Loài mèo: Ác quỷ đáng sợ trong văn hóa dân gian Nhật Bản

Nhắc đến Nhật Bản chắc hẳn ai cũng nhớ đến chú mèo máy Doraemon, mèo Hello Kitty, mèo Thần Tài, mèo điện tử… Tuy nhiên ít ai biết được rằng mèo từng là loài động vật biểu tượng cho nhiều điều kinh dị trong văn hóa Nhật Bản.

Loài mèo xuất hiện ở Nhật Bản từ khi nào?

Trong nhiều tài liệu ghi chép của Nhật Bản thời xa xưa đã xuất hiện loài mèo. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chính xác thời điểm loài động vật này xuất hiện ở các đảo của xứ sở hoa anh đào.

Quan niệm được nhiều người ủng hộ nhất đó là, loài mèo đã di cư tới Nhật Bản thông qua “con đường tơ lụa”, từ Ai Cập đến Trung Quốc, Hàn Quốc và qua Nhật Bản bằng đường thủy. 

Khi mới tới Nhật Bản, loài mèo rất quý hiếm. Chúng được làm quà tặng và trao đổi như các món hàng có giá trị. Sau đó, mèo được nhân giống và số lượng tăng chóng mặt tới mức khó kiểm soát. Đến thế kỷ XII, loài mèo đã có mặt trên khắp các hòn đảo của nước này.  

Hàng loạt các thuyết kinh dị về loài mèo

Nhiều quốc gia châu Á có quan niệm rằng: “Mèo già hóa cáo” hay “truyền thuyết cáo chín đuôi”. Điều này xuất phát từ việc nhiều loài động vật sống cạnh con người một thời gian dài sẽ hiểu và học hỏi nhiều hành vi của con người. Tất nhiên người Nhật Bản cũng thế. 

Từ xa xưa, người Nhật đã cho rằng, một khi động vật sống quá lâu sẽ dần sở hữu sức mạnh kỳ lạ. Đối với loài mèo, điều này càng trở nên phù hợp bởi chúng có khả năng di chuyển không tiếng động, co giãn thân thể linh hoạt để chui qua các lỗ nhỏ và đặc biệt là đôi mắt phát sáng vào ban đêm.

Cũng từ đây, những câu chuyện kinh dị về loài mèo bắt đầu xuất hiện. Trong đó, hai truyền thuyết nổi tiếng nhất phải kể đến mèo yêu tinh Bakeneko và Nekomata.

Mèo Bakeneko thường được dịch là mèo quái vật, mèo ma hay mèo yêu tinh. Theo truyền thuyết kể lại, ban đầu Bakeneko chính là yōkai (những sinh vật siêu nhiên) mang hình dáng của loài mèo. Khi chúng già đi sẽ dần thay đổi hình dạng, từ bốn chân sẽ đi bằng hai chân, hình dáng phát triển giống như con người và có thể nói chuyện. Thông thường, Bakeneko sẽ biến thành hình dáng giống chủ nhân của mình hoặc những người khác, thậm chí có lúc còn vui tới mức còn đội khăn ăn lên đầu và nhảy múa. 

Kinh ngạc hơn, loài mèo yêu tinh này còn có khả năng gọi lửa, dùng đuôi để phóng hỏa, điều khiển người chết, thậm chí còn nguyền rủa và giết chết chủ cũ của mình. Nếu như Bakeneko được cho là vừa hiền lành vừa độc ác, thì Nekomata càng đáng sợ hơn, nó chính là một thể yêu tinh thực thụ. 

Cũng giống như Bakeneko, truyền thuyết về Nekomata kể rằng chúng là những con mèo nhà, sau khi về già sẽ đi bằng hai chân. Tuy nhiên, chúng có khả năng cao siêu hơn nhiều, nói tiếng người như gió. Đặc biệt, Nekomata có hai đuôi và là thủ phạm thường xuyên gây ra các vụ hỗn loạn và hỏa hoạn. Loài này có thể sống thành bầy nhỏ trên núi. Nếu xâm phạm chỗ ở, chúng sẽ giết người hoặc bắt về làm nô lệ. 

Từ thời kỳ Edo thế kỷ XVII, những truyền thuyết về yêu tinh mèo càng phát triển mạnh. Đến khi kinh tế phát triển, hàng loạt loại hình văn hóa nghệ thuật như nhà hát kịch, geisha… xuất hiện thì loài mèo cũng xuất hiện khắp phố, thường xuyên đi lang thang trên đường, lục lọi đồ ăn thừa ở các quán.

Theo các nhà nghiên cứu, ngày xưa người dân Nhật Bản thường dùng dầu cá để thắp sáng. Khi đó, những con mèo thường rình rập vào ban đêm để liếm trộm dầu cá. Bóng của chúng đổ lên bức tường trông khổng lồ và đáng sợ nên từ đó, các truyền thuyết về mèo yêu tinh cũng xuất hiện. Những câu chuyện này còn được đưa vào những tiết mục biểu diễn ở những sân khấu kịch. 

Xem thêm: Phơi bày sự thật về làng Inunaki - 1 trong 3 địa điểm bí hiểm nhất ở nước Nhật