 

Bằng chiến thuật đánh du kích ở vùng sông nước Khoái CHâu (Hưng Yên), Triệu Quang Phục đã giết chết viên tướng Dương Sàn, giành lại độc lập từ năm 545 đến năm 571. Đến năm 571, ông bị Lý Phật Tử đánh úp và thua trận. Ông tự tử ở cửa sông Đáy.

Phùng Hưng - Anh hùng diệt hổ, khiến tướng nhà Đường sợ phát bệnh mà chết

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, Phùng Hưng (?-791) ở làng Đường Lâm, thuộc Giao Châu, nay là Sơn Tây, Hà Nội. Ông vốn là con là hào phú, có sức vật trâu, đánh hổ. Phùng Hưng vốn là cháu bảy đời của Phùng Tói Cái – người đã từng vào trong cung vua Đường Cao Tổ thời niên hiệu Vũ Đức (618–626) dự yến tiệc và làm Quan lang ở đất Đường Lâm. Bố của Phùng Hưng là Phùng Hạp Khanh, một người hiền tài đức độ.

Khoảng năm 766, Phùng Hưng cùng em trai là Phùng Hải nổi dậy chống lại ách thống trị của nhà Đường. Dưới sự chỉ huy của Phùng Hưng, nghĩa quân đã đánh bại kẻ thù xâm lược phương Bắc. Thậm chí còn khiến viên đô hộ phủ Cao Chính Bình sợ quá phát bệnh mà chết.

Theo Việt điện u linh, sau khi Phùng Hưng mất, con ông là Phùng An lên ngôi tôn Phùng Hưng làm Bố Cái Đại Vương. Hiện nay lăng mộ của ông nằm ở phố Giảng Võ, quận Ba Đình, Hà Nội. Đền thờ được dựng ở nhiều nơi như quê Đường Lâm, đình Quảng Bá (Tây Hồ), đình Triều Khúc (Thanh Trì), đình làng Đào Nguyên (Hoài Đức)....

Ngô Quyền đánh 1 trận quét sạch 200.000 quân Nam Hán

Ngô Quyền (12/3/898 - 14/2/944), còn được gọi với tên Tiền Ngô Vương hoặc Ngô Vũ Vương. Ông là vị vua đầu tiên của nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam. Ngô Quyền nằm trong danhh sách 4 anh hùng dân tộc Việt Nam. Phan Bội Châu xem ông là vị Tổ Trung hưng của Việt Nam.

Ngô Quyền là người con của làng Đường Lâm (Hà Nội). Ông có tài cầm quân, được chủ tướng Dương Đình Nghệ tin yêu và gả con gái cho. Sau khi Dương Đình Nghệ qua đời, Ngô Quyền tiếp tục binh nghiệp của bố vợ. Ông đánh bại Kiều Công Tiễn và tiêu diệt 200.000 quân Nam Hán xâm lược do hoàng tử Lưu Hoằng Tháo chỉ huy. 

Theo sử Việt, chỉ bằng 1 trận đánh Bạch Đằng năm 903, Ngô Quyền khiến vua Nam Hán khiếp vía, bỏ mộng xâm lược nước ta. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là mốc son chói lọi trong sử Việt, chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn 1.000 năm. Sau chiến thắng này, ông lên ngôi vua, lập ra nhà Ngô, trị vì từ năm 939 đến năm 944.

Đinh Bộ Lĩnh - Anh hùng thời loạn, xưng đế, định đô

Đinh Tiên Hoàng (22/3/924 - tháng 10/979), tên húy là Đinh Bộ Lĩnh hoặc Đinh Hoàn. Ông là vị hoàng đế sáng lập ra triều đại nhà Đinh, nước Đại Cồ Việt trong lịch sử Việt Nam. 

Ông là người có công dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn, trở thành hoàng đế đầu tiên của Việt Nam sau thời kỳ Bắc thuộc. Đại Cồ Việt là nhà nước mở đầu cho thời đại độc lập, tự chủ, xây dựng chế độ quân triều bề thế.

Đinh Tiên Hoàng là vị hoàng đế đặt nền móng sáng lập nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên ở Việt Nam, vì thế mà ông còn được gọi là người mở nền chính thống cho các triều đại phong kiến trong lịch sử.

Đinh Tiên Hoàng cũng chọn Hoa Lư để đóng đô thay vì chọn Cổ Loa như nhà Ngô. Các nhà nghiên cứu cho rằng, vào thời điểm đó, đây là quyết định khôn ngoan của Đinh Tiên Hoàng.

Lê Hoàn đánh trống bình chiêm

Lê Hoàn (941 - 18/4/1005) là vị hoàng đế sáng lập ra nhà Tiền Lê nước Đại Cồ Việt, trị vì đất nước trong 24 năm. Ông là 1 trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam. Ông là 1 trong những vị vua trong sử Việt có tài năng trải đều ở các lĩnh vực như quân sự, chính sự, ngoại giao...

Dưới thời trị vì của ông, Đại Cồ Việt đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực, đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của nhà Tống năm 981, đặt nền móng ngoại giao cho nước Việt. Không chỉ khiến quân Chiêm Thành khiếp sợ, Lê Hoàn còn khiến triều đình phương Bắc nể phục.

Trần Thánh Tông 3 lần đánh tan quân Mông - Nguyên

Trần Thánh Tông (12/10/1240 - 3/7/1290), tên húy là Trần Hoảng. Ông là vị hoàng đế thế 2 của hoàng triều Trần nước Đại Việt. Ông trị vì từ năm 1258 - 1278. Sau đó làm Thái thượng hoàng từ cuối năm 1278 đến khi qua đời năm 1290/ Ông được sử sách mô tả là vị hoàng đế tài giỏi, giữ vững được cơ nghiệp của triều đại và nền độc lập quốc gia.

Nhà Trần 3 lần đánh bại quân Mông - Nguyên xâm lược, đội quân hùng mạnh nhất trong lịch sử. Chiến công đó mang đậm dấu ấn của những nhà cầm quân tài ba như Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật… Hậu thế cũng không thể quên vai trò của Trần Thánh Tông trong cả 3 cuộc chiến. 

Ông tham gia đánh giặc từ khi còn là hoàng tử Trần Hoảng trong cuộc chiến tranh chống quân Mông Cổ lần thứ nhất năm 1258; thái Thượng hoàng Trần Thánh Tông trong kháng chiến chống Mông - Nguyên lần thứ hai và thứ ba vào các năm 1285, 1287-1288.

Lê Thái Tổ - Đem đại nghĩa để thắng hung tàn

Lê Thái Tổ (10/9/1385 - 5/10/1433), tên khai sinh là Lê Lợi. Ông xuất thân nông dân nhưng lại có tài thao lược, quân sự. Lê Lợi lãnh đạo quần hùng đánh đuổi quân Minh xâm lược, giành lại độc lập sau 20 năm bị xâm chiếm. Chiến công lừng lẫy đó đã nói lên tài năng kiệt xuất của ông. 

Theo các tư liệu lịch sử còn lưu lại, trong 10 năm kháng chiến chống quân Minh (1418-1427), Lê Lợi có nhiều quyết định quân sự sáng suốt, mang tính bước ngoặt quan trọng cho cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi.

Nguyễn Phúc Tần - người Việt đầu tiên đánh bại giặc phương Tây

Nguyễn Phúc Tần (18/7/1620 - 30/4/1687) hay Nguyễn Thá Tông, tước hiệu Dương Quận công và được người trong lãnh thổ gọi là chúa Hiền. Ông là vị chúa Nguyễn thứ 4 của chính quyền Đàng Trong trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ năm 1648 - 1687, tổng cộng được 40 năm.

Ông là con trai thứ 2 của chúa Nguyễn Phúc Lan. Ngay từ khi chưa nắm quyền, chúa Nguyễn Phúc Tần đã lập nhiều công trạng. Trong đó, chiến công hiển hách nhất của ông là đánh bại hạm đội trên biển của công ty Đông Ấn, Hà Lan năm Giáp Thân 1644. Đây được cho là lần đầu tiên người Việt đánh bại phương Tây trên biển.

Quang Trung - Nguyễn Huệ: Đánh cho sử tri nam quốc anh hùng chi hữu chủ

Quang Trung Hoàng đế (1753 – 1792) hay còn gọi là Nguyễn Huệ, miếu hiệu Tây Sơn Thái Tổ (được dùng để phân biệt với Nguyễn Thái Tổ nhà Nguyễn), danh xưng khác là Bắc Bình Vương. Tên khai sinh là Hồ Thơm, sau đổi thành Nguyễn Huệ, Nguyễn Quang Bình. Ông là 1 nhà chính trị, quân sự, là vị hoàng đế thứ 2 của nhà Tây Sơn, sau khi Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc thoái vị và nhường ngôi cho ông. 

Quang Trung không chỉ là một trong những vị tướng lĩnh quân sự xuất sắc bách chiến bách thắng, mà còn là nhà cai trị tài giỏi. Ông đã đưa ra nhiều chính sách cải cách kinh tế, xã hội nổi bật trong lịch sử Việt Nam. Ông là một trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam.

Anh hùng áo vải Quang Trung xứng danh là một trong những vị vua giỏi chiến trận nhất trong số các vua chúa nước Việt. Trên chiến trường, ông chỉ có tiến, không lùi. Với lối hành quân thần tốc, Quang Trung - Nguyễn Huệ từng khiến thù trong giặc ngoài khiếp sợ.

Xem thêm: Đinh Tiên Hoàng: Từ chiến công hiển hách mở ra triều đại huy hoàng đến sai lầm lịch sử "bỏ trưởng lập thứ"