Nữ tướng kiệt xuất của nhà Vạn Xuân: Đánh quân Lương tan tác, từ chối ngôi vị Vương phi

Nữ tướng đánh tan quân Lương

Sử sách ghi chép, vào thời đất nước còn bị quân Lương đô hộ, ở trang Vân Lộng xứ Đông (nay là huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương) có ông Phạm Lương vợ mất sớm, gà trống nuôi con mà dưỡng dục cô gái là Phạm Thị Toàn khôn lớn. Ông vốn là người có chí lớn, luôn đau đáu trong lòng vận nước và sự an nguy của dân chúng nên luôn nhắc nhở con gái về nỗi đau người dân mất nước. Ông cũng chính người truyền thụ võ công, cách bày binh bố trận cho Phạm Thị Toàn.

Khi nghe tin Lý Bí dựng cờ khởi nghĩa, Phạm Lương bán sạch tài sản cùng con gái tham gia nghĩa quân. Về sau người con gái tên Phạm Thị Toàn của ông trở thành bậc danh tướng kiệt xuất của nhà Vạn Xuân. Bà hết lên bắc lại xuống nam tham gia hầu hết các trận đánh quan trọng.

Lý Bí chia quân tiến đánh thành Long Biên (sau này đổi tên thành Thăng Long), Thứ sử Tiêu Tư thua trận phải bỏ chạy về Quảng Châu. Lý Bí chia quân đánh khắp nơi thu lại được toàn bộ vùng Giao Châu vào năm 542.

Vì không muốn mất Giao Chỉ, nhà Lương cho quân sang đánh chiếm. Lúc này Lý Bí cho quân đến bán đảo Hợp Phố (khu vực huyện Hợp Phố, TP Bắc Hải tỉnh Quảng Tây và bán đảo Lôi Châu tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc hiện nay) đón đánh. Nữ tướng Phạm Thị Toàn dẫn quân tiến đánh và giành thắng lớn. Quân nhà Lương 10 phần thì chết 6,7 phần, hoàn toàn tan rã.

Ở phía Nam, quân Lâm Ấp nghe tin nhà Lương tiến đánh Giao Chỉ từ phía Bắc thì nhân cơ hội này cũng tiến đánh Giao Châu từ phía Nam.Quân Lâm Ấp vượt dãy Hoành Sơn chiếm quận Nhật Nam (Quảng Bình ngày nay), rồi kéo quân tiến đánh quận Cửu Đức (Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay).

Nhận được tin cấp báo, Lý Bí liền sai tướng Phạm Tu xuống phía Nam đánh Lâm Ấp. Nữ tướng Phạm Thị Toàn vừa đánh tan quân Lương ở phía Bắc cũng xuống Nam tiếp tục đánh bại quân Lâm Ấp, đập tan mọi âm mưu của chúng.

Từ chối ngôi vị Vương phi, về quê lập chùa tịnh tu

Vào mùa xuân năm 544, Lý Bí đăng cơ, xưng là Lý Nam Đế, định đô ở cửa sông tô Lịch, đặt tên nước là Vạn Xuân với mong muốn giang sơn xã tắc mãi mãi là mùa xuân. Lý Bí thành lập triều đình với 2 ban văn, võ. 

Lúc này, Lý Bí nhớ đến Phạm Thị Toàn - vị tướng luôn dẫn đầu cầm quân xông trận, không chỉ xinh đẹp nết na mà còn giỏi võ công, trận nào cũng là tướng tiên phong lập công lớn. Lý Bí bè ngỏ ý muốn Phạm Thị Toàn vào cung làm Vương Phi, cùng hưởng cảnh thiên hạ thái bình.

Thế nhưng, nữ tướng thân trải trăm trận lại từ chối điều mà hàng triệu nữ tử trong thiên hạ mong muốn. Khi ấy, nàng trả lời: "Vì sự nghiệp phục quốc mà phận gái liễu bồ nghĩ cũng phải góp phần gánh vác, đó là tâm nguyện lớn lao không mong gì hơn. Nay việc lớn đã thành, chỉ xin cho thiếp ở lại chốn quê hương chăm sóc phần mộ cha mẹ, vui với cảnh ruộng đồng, hằng ngày nghe câu kinh tiếng kệ!”.

Biết không thể gượng ép được nữ tướng nên Lý Bí đành chấp nhận. Sau đó, Phạm Thị Loan xin về quê lập chùa tịnh tu cho đến khi tạ thế. Sau khi bà qua đời, người dân đã lập đền thờ tôn bà làm Thành Hoàng.

Những câu chuyện về nữ tướng Phạm Thị Toàn vẫn lưu truyền trong dân gian cho đến tận sau này. Vào năm 1103, vua Lý Nhân Tông sắc phong cho Phạm Thị Toàn là “công chúa ni cô”. Tương truyền, người dân sau đó đã lập đền thờ, tôn bà làm Thành Hoàng. Dã sử kể rằng Thành Hoàng rất linh thiêng, từng hiển linh giúp cho quân tướng nhà Trần đánh thắng giặc Nguyên Mông.

Nghĩ về cuộc đời của nàng tướng quân Phạm Thị Toàn, tác giả lại nhớ về bài thơ ngợi ca nàng Tần Lương Ngọc: 

Học tựu Tây Xuyên bát trận đồ.

Uyên ương tụ lý ác binh phù.

Cổ lai cân quắc cam tâm thụ.

Hà tất tướng quân thị trượng phu

Dịch:

Học xong Tây Xuyên Bát Trận Đồ.

Phụ nữ cũng có thể nắm binh phù.

Đã có người phụ nữ sẵn sàng đảm nhận rồi.

Thì không cần đàn ông làm tướng quân nữa.

Xem thêm: Giai thoại thuần phục voi trắng của nữ tướng Bùi Thị Xuân văn võ song toàn