Sự thật đằng sau những lời đồn thổi đầy bí ẩn nghi lễ cúng tế kỳ lạ của bộ tộc Chewa

Vén màn bí mật bên trong "hội kín" của bộ tộc Chewa

Malawi (phía đông nam châu Phi) nổi tiếng là đất nước có "trái tim ấm áp" bởi sự thân thiện của người dân. Thế nhưng trong lòng quốc gia này lại ẩn chứa không ít những điều bí ẩn. Bởi những thành viên của đất nước này chiếm phần lớn là bộ tộc Chewa. 

Cộng đồng người Chewa chia thành những nhóm nhỏ để sinh sống. Đặc biệt, hội Nyau có nhiều nghi thức, tục lệ được giữ kín. Họ không cho những người ở "thế giới bên ngoài" tiếp cận.

Theo nghiên cứu vào năm 2017 có tên "Triết học Nyau: Nghệ thuật đương đại và vấn đề tài năng" được thực hiện bởi chính người thuộc bộ tộc Chewa đã chỉ ra một nhóm nhỏ được tham gia vào hội Nyau và những nghi thức để tham gia vào hội vô cùng đáng sợ.

Vào năm 2010, nhiếp ảnh gia Vlad Sokin đã may mắn có cơ hội được tham gia vào một phần các lễ hội của Nyau. Sau đó, anh đã kể lại cách mình giam gia vào cộng đồng này. 

Nhiếp ảnh gia từng chia sẻ, từ năm 2010 đến năm 2011, anh từng sống ở tỉnh Tete của Mozambique. Khi đó anh làm cho một công ty tìm kiếm than đá.

"Một ngày nọ, họ bảo tôi hãy chụp ảnh tại lễ khai trương một khu mỏ và lúc tôi đợi buổi lễ bắt đầu, một bóng người kỳ quái đeo mặt nạ gắn lông chim đã nhảy ra khỏi bùi. Những người địa phương kêu lên:" Nyau" rồi bỏ chạy", nhiếp ảnh gia Vlad Sokhin cho biết.

Thời điểm đó, anh không biết Nyau là gì nên đã bắt đầu tìm hiểu. Sau đó anh phát hiện có một cộng đồng nhỏ nằm trong văn hóa của bộ tộc Chewa. Họ sống ở Malawi, Zambia và Mozambique.

Anh còn phát hiện ra có nhiều người địa phương, thậm chí là cả cảnh sát cũng phải sợ Nyau vì họ rất nguy hiểm. Người Nyau được biết đến dưới cái tên Nyau "kampini" hay Nyau nguy hiểm, họ thường dắt dao bên người và có hành động tấn công người khác.

Theo một người tin khác mà nhiếp ảnh gia ghi nhận được thì những người dân ở khu vực đông nam châu Phi nói rằng: Anh em Nyau được coi như linh hồn của các loài động vật trên lục địa đen. Họ có một quyền lực rất lớn khiến ngay cả chính phủ và cảnh sát các nước trong khu vự cũng kính nể và kinh hãi. 

Song một sĩ quan cảnh sát nói với Vlad Sokhin rằng, đó chỉ là lời đồn. Khoảng 10 năm nay, chưa từng có vụ án nào liên quan đến Nyau tại các quốc gia người Chewa sinh sống.

Có lần một sĩ quan cảnh sát đã nói với tôi rằng hội anh em Nyan không bao giờ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật ở những nơi họ sống", Vlad chia sẻ với CNN.

Giải mã nghi lễ cúng tế kỳ lạ của bộ tộc Chewa

Theo nhiếp ảnh gia Vlad Sokhin, anh từng chứng kiến một nghi thức quan trọng của bộ tộc này. "Buổi trình diễn mà tôi được xem là Gule Wamkulu. Đây là một nghi thức và văn hóa bí mật được thực hiện bởi hội Nyau trong mùa gặt. Đó cũng là 1 buổi lễ quan trọng như đám cưới hoặc đám tang".

Tìm hiểu thì được biết, Gule Wamkulu có nghĩa là "điệu nhảy vĩ đại" trong tiếng Chewa. Nó được thực hiện bởi hội Nyau, người đeo mặt nạ và trang phục đại diện cho linh hồn của động vật, gọi là "nyama", và tổ tiên của họ,"mizimu".

Nghi thứ này được UNESCO bảo vệ từ năm 2005. Nó được liệt vào 1 trong 90 kiệt tác truyền miệng và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Sau đó, nhiếp ảnh gia Vlad Sokhin đã dành 1 năm ở lại Mozambique tìm kiếm thêm những điệu nhảy và người của hội Nyau để chụp họ. Việc này vô cùng khó khăn, đặc biệt là khi bộ tộc Chewa rất giữ bí mật. Nếu bạn là một phần của hội Nyau thì bạn sẽ không được tiết lộ cho ai biết.

Người Nyau giữ những nghi thức và danh tính của mình cực kỳ bí mật. Trong buổi lễ, các vũ công tham gia sẽ liên tục di chuyển để không ai có thể nhận ra họ.

Nếu bạn cảm thấy cả một gia đình đang xem buổi lễ, có lẽ người chồng sẽ tách ra để đến một nơi bí mật nào đó thay đồ rồi lại quay trở về với gia đình mà không biết anh ấy cũng vừa biểu diễn.

Trong trường hợp ai đó bị thương hoặc đi khập khiễng thì tất cả những người còn lại sẽ giả vờ đi khập khiễng để không ai nhận ra 1 người trong số đó bị thương. Sự bảo mật danh tính của họ là tuyệt đối.

Nhiếp ảnh gia Vlad Sokhin kể tiếp: "Vào một ngày nọ tôi gặp một giáo viên người  Zimbabwa tên là Ofis, anh ấy hỏi tôi sao tôi lại có hứng thú với hội Nyau đến vậy. Thế là chúng tôi trở thành bạn bè và anh ấy thú nhận thực ra anh ấy cũng là 1 thành viên. Tôi bắt đầu học được các nghi lễ từ Ofis, và anh ấy bảo nếu tôi muốn biết thêm, tôi phải được phép tham gia vào các nghi thức đó".

Khi đã có kỹ năng, nhiếp ảnh gia xin gia nhập vào "hội kín" của họ và được chấp nhận. Giống như họ, anh phải nhảy múa và thực hiện các nghi lễ. Song bài học đầu tiên của anh là hệ thống ám hiệu để mọi người nhận ra nhau dù không thấy mặt.

"Tôi phải giết một con gà để trở thành Nyau. Những người cũ đánh tôi bằng gậy để cảnh báo trách nhiệm phải giữ bí mật về nhóm. Khi trở thành thành viên chính thức, họ cho tôi mặt nạ và dạy tôi nhảy", Vlad kể.

Đáng nói, ngay cả khi trở thành 1 phần của Nyau nhưng Vlad vẫn không được chụp ảnh. Phải mất nhiều tháng sau khi đã nhận được sự tin tưởng tuyệt đối thì anh mới được tự do tác nghiệp.

Những tục lệ của người Nyau tuy được giữ bí mật, nhưng vẫn có sự ảnh hưởng bởi sự phát triển của thế giới. Càng ngày càng có nhiều sự thay đổi trong điệu nhảy, nghi thức và cách làm mặt nạ của người Nyau, đặc biệt còn có mặt nạ của Elvis Presley (nay được trưng bày tại bảo tàng Brooklyn) chứng minh sự tiếp thu và thay đổi liên tục của nền văn hóa này.

Mosuo - bộ lạc tôn thờ chủ nghĩa độc thân, phụ nữ kiểm soát tài chính và nắm mọi quyền hành