Lật lại vụ án Thái sư hóa hổ hại vua: Nỗi oan ức thiên cổ của vị Trạng nguyên đầu tiên

Vụ án Thái sư hóa hổ hại vua diễn ra cách đây hơn 900 năm vẫn còn nhiều uẩn khúc chưa thể giải đáp.

Chi Nguyễn
Chi Nguyễn 13/08
Sống Đẹp
Nguồn: Internet

Vụ án Thái sư hóa hổ hại vua, còn được biết đến là vụ án hồ Dâm Đàm (Hồ Tây) diễn ra vào năm 1096, cách đây hơn 900 năm. Tuy nhiên, vì sử sách ghi chép còn vắn tắt, hiện vụ án này còn nhiều uẩn khúc chưa thể giải đáp.

Tác giả Từ Khôi (tức nhà báo Nguyễn Mạnh Thắng) cho hay, ông có niềm tin rằng vị trạng nguyên khai khoa mở đầu cho học giới nước nhà - Thái sư Lê Văn thịnh không thể là người hại vua Lý Nhân Tông. Vì thế, ông đã dành hàng thập kỷ nghiên cứu, đối chiếu sử sách và thu thập dữ kiện, từng bước làm sáng tỏ những uẩn khúc năm xưa, tất cả được thuật lại trong cuốn Vụ án thái sư hóa hổ (NXB Thanh niên, 2017).

Thái sư Lê Văn Thịnh là ai?

Tác giả Từ Khôi cho hay, sử sách ghi chép về Thái sư Lê Văn Thịnh rất ít, và tuyệt nhiên không nhắc tới đời tư của ông. Ngọc phả cho biết, Lê Văn Thịnh sinh ngày 11/2/1050 (năm Canh Dần) ở làng Gủ, thôn Bảo Tháp, trang Đông Cứu, lộ Bắc Giang. Thân phụ ông là Lê Văn Thành, vốn là một thầy lang giỏi, còn thân mẫu là bà Trần Thị Tín. Được biết, con đường học vấn của ông vô cùng trôi chảy, thuận lợi.

vu-an-thai-su-hoa-ho-hai-vua-oan-uc-cua-vi-trang-nguyen-dau-tien
Tác giả Từ Khôi cho hay, sử sách ghi chép về Thái sư Lê Văn Thịnh rất ít, và tuyệt nhiên không nhắc tới đời tư của ông

Năm 1075, tức kỳ thi Nho học năm Ất Mão, kỳ thi Minh kinh bác họ và nho học tam trường đầu tiên, Lê Văn Thịnh đỗ đầu trong số 10 người trúng tuyển. Khi ấy, danh hiệu Trạng nguyên chưa có, nhưng triều đjai sau này đều suy tôn ông là trạng nguyên đầu tiên. Ông được giao làm Sư phó Nội cấp, là thầy dạy vua Lý Nhân Tông. Đến tháng 12 cùng năm, ông được bổ chức Thị lang Bộ Binh, có đóng góp trong việc bình Chiêm, phá Tống.

Chưa dừng lại ở đó, ông còn có công trong việc giành lại đất của Tổ quốc. Chuyện là vào năm 1076-1077, sau cuộc chiến Việt - Tống, Thái úy Lý Thường Kiệt rời khỏi triều đình, về Thanh Hóa trấn nhậm, Từ tháng 1/1078 tới tháng 6/1083, vua Lý Nhân Tông cử phái bộ ngoại giao do Đào Nguyên Tông dẫn đầu, sang Tống đàm phán về cương thổ nhưng không thành công. Năm 1084, ông Lê Văn Thịnh được phong là Chánh sứ, có nhiệm vụ giành lại cương thổ trên bàn ngoại giao. Khi ấy, ông đã thể hiện tài phản biện thuyết phục, dùng luật của Tống để "bẻ" lại người Tống, đòi được phần đất bị nhà Tống lấy trước chiến tranh. Phần đất này gồm 6 huyện, 3 động ở châu Quảng Nguyên, phần lớn thuộc đất Cao Bằng ngày nay.

vu-an-thai-su-hoa-ho-hai-vua-oan-uc-cua-vi-trang-nguyen-dau-tien
Ông được coi là Trạng Nguyên đầu tiên, đã có nhiều công lao lớn

Nhờ công lao này, ông được Vua Lê Nhân Tông gia phong chức Thái sư, và ông đã có nhiều cuộc cải cách lớn khi nắm giữ cương vị ấy. Tháng 8 năm Bính Dần (1086), ông đề xuất mở kỳ thi nho học, tuyển người tài lần thứ 2. Ông quy hoạch chùa thành 3 hạng là đại, trung và tiểu danh lam, rồi bổ các quan văn nho học kiêm chức làm đề cử tổng coi chùa chiền. 3 năm sau, ông lại tiến hành biện pháp cải cách bộ máy nhà nước sao cho gọn và hiệu quả với công việc. Năm 1092, ông còn cho xác định sổ ruộng của các làng xã, hộ nông dân,...

Oan khuất vụ án Thái sư hóa hổ

Vào năm 1096, tức năm Bính Tý, lúc ấy cuộc cải cách của Thái sư Lê Văn Thịnh đang tiến triển thì đột nhiên xảy ra vụ án Dâm Đàm (Hồ Tây). Theo tác giả Từ Khôi, sử sách không đưa ra nhiều nghi án về vụ án, mà chỉ viết rất cô động. Vụ án được nhắc tới trong các sử liệu Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Việt sử lược, Việt Điện u linh, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Thiên Nam ngữ lục.

Trích Đại Việt sử ký toàn thư như sau: "Bính Tý, Hội Phong năm thứ 5 (1096), mùa Xuân, tháng 3, Lê Văn Thịnh mưu làm phản, tha tội chết an trí ở Thao Giang. Bấy giờ vua ra hồ Dâm Đàm, ngự trên thuyền nhỏ xem đánh cá. Chợt có mây mù nổi lên, trong đám mây mù có tiếng thuyền bơi đến, tiếng mái chèo rào rào, vua lấy giáo ném. Chốc lát mây mù tan, thấy trong thuyền có con hổ, mọi người sợ tái mặt nói: “Việc nguy rồi”! Người đánh cá là Mục Thận quăng lưới trùm lên con hổ, thì ra là Thái sư Lê Văn Thịnh.

Vua nghĩ là đại thần, không nỡ giết, đày lên trại đầu Thao Giang. Thưởng cho Mục Thận quan chức và tiền của, lại cho đất Tây Hồ làm thực ấp, trước đấy gia nô người nước Đại Lý có phép thuật kỳ lạ, cho nên mượn thuật ấy toan mưu chuyện thí nghịch. Sử thần Ngô Sỹ Liên nói: Kẻ làm tôi phạm tội giết vua cướp ngôi mà được miễn tội chết, thế là sai trong việc hình, lỗi ở vua tin sùng đạo Phật".

vu-an-thai-su-hoa-ho-hai-vua-oan-uc-cua-vi-trang-nguyen-dau-tien
Đền Thái sư Lê Văn Thịnh ở tỉnh Bắc Ninh

Vì sử liệu còn nhiều bất cập, Từ Khôi đã xem xét, khảo cứu mọi sự kiện diễn ra trong khoảng thời gian Lê Văn Thịnh đang làm thái sư. Ông đã nêu ra một sự kiện đáng cú ý như sau: Năm 1088, vua Lý Nhân Tông phong Thiền sư Khổ Đầu Quốc là Quốc sư. Theo tác giả, điều này khiến việc hành chính, nội trị được xử lý theo nhiều hướng khác nhau, một bên là tư tưởng trị dân theo nho gia, một bên là lòng nhân từ bi nhà Phật.

Tác giả cũng đặt ra một số nghi vấn: Thứ nhất, liệu Lê Văn Thịnh có băng đảng nào đứng sau hậu thuẫn? Những âm mưu lướn, đặc biệt là chuyện đảo chính, cướp ngôi không thể là chuyện của một người. Các sử liệu khi viết về việc này cũng chỉ nêu là ông học thuật hóa hổ của gia nô họ Lý, không nhắc tới bè đảng, thế lực nào.

Chưa kể, từ tháng 10/1042, nhà Lý đã ban luật Hình thư, trong đó tội mưu phản và tội mưu đại nghịch thuộc tội thập ác. Những phạm nhân phạm tội đại trọng như vậy thường bị tru di tam tộc, thậm chí có thể là tru di cửu tộc. Việc Thái sư Lê văn Thịnh chỉ bị đi đày và tội danh "hóa hổ" đã là điều khó tin.

Nghi vấn thứ 2, khoảng thời gian Lê Văn Thịnh làm Thái sư, ông đã thực hiện nhiều cải cách. Chắc hẳn điều này đã gây tổn hại tới lợi ích của tầng lớp tăng lữ, quý tộc, thậm chí bị coi là hạn chế thế lực nhà chùa. Tác giả đặt ra nghi vấn, có thể thế lực nào đó đã mượn tay đạo lão mà Mục Thận đứng ra dựng màn kịch vụ án ở hồ Dâm Đàm?

Bên cạnh đó, kỳ thi nho học lần thứ 2 do Lê Văn Thịnh đề xuất được tổ chức vào năm 1086, nhưng phải đến năm 1152 mới có kỳ thi thứ 3. Từ khôi đặt câu hỏi, liệu có phải đã có sự áp chế nho học ở đây? Tác giả nhận định, sau khi xem xét các nghi vấn, thì vấn đề mâu thuẫn ý thức nho - phật là thuyết phục hơn cả. Khi nho giáo mới bắt đầu xây dựng nền móng, mà đã muốn vị trí độc tôn trên chính trường thì tất yếu bi kịch xảy ra và Lê Văn Thịnh đã bị loại khỏi vũ đài chính trị.

vu-an-thai-su-hoa-ho-hai-vua-oan-uc-cua-vi-trang-nguyen-dau-tien
Tượng rồng đá “miệng cắn thân, chân xé mình" đầy hàm ý tại đền Thái sư Lê Văn Thịnh

Được biết, dù bị triều đình kết án, rồi phao tin chuyện hoang đường,nhưng phần đông người dân  không tin đây là sự thực. Sau khi Lê Văn Thịnh mất, người dân lập đền thờ, lưu truyền tập tục riêng biệt trong lễ tế ông. Thậm chí, các vua tiều đại sau còn truy tặng, phong thần nhiều lần. Việc ai đó tạc một pho tượng thân rắn, nhưng tư thế và móng vuốt của rồng, tự cắn xé thân mình, chôn xuống đất tại nơi là nhà ông ở, rồi là đền thờ ông, đã thể hiện rõ niềm tin vô tội của ông.

Chân tướng vụ vua Minh Mạng san bằng mộ Lê Văn Duyệt, viết lời cay đắng

Đang tải bình luận...

Đọc thêm

Dẫu thân xác đã tan vào lòng đất mẹ thế nhưng sự ngưỡng vọng của đời sau với anh Hùng Trương Định thì vẫn còn mãi...

Trương Định - Anh hùng nặng nợ nước non: Khiến quân Pháp 'thất điên bát đảo', còn vua Tự Đức rất nể trọng
0 Bình luận

Cụ Trịnh Đình Kính (hậu duệ chúa Trịnh) vốn là 1 trong những hào kiệt xứ Đông Dương được mệnh danh là "ông hoàng thủy tinh". Không chỉ đem gạo cứu đói cả làng mà ông còn là 1 trong những người giàu ở Hà Nội bê cả hộp trang sức vài kí lô, hơn trăm cây vàng đi ủng hộ Cách mạng.

Chuyện ít biết về hậu duệ chúa Trịnh: Đem gạo cứu đói cả làng, tặng hơn trăm cây vàng lá cho Cách mạng
0 Bình luận

"Em bé Napalm" ngày ấy giờ đã là một người phụ nữ mạnh mẽ, hạnh phúc bên gia đình. Vào năm 2019, "Em bé napalm" Phan Thị Kim Phúc đã được trao giải thưởng Dresden tại Đức vì những đóng góp cho hòa bình.

'Em bé Napalm' trong bức ảnh chấn động thế giới ngày ấy giờ ra sao?
0 Bình luận

Tin liên quan

Không chỉ có mức cát xê cao nhất mà nam diễn viên này còn được mệnh danh là "đệ nhất mỹ nam Tây Du Ký" khiến khán giả nữ mến mộ một thời.

Diễn viên có cát xê cao nhất nhưng ít đất diễn nhất Tây du ký 1986 là ai?
0 Bình luận

Từ một cửa hàng thời trang nhỏ, Chanel đã trở thành một trong những thương hiệu đẳng cấp hàng đầu thế giới nhờ 5 bí mật marketing này.

Chanel từ cửa tiệm nhỏ hóa thương hiệu xa xỉ, tất cả nằm ở 5 bí mật marketing này
0 Bình luận

img

Bài mới

Tuyên dương học sinh trả lại chiếc ví chứa 23 triệu đồng cho người đánh rơi

Sau khi nhặt được chiếc ví chứa số tiền lớn, em học sinh Lê Minh Đức (Quảng Trị) đã lập tức trình báo, giao nộp cơ quan công an để nhờ tìm trả lại người đánh rơi.

Đăng Dương
Đăng Dương 13 giờ trước
Trên đường công tác, hai bác sĩ pháp y kịp thời cứu người phụ nữ bất tỉnh, giành lại sự sống trong gang tấc

Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.

Hải An
Hải An 3 ngày trước
MTTQ Việt Nam tặng 30.000 suất quà cho người nghèo, người khó khăn dịp tết 2026

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Hải An
Hải An 6 ngày trước
Công an Đà Nẵng lội xuống cống sâu, giúp du khách lấy lại điện thoại

Du khách Hồng Kông (Trung Quốc) làm rơi điện thoại xuống cống thoát nước khi du lịch và đã được công an hỗ trợ, lấy lại tài sản.

Hải An
Hải An 7 ngày trước
'Xóm trọ 0 đồng' của bệnh nhân chạy thận ở Quảng Ninh

Xóm trọ 0 đồng ở phường Hồng Gai đã giúp nhiều bệnh nhân chạy thận bớt gánh nặng chi phí và có thêm động lực vượt qua bệnh tật.

Hải An
Hải An 27/12
Ca sĩ Đức Phúc gây 'sốt' vì muốn tặng xe mới cho một bác xe ôm lớn tuổi

Ca sĩ Đức Phúc đang nỗ lực tìm kiếm bác xe ôm lớn tuổi bị hủy chuyến vì xe Wave cũ, mong muốn tặng xe mới giúp ông mưu sinh dễ dàng hơn.

Hải An
Hải An 24/12
Chuyên gia Viện đào tạo và Phát triển nhân lực trang bị kỹ năng mềm cho sinh viên trường Cao đẳng

Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã phối hợp cùng Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực (itd) tổ chức Chương trình tập huấn kiến thức, kỹ năng mềm dành cho sinh viên các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh.

MỌT 2025: VỌNG MIÊN - NGÀY HỘI MUA BÁN VÀ TRAO ĐỔI SÁCH LAN TỎA TRÁI TIM ẤM ÁP CỦA THẾ HỆ TRẺ

The 1% Fund là một dự án thiện nguyện được thành lập bởi học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ với châm ngôn “One percent. One change” - một phần trăm tấm lòng của mỗi người cũng có thể kiến tạo một sức ảnh hưởng nhất định đến cộng đồng. Cho đến nay, dự án đã đi được hơn nửa chặng đường của mùa 10, cùng với thật nhiều hoạt động sôi nổi qua những dấu mốc thành công đáng tự hào qua các mùa sự kiện chính MỌT - GOM và tiền sự kiện SAN.

Nữ shipper Nghệ An được nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi trong lúc đi giao hàng

Chị Vũ Thị Hoài (33 tuổi, Nghệ An) mới đây đã được một nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi túi tiền trong lúc chở con gái 10 tháng tuổi đi giao hàng.

Cô gái Việt và mối nhân duyên đặc biệt với 'bà ngoại' ở Pháp

Từ khi gặp cụ bà 86 tuổi tại Pháp, cuộc sống của cô gái Việt - Nguyễn Trang đã thay đổi rất nhiều. Bà dành tình thương, chăm sóc Trang như bà ngoại chăm sóc cháu gái, khiến cô vô cùng cảm động và hạnh phúc.

Hải An
Hải An 15/12
78win lan tỏa hơi ấm nghĩa tình

Nghệ An những ngày cuối năm vẫn còn ngổn ngang dấu vết của những  cơn bão vừa đi qua. Con đường làng bị bùn đất phủ loang lổ, những hàng rào đổ nghiêng, mái tôn nhà dân bị gió cuốn bật tung từng mảng. Mùi ẩm lạnh của mưa và những đêm mất ngủ vì gió rít như vẫn còn đọng lại trên đôi mắt của người dân nơi đây. Cả vùng quê hiền lành vốn bình yên lại phải trải qua thêm một lần thử thách nghiệt ngã của thiên nhiên.

Hải An
Hải An 12/12
Phép màu của sự tử tế: Cô gái trẻ ở Phú Thọ giữ được mạng sống nhờ 1 bình luận vu vơ trên mạng xã hội trong lúc tuyệt vọng

Chỉ một dòng bình luận vô thức trong lúc tuyệt vọng: “Ước gì Vingroup có thể hỗ trợ cho mình 1 chiếc máy thở nho nhỏ thôi, mình rất cần sự sống từ nó”, cô gái sinh năm 1994 đã có cơ hội được sống tiếp.

Ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc)

Chiều 9/12, tại Hà Nội đã diễn ra buổi ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc), nhằm kết nối cộng đồng cựu sinh viên, thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước Việt – Trung.

Thanh Tú
Thanh Tú 09/12
Trúng số 18 tỷ, người đàn ông TP.HCM gửi 100 triệu mua gạo từ thiện tặng cho bà con khó khăn

Nhận 100 triệu đồng từ vị khách trúng số 18 tỷ, bà Thùy Dương góp thêm 38 triệu để mua 8 tấn gạo tặng cho bà con khó khăn.

Hải An
Hải An 08/12
Ấm lòng trước “núi gạo” của người dân Ninh Bình ủng hộ bà con vùng lũ miền Trung

Những ngày này, tại điểm tiếp nhận hàng hoá cứu trợ đồng bào vùng lũ miền Trung ở phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), người dân liên tục mang gạo cùng nhiều nhu yếu phẩm tới ủng hộ.

Xúc động khoảnh khắc chú rể đẩy xe lăn đưa cô dâu vào lễ đường

Khoảnh khắc chú rể đẩy xe lăn đưa cô dâu vào lễ đường, không chỉ cô dâu xúc động nghẹn ngào mà người thân, quan khách xung quanh cũng sut sùi lau nước mắt.

img
Đề xuất