Liên hệ với chúng tôi

Sống

Giải mã cách gọi thứ bậc "thầy Hai, anh Tư, con Tám..." của người Sài Gòn xưa

Có bao giờ bạn ngồi nhâm nhi ly trà đá 3K hay ly cà phê 8K giữa lòng phố thị phồn hoa và tự hỏi: Sao ngày xưa, người Sài Gòn lại hay gọi nhau là thầy Hai, anh Tư, con Tám... nhỉ?

Giải mã cách gọi thứ bậc 'thầy Hai, anh Tư, con Tám...' của người Sài Gòn xưa

Xuất bản:

Đỗ Thu Nga
Giải mã cách gọi thứ bậc 'thầy Hai, anh Tư, con Tám...' của người Sài Gòn xưa
Photo: internet

Có đến 80 - 90% người ngoại quốc và ngay cả chính người dân bản địa cũng phải thốt lên rằng "phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam". Bởi vì tiếng Việt của chúng ta quá phong phú. 

Chiều muộn hôm vừa rồi có cậu bạn đi công tác ghé ngang nhà rủ đi làm ly cà phê tán dóc. Nói chuyện lan man một hồi, tự nhiên, anh chàng kể ở công ty có ông gác cửa hay nói câu "bỏ đi Tám": "Em chả hiểu, có lần hỏi ông nói đại khái là dùng khi can ngăn ai đó bỏ qua chuyện gì đó, nhưng sao không phải là Sáu hay Chín mà cứ nhất định phải là Tám, thì ông nói cũng không biết".

Dựa vào những câu chuyện xưa cũ, những giai thoại, nên kể ra đây chút nguyên cớ của câu thành ngữ có lẽ sắp “thất truyền” này, biết đâu có dịp nào đó anh em có thể dùng để “buôn dưa lê” lúc “trà dư tửu hậu”.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-0
Quán cà phê - nơi người Sài Gòn "tám" đủ mọi chuyện trên đời

Đầu tiên, phải biết rằng, câu nói này xuất phát từ khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn (thời Pháp thuộc, khoảng đầu thế kỷ XX). Thời đó, cách xưng hô thứ bậc trong xã hội phổ biến, phần nào phản ánh vị trí xã hội, giai cấp... một cách khá suồng sã và dễ chấp nhận.

Đứng trên hết là các "quan lớn" người Pháp hoặc các quan triều đình nhà Nguyễn, thành phần này thì không "được xếp" thứ bậc vì giới bình dân hầu như không có cơ hội tiếp xúc đặng xưng hô hay bàn luận thường xuyên.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-9
Ảnh minh họa: Kenh14

Kế đến là các công chức làm việc cho chính quyền. Họ ít nhiều là dân có học, dân thường hay có dịp tiếp xúc ngoài đời, là cầu nối giữa họ với các thủ tục với chính quyền hoặc là thành phần tri thức. Đó là các "thầy Hai thông ngôn" hay "thầy Hai thơ ký".

Hàng thứ Ba là các thương gia Hoa Kiều, với tiềm lực tài chính hùng hậu và truyền thống "bang hội" tương trợ, liên kết chặt chẽ trong kinh doanh, các "chú Ba Tàu" nghiễm nhiên là 1 thế lực đáng vị nể trong mắt xã hội bình dân Sài Gòn - Chợ Lớn thời đó.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-8
Ảnh minh họa: Kenh14

Ở vị trí thứ Tư là các "đại ca" giang hồ. Đó là những tay chuyên sống bằng nghề "đâm thuê chém mướn", hành xử theo luật riêng, tuy tàn khốc và "vô thiên vô pháp" nhưng khá "tôn ti trật tự (tiêng)" và "có đạo nghĩa" chứ không tạp nham và thiếu nghĩa khí như các băng nhóm "trẻ trâu" hiện đại. Các "anh Tư dao búa" vừa là hung thần, vừa ít nhiều lấy được sự ngưỡng mộ của giới bình dân (và cũng không ít tiểu thư khuê các) thời đó.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam
Ảnh minh họa: Kenh14

Tiếp theo đó là vị trí của giới lưu manh hạ cấp hơn: Đó là anh Năm đá cá lăn dưa, móc túi giật giỏ hay làm cò mồi mại dâm... 

Quảng cáo
Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-6
Ảnh minh họa: Kenh14

Bị giới bình dân ghét hơn đám lưu manh côn đồ là các "thầy Sáu phú-lít (police)", "thầy Sáu mã tà", "thầy Sáu lèo". Chức trách là giữ an ninh trật tự, chuyên thổi còi đánh đuổi giới buôn gánh bán bưng bình dân, nhưng các "thầy Sáu" này cũng không từ cơ hội vơ vét ít tiền mọn "hối lộ" của họ để "nhẩm xà" (uống trà). 

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-5
Ảnh minh họa: Kenh14

Ở trong giới buôn bán thì không thể không nhắc đến chuyện vay vốn làm ăn, mặc dù Tàu hay Việt cũng đều có tổ chức cho vay. Nhưng phổ biến và "quy củ" nhất ở cấp độ trung - cao khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn là các "anh Bảy Chà và". Các anh này là các nhà tài phiệt người Ấn, vừa giàu vừa ít bị "ghét", vừa ít có quan hệ qua lại với giới chức người Pháp, lại làm ăn đúng luật lệ, ít thừa cơ bắt chẹt lãi suất nên khá được giới kinh doanh tín nhiệm.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-4
Ảnh minh họa: Kenh14

Đứng ở vị trí thứ Tám chính là giới lao động nghèo chỉ có sức lực làm vốn nuôi miệng, từ bốc vác, gánh nước bồng em, đến "sang" hơn chút xíu là phu xe kéo...

Tuy đông nhưng lại yếu thế nhất vì thất học, không có tiền như thầy Hai, anh Ba, cũng hiền lành chứ không bặm trợn phản kháng bạt mạng như các anh Tư anh Năm nên họ thường xuyên chịu sự áp bức, bắt nạt từ mọi phía. Cách để yên thân khả dĩ nhất với họ là khuyên nhau cắn răng nhẫn nhịn, quên đi để sống: "Bỏ qua đi Tám", bây giờ chắc là đã dễ hiểu rồi.

Vi-sao-nguoi-Sai-Gon-lai-co-cach-goi-thu-bac-thay-Hai-con-Tam-3
Ảnh minh họa: Kenh14

Không còn liên quan nữa, nhưng nhân tiện sẵn nói luôn về thứ bậc chót cùng trong xã hội thời đó: các cô, các chị Chín xóm Bình Khang chuyên "kinh doanh" bằng "vốn tự có".

Dài dòng tý để trình bày chút kiến giải về một câu thành ngữ đang dần bị quên lãng dùng để bày tỏ thái độ khuyên người hoặc tự an ủi mình hãy đừng để ý những chuyện không vui, hay bị ai đó "chơi không đẹp".

Nếu lỡ đọc thấy không có gì thú vị thì thôi, "bỏ qua đi Tám"!

(Theo Phạm Quốc Bảo/Tuổi trẻ)

Xem thêm: Nguyễn An Ninh: Nhà cách mạng "chọc trời khuấy đất", thần tượng của thanh niên Sài Gòn

Quảng cáo
Quảng cáo
Quảng cáo

Nơi các cây bút tự do, các chuyên gia, có thể xuất bản các nội dung, bài viết trên nền tảng của Sống đẹp.

avatar Đỗ Thu Nga

5 nguyên tắc vàng để bài văn Nghị luận trở nên rõ ràng, thuyết phục

Thiếu đi sự rõ ràng, chặt chẽ trong 1 bài văn thì mọi câu từ chải chuốt chẳng khác gì một tòa nhà đồ sộ thiếu đi nền móng vững chắc, sẽ sụp đổ. Và mọi nỗ lực luyện câu sắp chữ chỉ là vô nghĩa nếu người đọc không nhận được thông điệp mà ta gửi gắm. Vậy phải làm sao để 1 bài văn nghị luận được rõ ràng, thuyết phục?

SÔI NỔI
Quảng cáo

Cùng chuyên mục

Quảng cáo
Quảng cáo