Loại cây dại xưa là rau cứu đói, nay thành đặc sản nức tiếng có tiền cũng khó mua

Ai đã có dịp đặt chân tới Tây Bắc chắc chắn sẽ có cơ hội thưởng thức rau bò khai. Rau bò khai còn được gọi là dây hương, rau dạ hiến, khau hương, rau ngót leo, rau nghiến... Loại rau này thường mọc hoang dại bạt ngàn ở những vùng núi đá Tây Bắc, chủ yếu là Bắc Cạn, Lạng Sơn, Cao Bằng.

Loại rau này có mùi giống như mùi bia, hơi khai nồng nên được gọi là rau bò khai. Hương vị của rau không hề bị lẫn với các loại rau rừng khác, là sự hòa quyện của hương đất, hương rừng và sự tinh khiết của khí trời vùng núi cao. Khi chế biến món ăn, người ta sẽ phải vò qua lá rau cho bớt mùi khai.

Thân cây rau bò khai rất giòn và dễ bẻ gãy. Cây mọc trên núi đá, chia thành nhiều nhánh, bò bám vào những thân cây gỗ để vươn lên lấy ánh sáng mặt trời.

Cứ mùa xuân tới, rau bò khai lại phát triển những mầm non, xanh tốt. Ngọn rau xanh mướt khá giống với ngọn su su nhưng nhỏ và mảnh hơn; lá thì có phần giống như lá rau ngót. Xưa kia, người dân địa phương sẽ lên rừng tìm hái những ngọn rau bò khai xanh non, mang về chế biến thành những món ăn dinh dưỡng, thơm ngon. Ai vào rừng mà gặp được đám rau bò khai xanh non mơn mởn là vô cùng may mắn.

Một thời, rau bò khai là loại rau cứu đói của bà con dân tộc. Bây giờ nó lại trở thành đặc sản bất cứ ai đến với Tây Bắc cũng muốn được thưởng thức một lần. Rau bò khai chủ yếu được xào tái; ngoài ra còn có thể nấu canh, nhúng lẩu cũng rất ngon. Với hương vị ngai ngái, thơm nồng, rau bò khai chỉ cần ăn một lần là nhớ mãi không quên.

Thông thường, những người phụ nữ dân tộc địa phương sẽ tìm rau bò khai từ núi, mang xuống chợ bán. Loại rau này không chỉ là món ăn yêu thích của người dân, nhiều khách du lịch tới đây cũng muốn mua về làm quà. Trung bình, mỗi bó rau bò khai được bán với giá 30.000 đồng.

Những năm gần đây, loại rau này trở nên phổ biến hơn bởi nhiều người sau khi nghiên cứu đã mang về trồng như rau ở vườn nhà. Nhiều người còn chuyển từ nương rẫy trồng ngô, trồng sắn sang trồng rau bò khai bởi thu nhập cao hơn. Rau bò khai không cần chăm bón quá nhiều vẫn xanh mơn mởn, giúp người dân thu về cả trăm triệu đồng mỗi năm.

Thông thường cứ ra Tết là rau bò khai vào mùa. Bà con lại tất bật hái rau bán cho thương lái hoặc các nhà hàng, quán ăn địa phương. Tại Hà Nội, rau bò khai được bán nhiều trên các chợ mạng hoặc các cửa hàng bán rau đặc sản Tây Bắc, mức giá đắt đỏ nhiều khi tới 110.000 đồng/kg vì thêm cả công vận chuyển.

Không chỉ là món ngon đặc sản được nhiều người săn lùng, rau bò khai còn được xem như một loại thuốc vô cùng quý hiếm với tác dụng bổ thận, tăng cường gân cốt. Bên cạnh ngọn và lá non có thể chế biến thành món ăn, những bộ phận khác của rau bò khai cũng được dùng để làm thuốc trong Đông y.

Cụ thể, thân và lá cây dùng được cả khô và tươi, có vị hơi đắng, tính bình, đi vào can, đường niệu và thận. Phần thân được chặt thành từng đoạn 2-3cm, phơi khô, sau đó đun sôi với nước để uống hạ sốt vào mùa hè, trị chứng đau tê thấp vào mùa lạnh.

Xem thêm: Loại cây xưa chỉ trồng lấy quả, giờ lá cũng trở thành đặc sản nhiều người yêu thích