Thái sư Lê Văn Thịnh 'hóa hổ' giết vua - vụ án hoang đường nhất sử Việt

Lê Văn Thịnh (11/2/1050 - 1096) là người đỗ đầu trong khoa thi đầu tiên của Nho giáo Việt Nam. Ông được bổ nhiệm làm quan, dần trải đến chứ Thái sư triều Lý.

Năm 1084, sau cuộc chiến thắng quân Tống, vua Lý và nguyên soái Lý Thường Kiệt thực hiện chính sách ngoại giao khôn khéo, xin cùng với nhà Tống giảng hòa sai sứ thông thương. Những việc đầu tiên thảo luận là vấn đề trao trả tù binh, phân chia biên giới, đòi lại những vùng đất mà nhà Tống đã chiếm trước đây. Ông Lê Văn Thịnh lúc này còn giữ chức Lang trung binh bộ, được cử làm trưởng đoàn sang Tống đàm phán. Hội nghị diễn ra vào tháng 7 năm giáp Tý (1081).

Chính nhờ sự kiện này, Lê Văn Thịnh nổi bật lên là người có tài ngoại giao khôn khéo, có lý lẽ vững vàng, thái độ cứng rắn. Những lời lẽ của ông làm cho sứ thần nhà Tống phải hổ thẹn. 

Đến năm 1805, ông được thăng vượt cấp cử giữ chức Thái sư, quan đầu triều. Nhưng có điều lệ là kết cục hành trạng của vị Thái sư Trạng nguyên này lại là những trang bi kịch. Một việc kỳ quặc đã xảy ra cho đến nay vẫn chưa ai giải thích được rõ ràng.

Cụ thể, vào một ngày mùa đông năm 1905, vua Lý Nhân Tông cùng các quan trong triều dong thuyền dạo chơi trên Hồ Tây, để hưởng cảnh thái bình sau nhiều ngày chiến tranh loạn lạc. Khi thuyền ra đến giữa hồ thì sương mù tỏa xuống che cả đội thuyền ngực, ảo ảo mờ mờ. Đó là hiện tượng thiên nhiên quen thuộc ở hồ Tây. 

Nhưng bỗng nhiên giữa thuyền ngự, một con cọp xuất hiện, nhảy vào đám đông khiến các quan và quân lính bị hoảng loạn rạp ra. Cọp lao vào vua Lý Nhân Tông như kiểu sắp vồ mồ.

Người lái thuyền là một ông chài can đảm và linh hoạt vội vàng ném vào đầu cọp một cái lưới tình cờ vớ được ở bên cạnh mình. Lưới bùng nhùng bổ vây lấp cọp làm cho nó lúng túng không thể thoát thân ra được.

Nhà vua và các quan lại tùy tùng được phen hú vía. Đúng lúc này, sương mù tan dần, trông rõ mặt người, bọn lính xông vào bắp bọp. Nhưng lạ lùng thay đó không phải là cọp mà là... Thái sư Lê Văn Thịnh đang loay hoay trong tấm lưới.

Ngay sau đó, Lê Văn Thịnh bị bắt và đưa về để triều đình luận tội. Kết luận không nói ai cũng rõ: "Lê Văn Thịnh đã bị buộc tội là dùng phù phép để hóa thành cọp, toan giết vua cướp ngôi. Luật ra phải tru di tam tộc, nhưng Lý Nhân Tông nghĩ thương một vị đại thần đã có nhiều công lao trong các việc nội trị, ngoại giao, lại là người có học hành uyên bác nên không bắt tội chết. Lê Văn Thịnh bị cách hết chức tước, đày vào Thanh Hóa. Ông trú ngụ tại đây và lập cơ ngơi mới ở vùng này. Có tài liệu lịch sử sau này cho rằng, Tiến sĩ Lê Quát (đời nhà Trần) là dòng dõi của ông. 

Việc Thái sư Lê Văn Thịnh hóa hổ đến nay vẫn là giai thoại bí ẩn, chưa có lời giải chính xác. Các nhà nho học, các nhà thần sử phong kiến này xưa đều kết luận Lê Văn Thịnh đã có tham vọng cướp ngôi, vốn tội nặng. Nhưng người ta vẫn không hiểu vì sao vua Lý lại xử một cách khoan hồng.

Một số nhà nghiên cứu đời sau không tin chuyện phù phép đã giải thích hiện tượng này một cách khác Lê Văn Thịnh đã bị buộc tội là dùng phù phép để hóa thành cọp, toan giết vua cướp ngôi. Luật ra phải tru di tam tộc, nhưng Lý Nhân Tông nghĩ thương một vị đại thần đã có nhiều công lao trong các việc nội trị, ngoại giao, lại là người có học hành uyên bác nên không bắt tội chết. Lê Văn Thịnh bị cách hết chức tước, đày vào Thanh Hóa. Ông trú ngụ tại đây và lập cơ ngơi mới ở vùng này. Có tài liệu lịch sử sau này cho rằng, Tiến sĩ Lê Quát (đời nhà Trần) là dòng dõi của ông. 

Xem thêm: Tấm lòng son sắt với nước của Thoại Ngọc Hầu và nỗi oan khuất trăm năm