Bằng cách nào đó chúng ta vẫn có thể sống hạnh phúc ngay cả khi mọi chuyện không như ý muốn

Trong 2 triệu năm, bộ não loài người đã tiến hóa và tăng gấp 3 lần khối lượng, từ 567 gram như tổ tiên chúng ta lên tới 1.360 gram như con người bây giờ. Khi kích thước não tăng đồng nghĩa với những cấu trúc mới xuất hiện. Trong số đó có thùy trán và vỏ não trước trán. 

Vỏ não trước trán có khả năng mô phỏng những trải nghiệm. Vì sao con người có khả năng thích nghi tuyệt vời? Đó là do chúng ta có thể thực sự trải nghiệm mọi thứ trong đầu trước khi trải qua thực tế. Đây là điều mà tổ tiên của chúng ta cũng như bất cứ một loài động vật nào đều không thể làm được. 

The Impact Bias – thành kiến tác động

Dan Gilbert - tác giả của khám phá thú vị về hiện tượng The Impact Bias cho biết: "Phòng thí nghiệm của tôi đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu và đưa ra được một khái niệm gọi là The Impact Bias (thành kiến tác động). "Thành kiến tác động" có xu hướng làm chức năng mô phỏng hoạt động kém đi, khiến cho bộ phận chịu trách nhiệm mô phỏng của bạn tưởng rằng những kết quả khác nhau trở nên khác biệt nhiều hơn so với thực tế".

Cũng theo Gilbert, "Tất cả nghiên cứu của chúng tôi đều phát hiện ra rằng các hoạt động thực tế như: thắng hay thua trong một cuộc bầu cử, có người yêu hay không, được hay không được thăng chức, đỗ hay trượt trong một kỳ thi đại học, điểm cao hay điểm thấp trong bài kiểm tra... đều có tác động, cường độ và đặc biệt là thời gian diễn ra ít hơn rất nhiều so với chúng ta nghĩ". Vì vậy, những sự cố trong đời không ảnh hưởng gì nhiều đến hạnh phúc của bạn cả.

Hạnh phúc có thể "được tổng hợp lại"

Năm 1642, Thomas Brown đã từng viết rằng: "Tôi là người hạnh phúc nhất còn sống. Tôi có trong mình thứ có thể biến nghèo thành giàu, nghịch cảnh thành thành công. Tôi bất khả xâm phạm hơn cả Asin, định mệnh cũng không có cách nào khiến tôi gục ngã". Điều đó có nghĩa là gì?

Đó được gọi là "hệ miễn dịch tâm lý" (psychological immune system) và là một hệ thống của quá trình nhận thức. Nhận thức một cách vô thức giúp loài người thay đổi thế giới quan, để có thể cảm thấy tốt hơn về thế giới mà trong đó, mỗi người có thể tìm thấy chính mình. Chúng ta luôn nghĩ rằng hạnh phúc là thứ gì đó mà mỗi người đều phải đi tìm. Nhưng thực tế, chính con người lại tích lũy hạnh phúc.

"Hạnh phúc tự nhiên" và "hạnh phúc tổng hợp"

"Hạnh phúc tự nhiên là khi ta cảm nhận được những gì bản thân ta muốn. Còn "hạnh phúc tổng hợp là cái chúng ta tạo ra nhưng bản thân lại không nhận được những gì chúng ta muốn". Điều này vẫn luôn tồn tại trong xã hội vậy nên con người thường không trân trọng "hạnh phúc tổng hợp".

Tất cả chúng ta đều sở hữu hệ thống miễn dịch tâm lý và khả năng để tổng hợp hạnh phúc. Nhưng không phải ai cũng có thể thực hiện giống nhau, sẽ có người thực hiện tốt hơn và nó còn tùy thuộc vào hoàn cảnh. 

Chúng ta thường có xu hướng đánh giá cao tác động của những sự kiện lớn đối với cuộc đời mình. Nhưng dù nó có tốt đẹp hay tiêu cực đến mức nào thì cũng không ảnh hưởng tới mức độ hạnh phúc của chúng ta nhiều như chúng ta vẫn nghĩ.

Bài học rút ra từ "The Impact Bias"

"Thành kiến tác động" mang lại cho ta hai bài học:

Thứ nhất, chúng ta thường có xu hướng tập trung vào những thứ sẽ thay đổi và quên mất những thứ không thể thay đổi. 

Thứ hai, thử thách là trở ngại giúp bạn đạt được một điều gì đó cụ thể, chứ không phải là trở ngại của bạn. 

Triết gia người Hy Lạp Epictetus đã từng nói: "Going lame is an impediment to your leg, but not to your will" (Tạm dịch: Què quặt là trở ngại với đôi chân của bạn chứ không phải với ý chí của bạn). 

Chúng ta đánh giá quá cao những điều tiêu cực khiến chúng trở thành tác động nghiêm trọng ảnh hưởng tới cuộc sống. Chúng ta thường tập trung vào thứ xảy ra mà quên đi tất cả những trải nghiệm khác trong cuộc sống. Những sự kiện tiêu cực có thể tạo ra những thử thách cụ thể và trải nghiệm của con người luôn thay đổi đa dạng.

Xem thêm: Muốn sống hạnh phúc hãy giữ chặt 3 “lá bùa hộ mệnh” này!