Sự thật kinh hoàng về loài kiến Temnothorax bất tử: Hóa ra chỉ là "quân cờ" của loài sán ký sinh

Sâu trong cánh rừng rụng lá ở Đức, một đàn kiến nép mình trong những vỏ sồi rỗng ruột đã vô tình tìm được kho báu mà biết bao bậc đế vương trong lịch sử loài người từng mơ ước: Một liều thuốc trường sinh bất lão. Loài kiến này không ai khác chính là kiến Temnothorax.

Điều đáng nói, thuốc trường sinh đến từ loài sán dây có trong phân chim mà loài kiến này ăn phải. Thông thường, ký sinh trùng sẽ cạnh tranh nguồn thức ăn với vật chủ, khiến những con kiến trở nên gầy yếu và chết dần chết mòn. Tuy nhiên, loài sắn dây Anomotaenia brevis này lại chọn cho mình chiến lược sống vô cùng đặc biệt. Chúng ban cho vật chủ của mình sức mạnh và phong độ bất chấp thời gian, giữ “ngôi nhà” của mình luôn vững chãi và ấm áp.  

Liều thuốc trường thọ mà Anomotaenia brevis ban cho kiến Temnothorax là gì?

Thông thường, những con kiến thợ Temnothorax có vòng đời ngắn ngủi sẽ chết sau vài tháng nở khỏi trứng. Tuy nhiên, khi chúng nhiễm sán dây có thể sống tới vài năm, thậm chí là lâu hơn. Nghiên cứu chỉ ra, những con kiến Temnothorax nhiễm sán dây Anomotaenia brevis có thể sống lâu hơn ít nhất 3 lần đồng loại.

Một nhóm chuyên gia tại Đại học Johannes Gutenberg Mainz (Đức) đã theo dõi 58 đàn kiến trong suốt 3 năm. Họ phát hiện, sau khi những con kiến thợ khỏe mạnh đã chết thì có tới 53% kiến nhiễm sán dây vẫn còn sống. Dù lớn tuổi, những con kiến Temnothorax vẫn duy trì cơ thể vạm vỡ, khỏe mạnh như hồi trẻ. Cụ thể, những con kiến bình thường ban đầu sẽ có màu vàng, khi già đi sẽ chuyển sang nâu và da cứng lại. Tuy nhiên, những con kiến bị nhiễm sán màu da lại không thay đổi. 

Thứ mà sán dây Anomotaenia brevis ban tặng cho kiến thợ Temnothorax chính là một loại chất hóa học có khả năng “thao túng” tuổi thọ. Chúng điều khiển hệ thống nội tiết, miễn dịch và cả gen của vật chủ; bật những gen có trong kiến chúa Temnothorax, nhưng đã bị tắt đi trên kiến thợ; giúp cho những con kiến thợ Temnothorax nhiễm sán khỏe mạnh và sống lâu hơn.

Hưởng cuộc sống không khác gì nữ hoàng

Việc thay đổi nội tiết tố giúp kiến thợ Temnothorax bị nhiễm sán sẽ tiết ra mùi hương giống y hệt kiến chúa. Từ đó, những con kiến khác trong tổ sẽ nhầm lẫn những con kiến thợ thành kiến chúa và phục vụ không khác gì… nữ hoàng. 

Và thế là, kiến thợ Temnothorax chẳng phải làm gì vẫn có ăn, những con kiến thợ khác sẽ mang thức ăn về tổ và đặt xung quanh chúng. Thậm chí nhiều lúc, kiến thợ trường sinh còn được những con khác khiêng như khiêng kiệu; chăm sóc, chải chuốt đúng theo dịch vụ của khách VIP. 

Cái giá phải trả

Điều đáng nói, dù ban cho kiến Temnothorax sức khỏe và sự trường sinh, thế nhưng thực chất sán dây Anomotaenia brevis chỉ đang lợi dụng loài kiến này mà thôi. Thực tế, những con sán không thể trưởng thành cũng như sinh sản trong bụng kiến thợ  Temnothorax và chỉ có thể làm điều này trong bụng những con chim - vật chủ chính ban đầu của mình.

Do đó, sán dây phải giữ cho kiến Temnothorax sống đủ lâu, đủ trưởng thành. Những con kiến nhiễm sán được nuông chiều quá nhiều, trở nên thụ động và lười biếng. Khi chim gõ kiến đến phá tổ, trong khi những con kiến thợ khỏe mạnh khác có thể chạy trốn dễ dàng thì kiến nhiễm sán lại dễ dàng bị ăn thịt. Điều này có nghĩa, sán dây Anomotaenia brevis đã nuôi những con kiến thợ Temnothorax trường thọ với mục đích trở thành lễ vật tế thần cho chim - vật chủ chính của chúng. 

Sau tất cả, sán dây sẽ được trở về ngôi nhà thực sự của mình và bắt đầu sinh sản, đẻ ấu trùng lẫn vào phân chim, rơi xuống một tổ kiến mới nào đó và bắt đầu vòng tuần hoàn không hồi kết. Đó chính là cái giá mà kiến thợ Temnothorax phải trả cho cuộc đời trường thọ của mình. 

Tuy nhiên, sự hiện diện của sán dây Anomotaenia brevis trong tổ kiến Temnothorax còn tạo ra một cuộc “khủng hoảng lao động”. Chúng khiến những con kiến thợ bình thường phải lao động vất vả hơn còn những con kiến nhiễm sán lại chỉ biết hưởng thụ chẳng khác gì vua chúa. Điều này khiến những con kiến thợ bị lao lực, tuổi thọ vì thế cũng giảm theo. 

Chỉ một vài cá thể nhiễm sán Anomotaenia brevis nhưng lại khiến việc phân công lao động bị rối loạn. Sự trường sinh của chúng được đánh đổi bằng quá trình vắt kiệt sức lao động của những con kiến thợ Temnothorax khác. Loài sán dây này thực sự đáng sợ, nó trao cho một vài cá thể ma thuật để có đặc quyền và lợi ích nhưng sẽ lấy đi cả cuộc đời của chúng và sức lực của những con kiến thợ khác.

Xem thêm: Giải mã bí mật trường sinh của chú chuột chũi già nhất thế giới: Đã 39 tuổi, sống lâu gấp 9 lần chuột thường