Nắng nóng năm 2022 đến muộn là do đâu?

Nắng nóng đến muộn hơn nửa tháng so với trung bình nhiều năm trước

Khu vực miền Bắc của nước ta vừa trải qua đợt mưa lạnh cuối mùa trước khi bước vào giai đoạn nắng nóng đỉnh điểm của mùa hè. Dự báo, trong khoảng 1 tuần tới, khu vực này sẽ tiếp diễn trạng thái oi nóng với nền nhiệt dao động trong khoảng từ 28 - 31 độ C. Thời tiết vẫn tương đối dễ chịu vì trời nhiều mây, có gió.

Dù đã lập hạ nhưng khu vực Bắc Bộ mới chỉ trải qua một đợt nắng nóng cục bộ vào ngày 25-27/4, chưa xảy ra trên diện rộng. So với cùng kỳ nhiều năm, nắng nóng ở miền Bắc năm nay đến muộn hơn.

Theo chuyên gia từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nắng nóng thường bắt đầu từ khoảng giữa tháng 4 ở khu vực Tây Bắc Bộ và Trung Bộ. Tuy nhiên trong năm nay, khu vực này đón đợt nóng đầu tiên vào cuối tháng 4. 

Trong khi đó, Đông Bắc Bộ và Hà Nội thậm chí chưa ghi nhận ngày nào có mức nhiệt trên 35 độ C kể từ đầu năm. Dự báo, khu vực này có thể đoán đợt nắng nóng đầu tiên của mùa hè năm nay vào khoảng cuối tháng 5. 

"Các phân tích trên cho thấy nắng nóng năm nay đến muộn hơn so với trung bình nhiều năm khoảng nửa tháng", đại diện cơ quan khí tượng cho biết.

Nói về nguyên nhân, chuyên gia phân tích: Lý do dẫn đến tình trạng trên là thời tiết trong các tháng đầu mùa hè tại miền Bắc chịu chi phối bởi trạng thái La Nina (nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương ở pha lạnh) với xác suất 50-60%.

Dự báo, trong tháng 6 và 7, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực tâm Thái Bình Dương có khả năng tăng dần, chuyển sang trạng thái trung tính. Vì thế, đây sẽ là 2 tháng nắng nóng rơi vào đỉnh điểm ở miền Bắc. Nhưng các đợt nắng nóng không gay gắt và kéo dài như cùng kỳ năm 2020.

Trong bản tin dự báo dài hạn, cơ quan khí tượng nhận định: Nắng nóng khả năng xuất hiện muộn ở Bắc Bộ và Trung Bộ vào nửa cuoocis tháng 5. Số ngày có mức nhiệt trên 35 độ C cũng thấp hơn so với trung bình nhiều năm. Nhiệt độ trung bình trong tháng thấp hơn cùng kỳ 1-1,5 độ C.

Ở khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ có nhiều ngày mưa rào và dông với tổng lượng mưa cao hơn 60% với trung bình nhiều năm. Người dân đề phòng nguy cơ lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh. 

Dự báo, cao điểm mưa bão năm nay khoảng từ tháng 6 đến tháng 8. Tổng lượng mưa ở Bắc Bộ cao hơn trung bình năm, khả năng hứng chịu nhiều đợt mưa lớn, cực đoan. Trong khi vào giai đoạn này, Tây Nguyên và Nam Bộ lại ghi nhận lượng mưa thiếu hụt so với mức trung bình.

Trạng thái La Nina là gì?

Thông thường, ngay sau khi hiện tượng El Nino kết thúc thì hiện tượng La Nina sẽ xảy ra. Khi hiện tượng La Nina xuất hiện sẽ gây ra nhiều bão trên Đại Tây Dương nhưng lại làm giảm nguy cơ bão ở Thái Bình Dương.

Theo giải thích từ Viện Khí tượng Thủy văn, La Nina là hiện tượng biển lạnh đi ở trung tâm Thái Bình Dương và khi đó, mưa sẽ nhiều hơn, ẩm nhiều hơn ở vùng lục địa. Hệ quả là Việt Nam và các nước trên bán đảo Đông Dương sẽ xuất hiện mưa và lũ nhiều hơn bình thường. La Nina xuất hiện còn làm ảnh hưởng đến cơ chế bão, nhưng vấn đề này phải có nghiên cứu cụ thể mới có thể đưa ra được kết luận chính xác ở giai đoạn đó.

La Nina thường bắt đầu hình thành từ tháng ba đến tháng sáu hàng năm, nhưng thời điểm gây ảnh hưởng mạnh nhất là vào cuối năm cho tới tháng hai năm sau. Nguyên nhân gây ra hiện tượng La Nina là do nhiệt độ bề mặt nước biển thấp hơn nhiệt độ chuẩn (nhiệt độ chuẩn khoảng 25 độ C) từ 0,5 độ C trở lên.

Sự biến chuyển từ El Nino sang La Nina tạo nên một dạng tàn phá khủng khiếp với con người, môi trường và hệ sinh thái trên Trái Đất. La Nina gây ra hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan đáng sợ trên toàn cầu như: lũ lụt vào mùa xuân, tuyết rơi kỷ lục vào mùa đông, hạn hán vào mùa hè... Ngoài ra, nói còn gây ra hàng loạt cơn bão và siêu bão cũng như bão tuyết khủng khiếp đến các khu vực bị ảnh hưởng.

Những tác động khủng khiếp của La Nina khiến lương thực toàn cầu bị giảm sút, mất mùa, nạn đói liên miên xảy ra tại các quốc gia còn nghèo ở châu Phi, châu Á...

Trong lịch sử, hiện tượng La Nina từng gây ra cơn bão Mitch, "thủ phạm giết người" lớn thứ hai trong lịch sử nhân loại vào năm 1998, gây nên nỗi ám ảnh kinh hoàng với những người còn sống đến tận ngày nay.

Siêu bão Mitch hình thành từ Đại Tây Dương với sức gió 290km/h, cuồng phong cấp 5 đã cướp đi sinh mạng và làm mất tích 22.000 người, khiến 2,7 triệu người mất nhà cửa, gây thiệt hại về của lên tới 6 tỷ USD Mỹ (năm 1988) tại 2 quốc gia Trung Mỹ là Nicaragua và Honduras. Mitch là cơn bão Đại Tây Dương "giết người" nhiều thứ hai từng được ghi nhận trong lịch sử.

Những cơn đại cuồng phong từ Đại Tây Dương rộng lớn sẽ là nỗi ám ảnh đáng sợ không chỉ đối với riêng người Mỹ mà các quốc gia lân cận khác cũng phải lưu ý và có biện pháp phòng, tránh hiệu quả, hạn chế và giảm nhẹ thiệt hại do cả El Nino và La Nina gây ra.

Xem thêm: Mùa hè 2022 có nắng nóng gay gắt không?