Nữ nhi họ Trần mới 9 tuổi đã xin ra trận khiến người đời nể phục, được tôn là công chúa

Hơn 9 tuổi đã xin ra trận

Lúc bấy giờ vào năm 1103, Chiêm Thành đang đem quân xâm lược biên giới phía Nam. Vua Lý Nhân Tông liền cho triệu Lý Thường Kiệt về, bàn kế hoạch chinh phạt quân Chiêm Thành.

Nhận được tin quan Thái úy về triều, ông thợ mộc già tại trang Đại Bi - một trong "thập tam trại" (sau là Đại Yên) đã tới phủ đệ của Thái úy ở phường Thái Hòa nói chuyện. Người này vốn là bạn thân cũ của Thái úy Lý Thường Kiệt, khi đi có dắt theo cháu gái mới hơn 9 tuổi tên Trần Ngọc Hoa.

Tương truyền rằng, mẹ của Trần Ngọc Hoa vốn làm nghề bán tôm cá ở chợ An Bản (Đại Yên), có một lần nọ bắt được tấm lụa của người đi chợ bỏ quên, liền tìm cách trả lại. Đêm đó, bà mộng thấy một cụ già hiện lên, trao cho bà hòn ngọc quý. Bà tỉnh dậy, thấy trong mình có sự khác lạ, sau này phát hiện có mang. Bà hạ sinh một người con gái, đặt tên là Ngọc Hoa, càng lớn càng xinh đẹp, lanh lợi, thông minh.

Dù đã 19 năm không gặp lại, nhưng Thái úy vẫn nhận ra đó là người bạn đồng hương từng cùng mình xông pha trận mạc năm nào và mời hai ông cháu vào nhà. Lão thợ mộc mới nói rằng, cha của cháu bé là Trần Ngọc Tường, đã gia nhập đoàn quân và chuẩn bị cùng Thái úy chinh chiến phương Nam. Trần Ngọc Hoa mới 9 tuổi nhưng thấy giặc đến đã nằng nặc đòi theo cha ra trận. Dù cha và ông ra sức khuyên giải, cô bé nhất quyết không nghe.

Lý Thường Kiệt nghe vậy, liền nhìn sang cô gái nhỏ. Trần Ngọc Hoa có gương mặt thanh tú nhưng kiên định, cặp mắt sắc sảo và lanh lợi, Thái úy thoạt nhìn đã biết cô là người quả cảm và mưu trí. Ông hỏi: "Cháu có biết chiến trường là nơi chết chóc, đầu rơi máu chảy không? Việc ra trận là bổn phận của người lớn, còn các cháu còn nhỏ tuổi, lại là con gái, các cháu phải lo tránh giặc và học để giúp ích cho đời".

Thái úy vừa nói dứt lời, Trần Ngọc Hoa liền trả lời: 'Thưa Thái úy, nếu giặc tràn vào thì chúng đâu có tha người già trẻ con. Vì thế, không kể già, trẻ, lớn bé đều phải đánh giặc, cúi xin Thái úy cho cháu được ra trận". Thấy cô gái nhỏ kiên quyết, quan Thái úy đành chấp nhận cho Ngọc Hoa được ra trận.

Giả trai vào doanh trại, quả cảm hơn người

Sau khi tới quân doanh, Ngọc Hoa giả trai làm lính, được phát quân phục như mọi người và bắt đầu huấn luyện từ đây. Vốn là con nhà nghèo, lam lũ từ nhỏ, nên Ngọc Hoa đã quen chịu đựng gian khổ. Khi hành quân nếu mệt mỏi, cô bé được ưu tiên cưỡi ngựa, và cô tỏ ra rất mạnh mẽ, luôn theo kịp đoàn quân.

Đến vùng giặc đóng quân, Thái úy hạ trại cử người đi trinh sát, nhưng giặc canh phòng hết sức nghiêm ngặt. Thấy vậy, Trần Ngọc Hoa liền xin với Thái úy, cho đóng vai đứa trẻ nhà nghèo bán trầu, cau, thuốc lào, vào sâu trong đất địch để lọt vào doanh trại giặc, thu thập tin tức. Thái úy hơi lo ngại, nhưng Ngọc Hoa đã vạch ra kế hoạch cụ thể, lại rất kiên quyết, nên ông đành chấp nhận.

Với gương mặt khả ái, lại thêm nụ cười duyên dáng, lời mời chào khéo léo, quân địch đã đồng ý cho cô vào. Một phần chúng nghĩ rằng cô bé nghèo nên mới đi bán hàng, không biết gì chuyện quân cơ, lại thêm doanh trại đang thiếu thốn, nên chúng để Ngọc Hoa đi lại tự do. 

Cô lợi dụng thời cơ, ghi nhớ những nơi địch bố trí phòng đặt vũ khí và đóng quân, kho lương thực, thuốc súng, đạn dược... Chưa hết, cô nhớ cả đường đi, lối lại trong doanh trại địch, chú thích bằng bấm son đỏ trên bản đồ. Sau này, nhờ tấm bản đồ mà Thái úy Lý Thường Kiệt đã họp các tướng và giao nhiệm vụ rồi định giờ xuất quân. Thái úy hết lời khen ngợi Ngọc Hoa, giao cho cô nhiệm vụ dẫn đường. Trận chiến đó quân ta đại thắng. 

Có tài liệu ghi rằng, trên đường khải hoàn, Trần Ngọc Hoa không bệnh mà qua đời. Thái úy cho phép cha cô là tướng quân Trần Ngọc Tường đưa thi hài cô về an táng ở làng Đại Bi. Sau này, Lý Thường Kiệt tâu với vua công trạng của Ngọc Hoa, được vua sắc phong thần hiệu là Ngọc Hoa công chúa, cho dân Đại Bi lập đền thờ. Từ đó, người dân làng Đại Bi tôn Ngọc Hoa làm thành hoàng làng.

Lại cũng có nơi ghi rằng, sau khi chiến thắng, cô xin về quê phụng dưỡng mẹ già ở làng Đại Bi (Đại Yên). Sau khi cô mất, vua phong cho cô là Ngọc Hoa công chúa, và dân làng lập đình phụng nàng từ đây. Thần phả tại Đình co ghi rằng: "Đêm tháng chạp năm Giáp Thân (năm 1104) bỗng trời đất tối đen, phong ba nổi lên, lúc đó Ngọc Hoa mất. Sáng hôm sau thi thể của Nàng mối xông thành gò".

Ngày nay, Đình Đại Yên nằm tại Đại Yên, phường Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội, là nơi lưu giữ ngôi mộ thờ phụng Ngọc Hoa công chúa. Đình được xây dựng từ thế kỷ XII – XIII, từng trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa vào các năm 1886, 1901. Năm 1990, Đình Đại Yên đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật.

Vua Lê Thần Tông: 2 lần lên ngôi, có 4 con làm hoàng đế, lấy vợ ngoại quốc