Diệu kế thu phục nhân tâm của vĩ nhân đất Việt: Lý Thái Tông và chuyện được mùa, xá thuế cho dân

Lý Thái Tông (29 tháng 7, 1000 – 3 tháng 11, 1054) là hoàng đế thứ 2 của nhà Lý. Ông trị vì trong 26 năm (1028–1054). Ông được đánh giá là vị hoàng đế tài giỏi, thời đại của ông, con ông là Lý Thánh Tông, cháu ông là Lý Nhân Tông được xem thời thịnh vượng nhất của nhà Lý, sử gọi đó là thời Bách niên Thịnh thế.

Những nhà nghiên cứu tử vi cho rằng, Lý Phật Mã (Lý Thái Tông) vừa sinh ra đã được định sẵn làm một Hoàng đế bách chiến bách thắng, một định mệnh khó khăn, sắt máu nhưng đầy vinh quang. Đầu tiên là năm sinh Canh Tý đã nói lên tương lai của một vị vua uy vũ. Tý đứng đầu 12 con Giáp, tượng trưng cho vua. Chữ Canh thuộc Kim tượng trưng cho kim loại, binh khí, chiến tranh.

Những dấu hiệu thân thể của ông cũng cho thấy điều đó. Tương truyền, thuở nhỏ Lý Phật Mã đã có 7 nốt ruồi sau gáy như chòm sao thất tinh (sao Bắc Đẩu). Chòm sao này ở Ireland được ví như “cỗ xe chiến mã của Vua David” (King David’s Chariot), một trong những vị vua đầu tiên của hòn đảo này. Ở Pháp, nó là “Great Chariot”.

Có thể nói, sự nghiệp đế vương của ông được sử sách hết lời ca ngợi: cầm quân đánh Nam dẹp Bắc đã giỏi mà trị nước cũng có nhiều sáng kiến, khiến thế nước vững vàng, muôn dân no đủ. Tuy nhiều phen phải rong ruổi trận mạc nhưng vị Hoàng đế này không bao giờ ham mê chinh chiến đến độ chẳng mảy may quan tâm đến thần dân. Trái lại, ông còn biết cách thu phục lòng người, để trăm họ ai cũng đồng lòng ủng hộ và hân hoan sống dưới các chính sách quản lí quốc gia của ông.

Lý Thái Tông thông qua những hành động nhỏ nhưng nhiều ý nghĩa để thu phục lòng dân trăm họ. Đi đánh dẹp ở nơi đâu ông cũng nghiêm lệnh cho quân sĩ, cấm không được nhân thể bức hiếp người dân. Để khuyến khích nhà nông chuyên tâm cày cấy, ông rất siêng năng làm Lễ Tịch Điền hàng năm và không quản ngại tự tay cày ruộng, như chính ông từng bộc bạch:

“Trẫm không tự cày thì lấy gì để làm xôi cúng, lấy gì để xướng xuất thiên hạ” (“Đại Việt sử kí toàn thư”). Lắm khi, vì triều đình có sự vui, ông xuống chiếu miễn giảm thuế cho dân và thả các tù nhân. Việc làm này có lợi cho sự củng cố thời đại thái bình mà ông đang ra sức dựng xây và phát triển.

Một hành động khác, vượt xa những cách làm nói trên về tính hiệu quả lâu dài, để lại ấn tượng đậm sâu trong lòng người và trong lịch sử. Ấy là ông là người, có lẽ duy nhất trong sử Việt, làm cái việc nhân khi được mùa, xá thuế cho dân. Sự kiện này theo biên niên sử, diễn ra vào năm 1044, sau khi chinh phạt Chiêm Thành khải hoàn trở về.

Mục đích của vị hoàng đế anh mình này rất cụ thể: “Việc đánh dẹp phương xa làm tổn hại đến công việc nhà nông. Thế mà có ngờ đâu, mùa đông năm nay lại được mùa lớn! Nếu trăm họ đều no đủ thì trẫm còn lo gì thiếu thốn? Vậy, xá cho thiên hạ một nửa tiền thuế năm nay để an ủi nỗi khổ nhục lội suối trèo đèo” (“Đại Việt sử ký toàn thư”).

Một hành động đầy mâu thuẫn: Đáng lẽ vào lúc được mùa thì nhà nước hoặc là thu đủ số hoặc là tăng thêm số thu, điều này không mấy ảnh hưởng đến sinh kế của nhân dân. Nhưng Lý Thái Tông đầy lòng nhân từ có tầm nhìn xa trông rộng, đã hành xử theo cách khác hẳn với thói thường.

Qua việc làm này, dân chúng càng cảm phục ông bội phần. Hình ảnh của vua trong mắt họ là người rất gần gũi, bởi đó là một minh quân rất mực thân dân, thương dân, cũng vừa khiến họ thêm tôn kính bậc Hoàng đế đương kim hơn. Có thể gọi đây là một hành động nhỏ nhưng hiệu quả thu phục nhân tâm và tác dụng chính trị thì lại cực kì tốt đẹp.

Xem thêm: Diệu kế thu phục nhân tâm của vĩ nhân đất Việt: Lê Lợi và chiêu "tạo dư luận để mưu nghiệp lớn"