Những bí ẩn diệu kỳ đến từ thiền định

Hiện nay, thiền định đã có những bước tiến đáng kinh ngạc, trở thành một bộ môn được ứng dụng nhiều trong trường học, bệnh viện và cả nhà tù. Theo tiến sĩ Elise Bialylew, tác giả cuốn sách The Happines Plan (Kế hoạch hạnh phúc), ngồi thiền rất có lợi cho sức khỏe, giúp thư giãn cơ thể, giảm stress, tạo lập cân bằng nội tại, giúp tâm thanh tịnh, an yên.

Thiền định có thể hiểu là một hoạt động mang tính chất tâm linh ra đời cách đây khoảng 2.500 năm, do các nhà sư Phật giáo sáng tạo, dược lưu truyền đến tận ngày nay. Tiến sĩ Bialylew cho hay: "Thiền đã được đưa vào nghiên cứu khoa học để thấy được những thay đổi tích cực đến bộ não, tâm trí và cơ thể của người thiền".

Nhiều thiền sư có tâm an tịnh, dáng người thanh thoát đã nghiên cứu và phát hiện chân lý thực sự của hạnh phúc nhờ khám phá những bí ẩn diệu kỳ đến từ thiền định:

Thiền định chế phục nhân hạnh đào, nơi lưu trữ ký ức phiền não

Theo các nghiên cứu của nhà khoa học Paul Ekman tại Trung tâm Y học, Viện Đại học California, San Francisco, những vị thiền sư cao cấp thường khó bị kích động, bất an hay nổi giận như người thường. Tuyến thượng thận, nơi tiết ra chất Adrenaline điều khiển nhịp tim trong trường hợp sợ hãi, kích động đã được các vị thiền sư khống chế.

Khi thiền định, người thiền có thể sản sinh ra nhiều sóng theta, giúp phong tỏa phần não trước - chuyên tiếp nhận và xử lý cảm giác. Thiền định cũng làm giảm hoạt động tại phần thùy đỉnh não, nơi nhận thức không gian - thời gian. Cũng vì vậy, người thiền có thể "thanh tẩy" bộ não, giải tỏa khu vực căng thẳng. 

Khi thiền định, con người sử dụng lượng oxy ít hơn 17%, giảm 3 nhịp tim/phút, khiến cơ thể ở trong trạng thái tương tự lúc sắp thiếp ngủ khi mà trí não vẫn còn tỉnh táo. Nhờ thế, người thiền có thể cảm thấy thư giãn, an yên, nhưng các giác quan vẫn nhạy cảm, sắc bén.

Thiền định giúp ngăn chặn các niệm khởi sinh

Theo các kinh sách liên quan đến thiền định trong đạo Phật, 'một niệm mà sinh thì trùng trùng duyên khởi' - tức là một tế bào thần kinh hoạt động có thể tác động tới các tế bào khác, lan truyền như phản ứng hạt nhân. Các ý nghĩ cứ nối tiếp ý nghĩ, tư duy trí tuệ hình thành.

Bộ não lúc nào cũng hoạt động, ngay cả trong lúc ngủ. Ngoài những lúc tập trung để học tập, làm việc, con người sử dụng bộ não làm nhiều việc vớ vẩn, vô ích, vì thế ta cần phải học cách cân bằng, kiểm soát nó. Thông qua thiền định, ta có thể ngăn chặn các niệm không cho nó khởi sinh, khiến ta có thể chủ động suy nghĩ và làm việc hiệu quả hơn.

Có nhiều phương pháp để giúp trí não tập trung, minh mẫn hơn, đó là đếm hơi thở, theo dõi suy nghĩ một cách khách quan, nghĩ cái gì thì tập trung vào cái đó. Có phương pháp lại tập trung suy nghĩ một công án, tức là thiền công án với câu hỏi không có câu trả lời, chẳng hạn như khuôn mặt ta trước khi cha mẹ sinh ra như thế nào. Hay như phương pháp của thầy Thanh Từ, chùa Trúc Lâm (Đà Lạt) thì "biết vọng không theo", tức là tri vọng...

Thiền định là hòa mình với thiên nhiên đất trời, với vũ trụ 

Trong kinh Phật có câu: "Chư Phật ngủ không mơ bao giờ!". Có nghĩa là bậc giác ngộ đã đạt tới một trạng thái hoạt động hoàn toàn khác của bộ não, tuy nhiên điều này khoa học vẫn chưa biết đến. Nhà Thiền có câu chuyện như sau:

Hương Nghiêm thông thạo thiên kinh vạn quyển nhưng vẫn là người chưa ngộ đạo. Một ngày nọ, Quy Sơn tới và hỏi: "Anh thật là thông minh tài trí nhưng hãy nói cho tôi biết, anh từ đâu mà có?". Hương Nghiêm liền lục tung hết sách vở để nghiên cứu, tìm câu trả lời, thế nhưng vẫn không thể nào giải được. 

Ông bèn tìm tới Quy Sơn và khẩn cầu: "Xin hé mở cho tôi cái bí mật của lời nói này". Thế nhưng, Quy Sơn chỉ đáp: "Nếu ta giải thích rõ ràng cho người, sau này ông sẽ oán ta".

Hương Nghiêm liền vứt bỏ tất cả, về quê cuốc đất. 10 năm sau, khi đang dãy cỏ, ông cuốc đất và đụng vào một mảnh sành, tiện tay quăng vào bụi trúc. Miếng sành chạm phải cây trúc khô, ngân lên một tiếng ngân đặc biệt. 

Khi ấy, Hương Nghiêm bỗng bừng ngộ, hiểu rằng ông từ đâu mà có, vũ trụ này từ đâu mà ra. Ông liền đi gặp Quy Sơn và quỳ lại, nói rằng: "Sư phụ, lòng tốt của thầy thật bao la. Nếu ngày ấy thầy giải thích thì hôm nay làm sao con có được kinh nghiệm kỳ diệu này".

"Ta từ đâu mà có" là nếu xét về kiến giải thì có thể nhận vào loại nhận thức quy luật tự nhiên. Triết học định nghĩa đó là quy luật vận động, luôn vận động, biến đổi.

Thiền định là bí ẩn của các bậc giác ngộ, khi ấy mọi tế bào đều thấm đẫm ý niệm biết rằng khi nào mình ra đi, và tất cả đều bình thản đón nhận. Người đời có câu: "Cái chết nhẹ tựa lông hồng", thế nhưng có thể xem cái chết như đang sống mà không cần ý thức nào thì chỉ có bậc giác ngộ mới hiểu. 

Tâm thanh tịnh ấy không thuộc về ý thức nhưng biết rõ là mình hòa vào với vũ trụ, dung nhập với thiên nhiên đất trời. Nhờ có thiền định, con người sẽ hiểu được giá trị của tâm thức, nhận biết mặt tối trong hoạt động của não bộ, cái mặt tĩnh lặng, không lên tiếng nhưng vô cùng tỉnh thức. Ở trạng thái tọa thiền, người thiền đã thấu hiểu cái phép thần thông tuyệt diệu nhất, mỗi phút giây thiền định là ân sủng mà tạo hóa ban tặng.

Theo CafeF

Tọa thiền là gì? Hướng dẫn cách ngồi thiền đúng phương pháp