Thời Tam Quốc còn có nhân vật "gian hùng" hơn cả Tào Tháo, đó là ai?

Tào Tháo là người tinh thông binh pháp, có tham vọng chính trị cá nhân và giỏi thơ ca. Nhà văn Lỗ Tấn từng nhận xét rằng, ông là "bậc sư tổ về cải tạo văn chương". Ngoài ra, Tào Tháo cũng là một nhà thư pháp lỗi lạc, đặc biệt là lối viết chữ Chương Thảo (một loại của chữ Thảo, có giữ đặc điểm của kiểu viết chữ Lệ).

Vào những năm cuối thời Đông Hán, thiên hạ đại loạn, Tào Tháo nổi lên là 1 trong những thế lực mạnh nhất. Ông dùng chiêu "phò tá thiên tử hiệu lệnh chư hầu" lần lượt đánh bại các chư hầu, củng cố quyền lực của bản thân nhằm thực hiện mưu đồ thống nhất thiên hạ.

Tuy nhiên, Tào Tháo cũng là 1 nhà chính trị gây nhiều tranh cãi cả trong chính sử lẫn dã sử. "Trị thế năng thần, loạn thế gian hùng" (đại ý là bề tôi giỏi thời trị và kẻ gian hùng thời loạn) không ai khác chính là Tào Tháo. Đây là nhận định của nhiều người.

Song với những ai mê Tam Quốc chí và Tam Quốc diễn nghĩa thì có lẽ còn phát hiện ra một người gian hùng hơn cả Tào Tháo:  

Đó là Tư Mã Ý

Tư Mã Ý sinh ra trong gia tộc Tư Mã nổi tiếng vào thời Đông Hán khi có nhiều đời làm quan. Xét về gia cảnh thì, nhà Tào Tháo ban đầu thấp kém hơn, không có tiếng tăm bằng nhà Tư Mã Ý. Tào Tung (cha Tào Tháo) là con nuôi Tào Đằng, một trong những hoạn quan có thế lực nhất triều Đông Hán.

Năm 20 tuổi, sau khi đỗ Hiếu Liêm, Tào Tháo được quan Kinh Triệu Doãn là Tư Mã Phòng (cha Tư Mã Ý) tiến cử giữ chức Bắc Bộ Úy ở kinh thành Lạc Dương. Do đó, Tào Tháo đương nhiên cảm kích gia tộc Tư Mã.

Tư Mã Phòng có 8 người con, mỗi người đều có biểu tự kết thúc bằng chữ Đạt. Vì vậy gọi chung là Tư Mã Bát Đạt. Trong số 8 người con này có Tư Mã Ý (con thứ 2) là nổi bật hơn cả. Tư Mã Ý là người uyên bác, giỏi thao lược, tuy trẻ tuổi nhưng đã sớm nổi danh thiên hạ.

Ưu điểm của Tào Tháo là biết lôi kéo và trọng dụng nhân tài. Nhận thấy Tư Mã Ý có tài năng, ông liền chiêu mộ. Nhưng do chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo nên Tư Mã Ý ban đầu không dung thứ cho hành vi khống chế triều đình, dùng thiên tử để lệnh chư hầu của Tào Tháo.

Để từ chối lời mời của Tào Tháo, Tư Mã Ý từng bịa ra một lời nói dối. Ông viện cớ rằng mình bị bệnh. Tào Tháo lúc bấy giờ đang dồn toàn lực để đánh Viên Thiệu, chuẩn bị cho trận đánh quyết định nên Tào tạm thời không gây áp lực cho Tư Mã Ý.

Đến năm 208, sau khi đánh tan Viêm Thiệu, làm chủ phương Bắc rộng lớn, Tào Tháo trở thành Thừa tướng nên đã lệnh cho Tư Mã Ý về tham chính, nói rằng nếu né tránh sẽ bắt giữ.  Do lo sợ có điều không hay xảy ra nên Tư Mã Ý cuối cùng cũng chấp nhận phục vụ dưới trướng của Tào Tháo.

Dù trọng dụng nhưng Tào Tháo vẫn đề phòng Tư Mã Ý

Tào Tháo vốn là người đa nghi nên dù trọng dụng Tư Mã Ý, bổ nhiệm ông vào các vị trí quan trọng thì cũng không bao giờ hoàn toàn tin tưởng. Tào Tháo luôn đề phòng người mưu sĩ tài hoa này.

Khi đối mặt với nghi ngờ của Tào Tháo, Tư Mã Ý vẫn luôn tỏ ra rất mực trung thành, án binh bất động. Tư Mã Ý cẩn trọng và ẩn nhẫn chờ thời cơ. Ông biết, một ngày nào đó sẽ tới thời của gia tộc Tư Mã.

Nhưng cũng phải khẳng định rằng, đôi mắt nhìn người của Tào Tháo rất anh minh. Ông đã nhiều lần nhắc nhở con trai là Tào Phi phải cẩn thận với Tư Mã Ý.

Năm 220, Tào Tháo qua đời, Tào Phi kế vị, trở thành Ngụy Vương, sau là Ngụy Văn Đế. Tư Mã Ý sớm trở thành trợ thủ đắc lực của Tào Phi khi là một trong những người giúp Tào Phi lên kế vị.

Nhờ sự khôn khéo của mình, Tư Mã Ý nhanh chóng thăng tiến dưới thời Tào Phi. Có thời điểm quyền lực và trách nhiệm thực tế như Thừa tướng.

Trước khi qua đời vào năm 226, Tào Phi đã giao phó người kế vị là Tào Duệ cho Tư Mã Ý, Tào Chân và Trần Quần. Do đó, khi Tào Duệ lên ngôi, ông rất tin tưởng Tư Mã Ý, thậm chí còn phong cho chức Phiêu kỵ Đại tướng quân, nắm quyền kiểm soát quân đội tại Dự Châu và Kinh Châu. Sau đó, Tư Mã Ý cũng tham gia vào cuộc chiến chống lại Thục Hán trong một thời gian dài.

Chịu đựng và ẩn nhẫn suốt 3 đời Tào gia, đến khi Tào Phương lên ngôi, Tư Mã Ý mới thực sự bộc lộ dã tâm muốn tranh quyền đoạt vị cho gia tộc Tư Mã.

Dã tâm của Tư Mã Ý trong cuộc đảo chính ngoạn mục năm 249

Đỉnh điểm là vào năm 249, khi Ngụy đế Tào Phương và Tào Sảng (1 quyền thần dưới thời Ngụy đế Tào Phương) ở bên ngoài Lạc Dương để tới thăm lăng Cao Bình của Tào Duệ, với sự trợ giúp của một số vị quan chống Tào Sảng cùng mệnh lệnh từ Quách Thái hậu, Tư Mã Ý ra lệnh đóng tất cả các cổng thành Lạc Dương, đồng thời gửi thông báo tới Tào Phương, buộc tội Tào Sảng gây lũng đoạn triều đình...

Sau cùng, Tào Sảng chọn đầu hàng Tư Mã Ý. Vì cho rằng, sẽ được giữ lại mọi chức danh. Nhưng sau đó, Tư Mã Ý đã ra lệnh hành quyết Tào Sảng cùng phe cánh, họ hàng của họ.

Sự biến lăng Cao Bình là một cuộc lật đổ ngoạn mục của Tư Mã Ý khiến hoàng đế nhà Ngụy chỉ còn tồn tại trên lý thuyết. Cuộc lật đổ này đã giúp nhà Tư Mã đứng lên vị trí quyền lực cao nhất trong triều đình, tạo ra nền tảng quan trọng cho cháu nội là Tư Mã Viêm soán ngôi nhà Ngụy, lập ra nhà Tấn, thống nhất thiên hạ và chấm dứt thời Tam Quốc nhiều biến động.

Người đời sau đánh giá, Tào Tháo là "gian hùng thời loạn", nhưng so ra thì vẫn thua xa Tư Mã Ý. Tư Mã Ý cẩn trọng, biết cách ẩn thân giấu mình, dần lấy được lòng tin từ những nghi ngờ, sau đó củng cố vị thế, quyền lực. 

Ai mà ngờ được, cả đời chịu đựng 4 đời Tào gia, đến năm 70 tuổi. Tư Mã Ý lại tiến hành cuộc đảo chính ngoạn mục đến thế. Cuối cùng ông tạo ra tiền đề cho nhà Tư Mã xưng vương xưng đế.

Xem thêm: Tư Mã Ý đã vận dụng "định luật ve sầu" tài tình thế nào mà chỉ vung 1 kiếm đã thắng Tào Sảng?