Bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em: Cha mẹ Việt cần biết, nhất là gia đình nào đang nuôi cún cưng

Bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em là gì?

Thời gian gần đây, viêm gan bí ẩn đang là mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới, bởi còn quá nhiều thông tin mà các nhà khoa học chưa xác định được về bệnh này. Tính tới thời điểm hiện tại, nguyên nhân của căn bệnh viêm gan bí ẩn này cũng như nguồn lây vẫn chưa được xác định.

Được biết, viêm gan bí ẩn ở trẻ em được ghi nhận lần đầu tại Anh và Scotland đầu tháng 4 vừa qua. Khoảng 70 trẻ từ 1 tháng đến 16 tuổi ghi nhận mắc bệnh, phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi. Hiện chưa rõ nguyên nhân gây bệnh, các ca bệnh thường xuất hiện ở nơi có mật độ virus Adeno cao.

Các chuyên gia phỏng đoán, Adenovirus 41 (virus Adeno 41) là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh viêm gan bí ẩn này. Adenovirus 40 và 41 là hai adenovirus đường ruột, có thể gây viêm dạ dày đường ruột. Chúng được coi là nguyên nhân phổ biến thứ hai gây tiêu chảy trong các nghiên cứu về trẻ em nhập viện tại các nước phát triển, sau rotavirus. Trước đó, giới chức y tế các nước hiếm khi ghi nhận ca viêm gan sau nhiễm adenovirus ở trẻ em.

Bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em lây theo đường nào?

Theo các chuyên gia, Adenovirus 41 chủ yếu lây qua đường phân, miệng, là một trong những nguyên nhân gây viêm gan ở trẻ em bị suy giảm miễn dịch. Đây cũng có thể là một trong những yếu tố (không chính thức) thúc đẩy bệnh viêm gan ở trẻ khỏe mạnh. Dù vậy, các chuyên gia vẫn đang tìm hiểu thêm về mối liên quan giữa virus này và chứng viêm gan thông thường.

Một trong những giả thuyết lớn nhất gần đây là loài chó có thể là nguồn lây nhiễm. Hiện các nhà khoa học nước Anh cũng đang nghiên cứu xem chó có phải là nguyên nhân khiến bệnh viêm gan bí ẩn này bùng phát hay không. Lý giải cho điều này, adenovirus vốn là nguyên nhân gây nên các bệnh liên quan đến đường hô hấp, viêm kết mạc hoặc rối loạn tiêu hóa. Nhưng một chủng adenovirus cũng được biết là có thể lây nhiễm sang chó, trong đó có thể gây ra bệnh viêm gan truyền nhiễm.

Đặc biệt, ngay khi căn bệnh này bắt đầu nhen nhóm xuất hiện ở Anh, đã có cuộc điều tra với 90/168 trẻ mắc viêm gan bí ẩn. Kết quả cho thấy, 64 trẻ sống trong gia đình có nuôi chó, số trẻ còn lại thì thường xuyên tiếp xúc với chó. Một cuộc điều tra nghiên cứu trên diện rộng đang được tiến hành tại Anh.

Các chuyên gia nhận định, nếu nghi ngờ này là đúng thì họ sẽ có hướng điều trị và khống chế dịch bệnh. Tuy nhiên, nếu quả thực chó là một trong các nguồn lây, điều này sẽ trở thành mối lo ngại lớn vì chó vốn là thú cưng không chỉ tại Anh mà còn nhiều quốc gia khác.

Một giả thuyết khác cho rằng trẻ em có thể đã nhiễm cả adenovirus cùng lúc với COVID-19, hoặc đây cũng có thể là biến chứng của COVID-19 kéo dài. Về vấn đề này, Tiến sĩ Meera Chand, Giám đốc lâm sàng và các bệnh nhiễm trùng tại UKSHA cho biết: "Tất cả mới chỉ là nghi ngờ và nguyên nhân thực sự đang được điều tra nhưng chúng ta không loại trừ khả năng cao nguyên nhân từ chó".

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền - Trưởng Khoa khám bệnh cơ sở Kim Chung, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, hiện chưa có nguyên nhân chính xác gây ra căn bệnh này, nhưng đã có nhiều giả thuyết. Trong y văn mô tả các virus gây bệnh viêm gan thường lây qua đường tiêu hóa hoặc lây qua đường máu, chưa thấy có virus nào gây bệnh viêm gan lây qua đường hô hấp mà gây tổn thương gan rõ ràng như bệnh viêm gan bí ẩn.

Bệnh viêm gan bí ẩn ở trẻ em nguy hiểm cỡ nào?

Dựa vào mô tả các triệu chứng ca bệnh viêm gan bí ẩn trước đó, thì trẻ có triệu chứng ở đường tiêu hóa trước, chẳng hạn:

- Đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, men gan tăng cao.

- Sau vài ngày có thể có triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, vàng mắt, vàng da, đi tiểu vàng và suy gan.

- Trẻ không bị sốt, không nhiễm các loại virus phổ biến gây viêm gan như virus viêm gan A, B, C, D, E.

Hầu hết trẻ mắc bệnh sẽ hồi phục hoàn toàn, tuy nhiên có khoảng 10% trường hợp nặng phải ghép gan. Ngoài ra, hiện đã ghi nhận 5 trường hợp tử vong do căn bệnh này.

Bệnh viêm gan bí ẩn đã xuất hiện ở Việt Nam chưa?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết họ đã ghi nhận khoảng gần 300 ca viêm gan bí ẩn ở trẻ em tại 20 quốc gia trên thế giới. Trong đó, chỉ riêng tại Anh, tổng số bệnh nhân đã kên tới 163 người. 

Số ca viêm gan ở trẻ em tiếp tục tăng trong những ngày gần đây và chưa có dấu hiệu dừng lại. Hầu hết ca nhiễm được ghi nhận ở Anh, Mỹ, Israel, Tây Ban Nha, Italy, Đan Mạch. Tại khu vực châu Á, Indonesia đã xác nhận một ca tử vong, tính trên toàn thế giới là có 5 trường hợp trẻ tử vong vì căn bệnh này. 

Theo các chuyên gia, bệnh viêm gan bí ẩn chưa ghi nhận trường hợp mắc nào tại Việt Nam, nhưng vẫn cần đề phòng nguy cơ bệnh xâm nhập. Vì vậy, ở thời điểm này, việc phòng bệnh, tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca mắc đang là điều cấp thiết. Bộ Y tế cũng đã yêu cầu các Viện đầu ngành tăng cường giám sát bệnh viêm gan cấp tính bí ẩn ở trẻ.

Bệnh viêm gan bí ẩn có thể xét nghiệm ở đâu?

Hiện tại, dù chưa xác định được nguyên nhân chính gây bệnh, nhưng nhiều chuyên gia nghi ngờ căn bệnh này do Adenovirus gây ra. Đây không phải là virus mới và ở Việt Nam có rất nhiều đơn vị có thể xét nghiệm được loại virus này.

Hiện tại, ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã có hệ thống xét nghiệm chuẩn, được công nhận kết quả xét nghiệm ở hơn 130 quốc gia. Do đó, đến thời điểm này Việt Nam hoàn toàn có thể xác định được bệnh nhân có mắc Adenovirus hay không.

WHO khuyến cáo, các quốc gia cần mở rộng việc phát hiện và điều tra về căn bệnh này, báo cáo thêm các trường hợp mắc bệnh. Mẫu bệnh phẩm thu thập bao gồm mẫu máu, huyết thanh, nước tiểu, phân và bệnh phẩm hô hấp, mẫu sinh thiết gan (nếu có).

Phụ huynh cần làm gì để bảo vệ con trẻ?

Với tâm niệm "phòng còn hơn tránh", dù tại Việt Nam chưa xuất hiện ca mắc viêm gan bí ẩn ở trẻ em, các phụ huynh vẫn cần cẩn thận. Nếu thấy trẻ có biểu hiện đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy thì nên cho trẻ đi khám để xem trẻ có tổn thương gan không, từ đó đưa ra biện pháp điều trị kịp thời. Nếu trẻ xuất hiện biểu hiện tiểu vàng, mắt vàng thì bệnh đã ở giai đoạn khá muộn, cần được đưa tới bệnh viện ngay lập tức.

Ngoài ra, phụ huynh còn tuyệt đối không được tự ý điều trị cho trẻ, phải đưa trẻ đi xét nghiệm và điều trị ở bệnh viện. Với bệnh viêm gan bí ẩn thì cần chú ý nâng cao vệ sinh cá nhân, sát khuẩn tay thường xuyên, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Một số lưu ý khác cho phụ huynh như sau:

- Ăn chín, uống sôi, nâng cao ý thức về an toàn vệ sinh thực phẩm, dùng thực phẩm an toàn...

- Trẻ cần được bổ sung dinh dưỡng hợp lý, tiêm phòng đầy đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng của quốc gia, tăng cường hoạt động thể chất ngoài trời. 

- Nên dạy trẻ duy trì thói quen rửa tay và sát khuẩn tay.

Theo Sức khỏe Đời sống, VnExpress, Tuổi trẻ Online

Xem thêm: 9 vấn đề hậu COVID-19 có thể gặp ở trẻ em, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm