"Lưỡng quốc tướng quân" Nguyễn Sơn: Chống chiến tranh, giành hòa bình, hữu nghị và Tổ quốc trên hết

"Lưỡng quốc tướng quân" Nguyễn Sơn là ai?

Theo Wiki, Nguyễn Sơn (tên thật là Vũ Nguyễn Bác, 1908 - 1956) ở xã Kiêu Kỵ, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ông là con trai của Vũ Trường Xương - một nhà tư sản Hà Nội.

Khi mới lên 5 tuổi ông đã bắt đầu học tiếng Pháp tại 1 trường Dòng ở Hà Nội. Năm 14 tuổi, ông đậu trường Sư phạm Hà Nội. Ông chính là người tổ chức cho học sinh trường Sư phạm và trường Bảo Hộ sang đánh nhau với học sinh con Tây tại các trường khác. Trong thời gian này ông tham gia hoạt động đoàn hội chống lại các chính sách phân biệt đối xử của thực dân Pháp lên nước ta. 

Sau này, gia đình ông mai mối cho ông bà Nguyễn Thị Giệm (hơn 4 tuổi). Song do bản tính hào sảng và yêu nước nên ông không cam chịu cuộc sống an nhàn dưới ách thống trị của Pháp như phần đa tri thức Việt Nam thời bấy giờ. 

Sau khi gặp gỡ, trò chuyện với đồng chí Nguyễn Công Thu - người được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cử về Việt Nam để thu hút tri thức giác ngộ Cộng sản, Nguyễn Sơn đã giả vờ say rượu, gây sự với bố mẹ, kiếm cớ bỏ vợ cùng cô con gái 6 tuổi để đi theo lý tưởng cách mạng của mình.

Thời kỳ hoạt động ở Trung Quốc

Đến năm 1925, ông sang Quảng Châu và đổi sang họ Lý, gia nhập vào đại gia đình Lý Thụy (tên của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi hoạt động ở Trung Quốc). Nguyễn Sơn được Bác Hồ đặt tên là Lý Anh Tự.

Tướng Nguyễn Sơn sau đó theo học chính trị cùng lớp với những "đầu tàu" Cách mạng Việt Nam như đồng chí Phạm Văn Đồng, đồng chí Hoàng Văn Hoan.

Đến năm 1926, Nguyễn Sơn được cử đi học tại trường sĩ quan Hoàng Phố cùng các đồng chí Lê Hồng Phong, Phùng Chí Kiên và Lê Thiết Hùng. Trong thời gian theo học, ông gia nhập Quốc dân đảng do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo.

Đến năm 1927, Quốc dân Đảng làm chính biến, đàn áp Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông rời bỏ hàng ngũ của Quốc Dân Đảng, gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 8/1927. Đến tháng 12 cùng năm, ông tham gia Khởi nghĩa Quốc Châu, gia nhập Đoàn giáo đạo 4, Phương diện quân số 2 do Diệp Kiếm Anh chỉ huy. Sau 3 ngày chiến đấu, cuộc khởi nghĩa thất bại, ông bị lộ là đảng viên đảng cộng sản. Để tránh khủng bố trắng, ông rời Quảng Châu sang Thái Lan và tổ chức Việt kiều tham gia cách mạng.

Năm 1928, ông trở lại Trung Quốc, tham gia Hồng quân Công Nông. Năm 1929, ông giữ chức vụ chính trị viên đại đội trong Trung đoàn 47, chỉ huy đại đội đánh nhiều trận ở Đông Giang.

Đến tháng 10/1934, ông lấy bí danh là Hồng Thủy, tham gia cuộc Vạn lý Trường chinh. Vạn lý Trường chinh là cuộc rút lui có quy mô bậc nhất lịch sử quân sự thế giới. Trong cuộc rút lui này, Hồng quân Công Nông Trung Hoa vượt qua hành trình dài 12.000 km, bắt đầu từ Giang Tây, về tới Tây Tạng rồi đi ngược lên phía bắc tới Diên An ở tỉnh Thiểm Tây.

Cuộc Vạn lý Trường chinh này, Hồng quân Trung Quốc luôn bị quân Quốc Dân Đảng truy kích và phải đối mặt với điều kiện tự nhiên cực kỳ khắc nghiệt. Kết quả, 86.000 người tham gia cuộc Vạn lý Trường chinh chỉ có hơn 7000 người sống sót trong đó có tướng Nguyễn Sơn – người Việt Nam duy nhất đã đi hết 360 ngày cùng Hồng quân Trung Quốc, hoàn thành cuộc Vạn lý Trường chinh này.

Nguyễn Sơn về Việt Nam hoạt động và được phong tướng

Tháng 11/1945, ông về Việt Nam hoạt động lấy tên mới Nguyễn Sơn. Ông giữa nhiều chức vụ quan trọng trong Quân đội và chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông giữ những chức vụ quan trọng như Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến hành chính miền Nam Việt Nam, tư lệnh kiêm Chính uỷ hai Liên khu 4 và Liên khu 5, Hiệu trưởng trường Lục quân Trung học Quảng Ngãi, Cục trưởng Cục Quân huấn Bộ Tổng tham mưu, Tư lệnh kiêm Chính uỷ Liên khu 4.

Đến năm 1948, ông được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong quân hàm Thiếu tướng trong đợt thụ phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của Việt Nam. Cùng được phong tướng với ông khi ấy có 8 vị tướng khác. 

Năm 1950, ông trở lại Trung Quốc công tác, làm Phó Cục trưởng Cục Điều Lệnh Tổng giám hộ huấn luyện Quân Giải phóng Nhân dân. Được xem là 1 trong 72 đại công thần của Trung Quốc. 

Cũng trong đợt phong quân hàm lần đầu được Trung Quốc tổ chức ngày 27/9/1955, ông được nhà nước Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc phong quân hàm Thiếu tướng, kèm theo đó là Huân chương Giải phóng hạng nhất.

Đến năm 1957, do khối u ác tính nằm ở bên phổi phải, ông rời Trung Quốc về Việt Nam, sau đó mất ở Hà Nội. Tướng Nguyễn Sơn được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh.

Nguyễn Sơn được mệnh danh là “Lưỡng quốc tướng quân” và là một trong hai người Việt Nam duy nhất tính tới thời điểm này được phong quân hàm tướng của hai quốc gia. Điểm đặc biệt ở tướng Nguyễn Sơn đó là cả hai quân hàm tướng mà ông được nhận đều được trao vào đợt thụ phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của quân đội cả hai nước.

Do sự thiếu sót về tài liệu, sổ sách nên phải mãi tới năm 2006, trong buổi Lễ tưởng niệm 50 năm ngày mất của ông, Hội khoa học lịch sử Việt Nam mới đồng ý công nhận ngày sinh của Lưỡng quốc tướng quân là ngày 1/10/1908.

Ngày nay tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có 2 con đường mang tên "lưỡng quốc tướng quân" Nguyễn Sơn, vị tướng duy nhất trên thế giới làm tướng của 2 quốc gia. Lúc sinh thời ông luôn dạy con: chống chiến tranh, giành hòa bình, hữu nghị và Tổ quốc trên hết.

Xem thêm: Chuyện chưa kể về lễ phong hàm cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở chân đèo Re