Vua Lê Thần Tông: 2 lần lên ngôi, có 4 con làm hoàng đế, lấy vợ ngoại quốc

Hai lần lên ngôi, có 4 con làm hoàng đế

Vua Lê Thần Tông (tên húy là Lê Duy Kỳ, 1607 - 1662), là hoàng đế thứ 6 của nhà Lê Trung Hưng và thứ 17 của nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam. Ông là con trưởng của vua Lê Kính Tông và hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trinh (con gái thứ của chúa Trịnh Tùng). Ông là cháu nội của Lê Thế Tông và cháu ngoại của Trịnh Tùng. 

Ông sinh ra và lớn lên khi cuộc chiến tranh với nhà Mạc cơ bản chấm dứt, nhưng đồng thời nhà Lê đã mất thực quyền về tay quyền thần họ Trịnh. Điều này khiến vua Lê Kính Tông bất bình, liên kết với người con thứ của Trịnh Tùng là Trịnh Xuân (cậu của Duy Kỳ, muốn tranh ngôi con trưởng của Trịnh Cáng) định lật đổ Trịnh Trùng. 

Tuy nhiên việc không thành. Vào tháng 5/1619, Trịnh Tùng buộc vua Kính Tông thắt cổ chết, rồi lập Lê Duy Kỳ (khi đó mới 12 tuổi) làm vua mới, lấy niên hiệu là Lê Thần Tông. 

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng, vua Lê Thần Tông có tướng mạo đế vương với sống mũi cao, mặt rồng. Ông cũng được nhận định là người thông minh, học rộng, mưu lược sâu sắc và giỏi văn chương.

Sau 24 năm trị vì đất nước, vào tháng 10 năm Quý Mùi (1643), Lê Thần Tông nhường ngôi cho con trai là Lê Duy Hựu (Lê Chân Tông), làm Thái thượng hoàng.

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng: “Lê Chân Tông lên ngôi, tôn vua cha làm Thái thượng hoàng, Hoàng hậu Trịnh Thị làm Hoàng thái hậu…”. Nhưng mới ở ngôi được 7 năm thì Lê Chân Tông qua đời nên Trịnh Cáng lại đưa Thái thượng hoàng Lê Duy Kỳ trở lại làm vua vào tháng 8/1649.

Trong lần thứ 2 này, ông làm vua đến tháng 9/1662 thì qua đời, hưởng thọ 56 tuổi, trị vì 37 năm. Sau khi mất vào năm 1662, vua được táng tại Ngọc Long, xã Quần Lai, huyện Lôi Dương (nay là huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa).

Nối ngôi vua Lê Thần Tông là con trai thứ tên Lê Duy Vũ (hiệu là Huyền Tông) ở ngôi 9 năm thì ốm, chết. Kế vị là một con trai nữa của Thần Tông tên Lê Duy Hợi (hiệu là Gia Tông) cũng bị bạo bệnh sau 4 năm ở ngôi báu. Con út của Lê Thần Tông tên Lê Duy Hợp (hiệu là Hy Tông) nối ngôi.

Cách chọn vợ ngoại quốc kỳ lạ của Lê Thần Tông

Không chỉ nổi tiếng với 2 lần lên ngôi, có 4 người con lần lượt kế vị, vua Lê Thần Tông còn được sử sách ghi lại bởi sự lạ kỳ trong cách chọn vợ của ông. Được biết, ông là vị vua đầu tiên ở Việt Nam lấy vợ ngoại quốc.

Chính thê của vua Lê Thần Tông là bà Trịnh Thị Ngọc Trúc (con gái chúa Trịnh). Ngoài ra, ông có 5 thứ phi. Điều lạ lùng là những thứ phi này thuộc các dân tộc khác nhau như Thái, Mường, Hán, Lào và đặc biệt là người vợ thứ sáu là phụ nữ Hòa Lan (Hà Lan ngày nay).

Phi tử thứ 6 của Lê Thần Tông có tên Orona. Đây cũng chính là bà hoàng người châu Âu duy nhất trong các triều đại phong kiến Việt Nam, vốn là con gái của Phó toàn quyền Hà Lan tại Đài Loan.

Theo sử ghi, từ đầu thế kỷ XVII, Đàng Ngoài có khá nhiều kiều dân châu Âu đến làm ăn buôn bán, mở cửa tiệm. Trong một chuyến cùng thương đoàn Hà Lan sang Đại Việt vào năm 1630, bà Orona được gặp vua Lê Thần Tông ở kinh đô Thăng Long. Khi ấy bà nghe theo lời cha pử lại làm vương phi nước Việt. 

Việc vua Thần Tông có 1 bà vợ Tây đã là chuyện rất đặc biệt. Nhưng đặc biệt hơn cả là việc cả 6 người vợ đều chung sống hòa thuận, tương truyền, 6 pho tượng nhập thần của sáu người vợ vua Lê Thần Tông ở chùa Mật Sơn, tỉnh Thanh Hóa là do sáu bà cùng lòng cùng sức bỏ tiền công đức ra làm, với nguyện ước ở bên nhau mãi mãi.Năm 1959, năm pho tượng vợ vua Lê Thần Tông đã được rước về đền Nhà Lê - được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Nhà nước, cách chùa Mật Sơn hơn km. Riêng tượng bà Ngọc Trúc được đưa về Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Một chi tiết khá thú vị khác về vị vua nổi tiếng này là ngoài 10 người con đẻ, vua còn có 4 người con nuôi, trong đó có con riêng của vợ và một người con nuôi người nước ngoài. Người đó gốc Hà Lan tên là Charles Hartsinck. Đây là được coi là người Hà Lan đầu tiên được phép mở hiệu buôn ở nước ta, đặt nền móng cho việc xây dựng thương điếm Hà Lan ở Phố Hiến.

Xem thêm: Vị vua Việt nào tự lập bia mộ kể lại tội lỗi của đời mình?