Vì sao vua Trần chỉ kết hôn nội tộc nhưng vẫn sinh ra con cháu rất thông minh, tài giỏi?

Vì sao nhà Trần chỉ kết hôn trong họ?

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, nhà Trần được xem là triều địa hưng nhất, kéo dài đến 175 năm. Về quân sự, đây là vương triều thống lĩnh quân đội Đại Việt 3 lần đánh bại quân Nguyên Mông, bình phục Chiêm Thành, mở mang bờ cõi đến xứ Thuận Hóa (Thừa Thiên - Huế ngày nay). 

Về văn hiến, đây là vương triều đã nhen nhóm lên ngọn lửa khai phóng, tập thành trào lưu tư tưởng Thiền học vừa cởi mở vừa sâu sắc, mà đỉnh cao là sự xuất hiện của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. 

Thế nhưng, triều đại này có một điều lạ lùng đó là về chính sách hôn nhân. Nhà Trần yêu cầu con cháu kết hôn trong nội tộc, nhất là các vị hoàng đế. 

Sử sách thống kê rằng, nhà Trần có khoảng 35 cuộc nhân nội tộc, có thể kể đến như: Trần Liễu - Thuận Thiên; Trần Cảnh - Chiêu Hoàng - Thuận Thiên; Trần Quốc Tuấn - Thiên Thành công chúa; Trần Hoảng (Trần Thánh Tông) - Thiên Cảm công chúa; Trần Quốc Nghiễn - Thiên Thụy công chúa; Trần Khâm (Trần Nhân Tông) - Bảo Thánh; Trần Thuyên (Trần Anh Tông) - Thuận Thánh; Trần Thuận Tông - Thánh Ngẫu công chúa.

Chính sách hôn nhân nội tộc của nhà Trần được cho xuất phát từ nguyên nhân lịch sử: Theo đó, nhà Trần lấy ngôi nhà Lý bằng biện pháp hôn nhân. Nhà Trần từ vai trò là ngoại thích của nhà Lý đã giành ngôi. Do đó, để tránh họa ngoại thích, nhà Trần đã chủ trương chỉ kết hôn với người trong họ. 

Tuy đã rất cẩn thận đề phòng nạn ngoại thích bằng việc kết hôn trong nội tộc song về sau việc này cũng thưa dần. Những trường hợp kết hôn nội tộc cũng ngày càng xa hơn về họ hàng (ban đầu là con chú con bác lấy nhau, về sau thì là họ hàng 3 đời, rồi 4 đời mới lấy nhau). Từ khi Trần Nghệ Tông trọng dụng Hồ Quý Ly là một ngoại thích, lập tức nhà Trần cũng gặp "họa ngoại thích" và cuối cùng cũng mất về tay ngoại thích, giống như nhà Lý trước đó.

Kết hôn cận huyết nhưng con cháu vẫn thông minh

Việc anh em họ kết hôn với nhau rồi sinh ra những người thông minh như Trần Thánh Tông. Trần Quang Khải thì quả là một điều lạ lùng trong lịch sử Việt Nam. Và có lẽ, chỉ có nhà Trần mới làm được điều đó.

Chuyện các vua Trần cưới chị em họ được ghi rất rõ trong sách sử. Cụ thể, năm 1237, vua Trần Thái Tông cưới em họ là Thuận Thiên công chúa. Trần Thừa (cha Trần Cảnh) và Trần Thị Dung (mẹ Thuận Thiên công chúa) chính là anh em ruột. Sau 3 năm làm hoàng hậu của Trần Thái Tông thì Thuận Thiên sinh ra Trần Hoảng tức là vua Trần Thánh Tông sau này.

Kết quả mối tình của hai người anh em họ này là Trần Thánh Tông - một minh quân yêu nước, thương dân - người mà sau này đã lãnh đạo thành công kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2 là thứ 3. 

Sách An Nam chí lược (do quan Nguyên gốc Việt là Lê Tắc soạn năm 1307) có mô tả ngoại hình của vua Trần Thánh Tông như sau: "Dáng người hòa nhã khôi ngô có nhã lượng". Còn quyển Thánh đăng ngữ lực (một tác phẩm khuyết danh về sự nghiệp tu Phật của 5 vua đầu thời Trần, được viết vào khoảng thế kỷ XIV) diễn tả về ông rằng: "Thánh Tông bản chất hiền tài, toát ra ngoài sáng ngời, xử sự dứt khoát", không chỉ làu thông kinh sử Nho gia mà còn hiểu sâu giáo pháp nhà Phật.

Không chỉ vậy, Trần Thái Tông và hoàng hậu Lý Oanh còn sinh ra Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải, một danh tướng văn võ song toàn, làm quan đứng đầu 3 triều nhà Trần. Việc anh họ kết hôn với nhau để sinh ra những con người thông minh như Trần Thánh Tông, Trần Quang Khải thì đó là điều đáng lạ.

Chưa hết, năm 1258, Trần Thánh Tông lên ngôi đã lập chị họ Trần Thiều làm hoàng hậu. Trần Thiều chính là con gái của An Sinh vương Trần Liễu mà Trần Liễu là anh ruột của Trần Thái Tông. Năm 1257, hoàng hậu Trần Thiều sinh cho Trần Thánh Tông hoàng nam là Trần Khâm, tức vị minh quân Trần Nhân Tông sau này, người cùng vua cha chỉ huy cuộc chiến chống Nguyên Mông lần 2 và 3. Theo Đại việt sử ký toàn thư, Trần Khâm ngay từ khi sinh ra đã được tinh anh thánh nhân, thuần túy đạo mạo, sắc thái như vàng, thể chất hoàn hảo, thần khí tươi sáng, nên vua cha và ông nội - thái thượng hoàng Trần Thái Tông đã gọi ông là Kim Tiên đồng tử. Rồi các chú giải của Trần Quang Chỉ trong tranh Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ cho biết Trần Khâm đã đạt được trình độ cao về các lĩnh vực như quân sự, âm nhạc, lịch số học và thiên văn học. Ông cũng học kỹ về tam giáo Phật-Lão-Nho và am hiểu tường tận giáo pháp nhà Phật. Sách Thánh đăng ngữ lục cũng viết: "Bản chất Ngài rất thông minh và hiếu học, có nhiều tài năng, xem khắp hết các sách, thông suốt cả nội điển lẫn ngoại điển".

Đến năm 1247, Trần Nhân Tông lại lập em họ làm Khâm Từ Bảo Thánh hoàng hậu. Cần nhớ, mẹ của Trần Nhân Tông là em gái của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn mà Hưng Đạo Vương lại là cha của Bảo Thánh phu nhân. 

Đến năm 1276, Khâm Từ Bảo Thánh hoàng hậu lại sinh cho Trần Nhân Tông hoàng nam là Trần Thuyên (tức vua Trần Anh Tông sau này). Trần Anh Tông cũng là một vị minh quân trong sử Việt. Ông từng cầm quân Bắc tiến vào tận đất Nguyên, Nam chinh bình định Chiêm Thành.

Các vua Trần hầu như đều lấy chị em họ trong nội tộc mà theo khoa học, hôn nhân cận huyết sẽ cho ra đời "sản phẩm xấu". Tuy nhiên, lịch sử nhà Trần cho thấy, hôn nhân cận huyết của họ đã sinh ra rất nhiều anh tài. Như vậy, thực tế lịch sử và kiến thức về di truyền học hiện giờ đang có độ vênh ở đâu?

Ở thời hiện đại trên thế giới đã có nhiều quốc gia công nhận quyền hôn nhân giữa anh em họ. Trong số những nước cho phép điều đó thì không chỉ các quốc gia theo đạo Hồi (có truyền thống về việc anh em họ kết hôn) mà hầu hết các nước châu Âu (trừ các nước Balkan).

Việc anh em họ kết hôn tạo ra nguy hiểm cho hậu duệ không? Có vì họ có chung 12,5% DNA nên tỷ lệ gen lặn xuất hiện ở các thế hệ sau cao hơn, dẫn đến các khả năng gây biến chứng cao hơn so với sản phẩm 2 người xa lạ kết hợp. Tuy nhiên, tỷ lệ tạo ra biến chứng là bao nhiêu thì không hẳn mọi người đều tường tận.

Theo thống kê hiện giờ, với vợ chồng bình thường thì độ rủi ro cho thai nhi là  khoảng 3% còn với cặp vợ chồng là anh em họ thì độ rủi ro nhỉnh hơn một chút dao động khoảng 3,5 - 4,5%. Tỷ lệ rủi ro này tương đương với việc một phụ nữ trên 40 tuổi sinh con và còn thấp hơn tỷ lệ rủi ro từ phụ nữ hút thuốc sinh con. Có thể thấy, khi anh em họ sinh con thì xác suất an toàn vẫn khá cao nên việc các vua nhà Trần dù cưới chị em họ nhưng có con thông minh là điều bình thường, phù hợp với di truyền học. 

Chính vì tỷ lệ rủi ro khá thấp nên nhiều quốc gia hiện nay chấp nhận chuyện anh em họ kết hôn là hợp pháp. Riêng tại Mỹ, việc anh em họ được kết hôn hay không lại tùy thuộc vào việc họ ở bang nào. Có những bang cho phép việc kết hôn giữa anh em họ như California, New York hay Miami. Nhưng có những bang cấm chuyện này như Washington, Kansas... Và có những bang rất mềm mại với quy định anh em họ được phép kết hôn nếu ngoài 65 tuổi hay một người bị vô sinh như Arizona, Indiana... để đảm bảo việc kết hôn này không tạo ra sản phẩm có nguy cơ biến chứng. 

Việc mỗi bang của Mỹ có luật khác nhau về anh em họ kết hôn là sản phẩm của lịch sử nhưng chúng ta có thể nhận thấy những bang mật độ dân cư đông đúc thì cho phép anh em họ kết hôn còn những bang hẻo lánh thì lại cấm điều này.

Còn tại Việt Nam, hiện nay ở một số khu vực hẻo lánh, đặc biệt là miền núi - nơi tiềm yển nguy cơ hôn nhân cận huyết lặp lại liên tục. Tình trạng hôn nhân cận huyết giữa một dòng tộc trong nhiều đời sẽ dẫn đến nguy cơ suy giảm nòi giống. Do vậy, việc luật hôn nhân ngăn chặn việc anh em họ trong vòng 3 đời (first-cousin) không kết hôn với nhau là cần thiết để bảo vệ giống nòi.

Các vua Trần 3 đời liên tiếp cưới chị em họ và sinh ra những minh quân. Nhưng nếu họ tiếp tục vòng quay đó thì khả năng tạo ra các sản phẩm lỗi là rất cao.

Đời vua Trần Anh Tông đã kết hôn với Bảo Từ Thuận Thánh phu nhân năm 1292. Trần Anh Tông cũng là em họ của Bảo Từ Thuận Thánh phu nhân do mẹ của Trần Anh Tông là em gái của Trần Quốc Tảng, cha của Bảo Từ Thuận Thánh phu nhân.

Song Trần Anh Tông và Bảo Từ Thuận Thánh phu nhân đã không thể sinh con với nhau, phải chăng đây là lỗi do vòng lặp 4 đời chị em họ kết hôn với nhau? Chính vì thế, Trần Anh Tông phải lập Trần Mạnh (con của thứ phi là Huy Tư hoàng phi) làm vua, tức Trần Minh Tông sau này.

Huy Tư hoàng phi cũng mang họ Trần nhưng là họ xa hơn chứ không gần như quan hệ của Trần Anh Tông và Bảo Thánh phu nhân còn Minh Tông cũng được coi là vua giỏi dù không bằng 4 vua Trần thời trước.

(Theo Wiki, Một thế giới)

Xem thêm: Vì sao quân Nguyên Mông "bất khả chiến bại" lại thua thê thảm trước quân dân nhà Trần?