"Làm lạnh" 24 giờ là kỹ thuật y học gì, hiệu quả ra sao?

"Làm lạnh" 24 giờ đã cứu sống được nhiều bệnh nhân

VTC đưa tin, Bệnh viện E (Hà Nội) tiếp nhận bệnh nhân N.T.A., 26 tuổi, ở Cầu Giấy, Hà Nội được Trung tâm cấp cứu 115 chuyển đến trong tình trạng ngừng thở, ngừng tim, đồng tử 2 bên giãn tối đa, phản xạ ánh sáng yếu, tím toàn thân…Xác định đây là ca bệnh nặng, bệnh viện đã lập tức khởi động báo động đỏ cấp cứu tích cực cho bệnh nhân. Song bệnh nhân vẫn tiến vào trạng thái hôn mê sâu, phải duy trì thuốc vận hành liều cao để duy trì nhịp tim, huyết áp.

Để tìm ra phương án điều trị tốt nhất, các bác sĩ nhanh chóng hội chẩn và đưa ra quyết định vừa áp dụng các biện pháp hồi sức, vừa phải giảm tối đa việc để lại di chứng tổn thương não nặng cho bệnh nhân sau này.

Bệnh viện chỉ định áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt để bảo vệ não, giảm thiểu di chứng thần kinh, hồi sức bằng máy thở, lọc máu liên tục… Sau khi hạ thân nhiệt 24 giờ, tình trạng bệnh nhân bắt đầu ổn định, có nhịp thở, đồng tử thu nhỏ, có phản xạ. Điều trị 5 ngày, bệnh nhân có các phản xạ tay khi kích thích, huyết áp gần như ổn định trở lại. Sang ngày thứ 7, bệnh nhân có thể mở mắt theo y lệnh.

Bác sĩ của Bệnh viện E cho biết, dù đã cấp cứu thành công, tim đập trở lại thì đối với những bệnh nhân ngừng tim ngoại viện, tỷ lệ sống sót cũng chỉ dưới 10%. Mặt khác, nhiều bệnh nhân dù sống sót nhưng có di chứng thần kinh nặng nề như tổn thương não, tim... Hậu quả gây phù não, viêm và hoại tử đến chết não và tử vong.

“Vì vậy, trong trường hợp này, chúng tôi đã áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt theo mục tiêu để cứu sống bệnh nhân”, bác sĩ Vinh nói.

Trước đó vào đầu năm 2020, bệnh viện Đà Nẵng cũng tiếp nhận bệnh nhân L.P.K (29 tuổi, ngụ TX.Điện Bàn, Quảng Nam) mắc bệnh Brugada gây rối loạn nhịp tim, trụy tim, ngưng tim, ngưng thở, nguy cơ tổn thương não, chết não. 

Ngay lập tức, các bác sĩ ở khoa hồi sức tích cực chống độc đã áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt ngoại biên (làm lạnh từ bên ngoài vào) giúp hạ và giữ thân nhiệt của BN ở 33 độ C.

Ở nhiệt độ này, gần như mọi hoạt động chuyển hóa của cơ thể, đặc biệt là tế bào não được đưa về mức thấp nhất, được ví như những chú gấu “ngủ đông”.

Một ca khác cũng được Bệnh viện Đà Nẵng cứu sống bằng phương pháp này là N.T.T (17 tuổi, ngụ Q.Thanh Khê, TP.Đà Nẵng) bị ngừng tim, hôn mê, ngưng tuần hoàn (do viêm cơ tim cấp).

Vào năm 2019, một người đàn ông 35 tuổi ở TP Hồ Chí Minh đang trực bỗng ngừng tim, ngừng thở do  rối loạn nhịp tim, 30 phút sau đã được đưa đến BV Nhân dân Gia Định. Bệnh nhân được hồi sức có nhịp tim lại và trong 4 giờ đã hạ nhiệt độ xuống 33 độ C, được giải quyết tình trạng loạn nhịp. Ở nhiệt độ 33 độ C, sau 24 giờ, BN được làm ấm dần lên; 2 tuần sau BN xuất viện.

Hay vào ngày 12/6/2018, nam bệnh nhân T.T.T (54 tuổi, Việt kiều Mỹ) đang tập thể dục ở TP HCM, đột ngột đau ngực trái dữ dội, kèm khó thở, vã mồ hôi, được đưa vào Bệnh viện đa khoa khu vực Thủ Đức cấp cứu. Khoảng 10 phút  sau nhập viện, BN đột ngột ngưng tim. Lập tức, BN được hồi sức tim phổi, sốc điện..., sau 30 phút, bệnh nhân hồi phục tuần hoàn. 

Tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) bệnh nhân đầu tiên được áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt điều trị là bệnh nhân ngừng tuần hoàn (bệnh nhân được cứu sống bằng kỹ thuật này vào tháng 6/2015). 

Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy là gì?

Hạ thân nhiệt chỉ huy (các tên gọi khác là hạ thân nhiệt chủ động, liệu pháp kiểm soát thân nhiệt mục tiêu) là phương pháp sử dụng kỹ thuật làm lạnh để kiểm soát thân nhiệt bệnh nhân một cách chủ động, nhiệt độ cơ thể bệnh nhân sẽ xuống dưới mức sinh lý bình thường.

Thông thường, thân nhiệt bệnh nhân được giữ ở mức từ 33 - 36 độ C trong vòng 24 - 72 giờ sau ngưng tuần hoàn hô hấp, mục đích nhằm giảm tử vong và di chứng thần kinh sau ngưng tuần hoàn. Tiếp theo máy sẽ làm nóng bệnh nhân theo chương trình rất chặt chẽ, nâng dần nhiệt độ bệnh nhân 0,25 độ/giờ cho đến khi đạt đến mức nhiệt độ bình thường.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Vũ Hải Vinh, Trưởng khoa Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện E: “Đây là tiến trình kỹ thuật được nghiên cứu và đưa vào sơ đồ ở nhiều nước trên thế giới giúp giới hạn các ngành thương mại tế bào và cải thiện địa phương thần kinh”.

Hạ thân nhiệt chỉ huy được chỉ định sử dụng trong các trường hợp:

- Bảo vệ tế bào thần kinh ở những bệnh nhân hôn mê sau ngưng tuần hoàn hô hấp.

- Sau khi ngưng tuần hoàn hô hấp, bệnh nhân bị hôn mê, có biểu hiện rung thất- nhanh thất vô mạch trong khi hồi sinh tim phổi.

- Sau khi ngưng tuần hoàn hô hấp, bệnh nhân bị hôn mê, có biểu hiện tâm thu- hoạt động điện vô mạch trong khi hồi sinh tim phổi.

- Bệnh nhân bị tăng áp lực nội sọ kéo dài không đáp ứng với các điều trị nội khoa.

Hạ thân nhiệt chỉ huy không có chống chỉ định tuyệt đối. Trường hợp bệnh nhân bị nhiễm trùng nặng, rối loạn huyết động nặng, kéo dài, rối loạn đông máu, có hiện tượng tượng chảy máu kéo dài, sốc tim. Có thể tiến hành hạ thân nhiệt chỉ huy sau khi điều chỉnh được các rối loạn đông máu, ổn định huyết động, xử lý các nhiễm trùng.

Hạ thân nhiệt chỉ huy có thể thực hiện bằng hai cách:

- Hạ thân nhiệt ngoại biên (hạ thân nhiệt bề mặt): Sử dụng nước lạnh, chăn lạnh, miếng dán với thiết bị trao đổi nhiệt... Nếu bệnh nhân có nhiễm trùng ngoài da trê diện rộng, có nguy cơ tổn thương do miếng dán hạ nhiệt nên lựa chọn phương pháp hạ nhiệt trung tâm.

- Hạ nhiệt trung tâm (hạ thân nhiệt bên trong): một caraher chứa dung dịch lạnh được đưa vào tĩnh mạch trung tâm hoặc dịch lạnh được truyền vào tuần hoàn chung.

Trên thực tế, phương pháp hạ nhiệt chỉ huy đã được thực hiện thường lệ trên thế giới. Theo các nghiên cứu trên thế giới, hạ thân nhiệt chỉ huy giúp giảm tỉ lệ tử vong xuống 14% và giảm độ tàn phế cho bệnh nhân tới 11%.

Theo thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đình Thuyên, Phó trưởng Khoa Hồi sức chống độc, Bệnh viện E, thời gian vàng để tiến hành kỹ thuật hạ thân nhiệt trước 6 giờ. Nếu bệnh nhân được đưa vào cấp cứu sau thời gian vàng này, hiệu quả sẽ không như mong muốn.

Quyết định bất ngờ của người cha đau đớn mất đi con gái 8 tuổi vì bệnh hiểm nghèo