Cảnh giác: Ketamine là chất gì mà có thể "vượt mặt" cả heroin và cần sa?

Vừa qua, trên mạng xã hội Facebook lan truyền một văn bản của trạm y tế Đoàn bay 919 ngày 27/4, báo cáo việc kiểm tra chất gây nghiện của phi công D. Theo nội dung văn bản, ngày 25/4, trạm y tế thực hiện kiểm tra sức khỏe phi công D, đội bay A321 trước chuyến bay nhưng phi công D từ chối kiểm tra chất gây nghiện.

Cùng ngày, trạm y tế đã phối hợp với đội bay A321 đưa phi công D đến văn phòng Medlatec 141 Ngô Gia Tự (quận Long Biên, Hà Nội) để lấy xét nghiệm chất gây nghiện chuyên sâu cho phi công này. Tại đây, trạm y tế thực hiện test nhanh chất gây nghiện qua nước tiểu, kết quả mẫu nước tiểu của phi công này dương tính với chất ketamine.

Ngày 26/4, Bệnh viện Medlatec trả kết quả xét nghiệm làm theo phương pháp sắc ký-quang phổ khối của phi công D cho thấy có tìm thấy ketamine.

Ngày 5/5, một lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam chơi biết, hãng hàng không đã báo cáo sơ bộ ban đầu về trường hợp phi công được xác định dương tính với ketamine.

Theo báo cáo, sau biên bản báo cáo ban đầu của trung tâm y tế đoàn bay về việc phi công được xác định dương tính với ketamine, hãng hàng không đã cho tạm dừng bay với phi công này để tiếp tục các bước xác minh tiếp theo.

Theo lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam, cần phải có những bước xác minh chuyên sâu về y tế vì với kết quả kiểm tra ban đầu, có trường hợp đang dương tính nhưng sau đó lại âm tính hoặc có thể có người đang sử dụng các loại thuốc chữa bệnh với các sản phẩm phụ liên quan đến chất được xét nghiệm. Do đó, việc tạm đình chỉ đối với phi công để xác minh tại các cơ sở có phân tích y tế chuyên sâu hơn. 

Và từ sự việc này, rất nhiều người thắc mắc Ketamine là chất gì? Nó có phải là ma túy không?

Ketamine là chất gì?

Theo Wikipedia, Ketamine (hay Ketamin), trong tiếng Việt được viết tắt là ke. Đây là một chất được sử dụng chủ yếu để bắt đầu và duy trì gây mê. Chất này được bán dưới nhãn hiệu ketalar và một số tên khác. 

Theo những nguồn tài liệu khác, Ketamine được sử dụng từ nửa thế kỷ trước trong các bệnh viện với công dụng giảm đau cấp tính, mãn tính, gây tê, giảm căng thẳng sau chấn thương.

Ketamine được phát hiện vào năm 1963. Lần đầu được thử nghiệm trên người vào năm 1964 và được chấp nhận sử dụng tại Mỹ vào năm 1970.

Ngay sau khi Mỹ chấp thuận, nó đã được sử dụng rộng rãi cho việc gây tê phẫu thuật trong Chiến tranh Việt Nam vì sự an toàn của nó.

Gần đây, Cục Quản lý thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cấp phép lưu hành một số sản phẩm có tên Spravato chứa chất esketamin (một đồng phân của Ke) dưới dạng xịt mũi. Mục đích để chữa các bệnh nhân mắc bệnh trầm cảm nặng, không thể chữa bằng thuốc chống trầm cảm bình thường và có khả năng tự sát cao. Dược phẩm đặc biệt này chỉ được sử dụng dưới sự yêu cầu từ bác sĩ có chuyên môn.

Ketamin nằm trong Danh mục Thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, gồm các thuốc hiệu quả nhất và an toàn nhất trong một hệ thống y tế. Nó được bán đại trà như một loại thuốc gốc. Chi phí bán buôn Ketamine ở các nước đang phát triển từ 0.84 đến 3.22 USD cho mỗi lọ. 

Tại Việt Nam, Ketamine được coi là một dạng ma túy tổng hợp bị cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng.

 Ketamine trở thành chất kích thích từ khi nào?

Ketamine được nhận định là liều thuốc an toàn cho những người bị bệnh nặng khi có sự giám sát của bác sĩ. Chính vì vậy, chất này rất được giới trẻ ưa chuộng. Họ cho rằng, chúng chỉ gây ảo giác, không nguy hại sức khỏe.

Tuy nhiên, Ketamine đã nhanh chóng trở thành một trong 10 loại ma túy bị lạm dụng nhiều nhất thế giới.

Việc sử dụng Ketamine như một chất kích thích được ghi nhận vào đầu những năm 1970. Đến những năm 1980, Ketamine được giới "dân chơi" sử dụng kết hợp với chất gây nghiện cổ điển hoặc cần sa. 

Loại ma túy tổng hợp này tạo ra ảo giác, mất trí nhớ. Nó thậm chí còn khiến người dùng quên đi tất cả, giảm khả năng suy nghĩ, vui vẻ lao vào các cuộc chơi.

Vào khoảng những năm 2000, ở Hong Kong, Ketamine đã "vượt mặt" heroin và cần sa để trở thành loại ma túy được các "dân chơi" ưa chuộng nhất. Mà lý do là vì nó rẻ.

Hiệu ứng gây ảo giác của Ketamine kéo dài bao lâu?

Ketamine trở thành một loại ma túy tổng hợp nó bị lạm dụng. Bởi nó có tác dụng gây ảo giác, an thần, trốn tránh thực tại. 

Ban đầu sử dụng hướng đến mục đích giải trí, tạo khoái cảm. Nhưng về lâu về dài, sử dụng kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng dung nạp và gây nghiện.

Hiệu ứng gây ảo giác của Ketamine có thể kéo dài đến 1 giờ đồng hồ. Đây là khoảng thời gian phản ánh rõ rệt nhất các tác dụng của thuốc. Tuy nhiên, nó sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến cơ thể trong 24 giờ tiếp. Nó kiểm soát não bộ cũng như người dùng chưa hoàn toàn tỉnh táo trở lại.

Ketamine tồn tại ở nhiều dạng, màu sắc khác nhau. Như chất lỏng, tinh thể bột, viên nén, viên con nhông hòa tan trong nước và rượu. Nếu tiêm qua tĩnh mạch, sau một phút, người bệnh sẽ rơi vào tình trạng vô thức. 

Ketamine là chất kiểm soát loại III. Sử dụng lâu dài có thể gây ra sự phụ thuộc, tăng dung nạp thuốc và các triệu chứng cai khi giảm hay ngừng sử dụng. Nó khiến người nghiện khó bỏ, tìm cách sử dụng thường xuyên và với liều lượng tăng dần. Khi bỏ thuốc có thể dẫn đến trầm cảm, lo lắng, mất ngủ, hồi tưởng. Chính các trạng thái đối lập này là tiền đề khiến con nghiện làm mọi cách để có thuốc sử dụng.

Việc sử dụng thuốc đủ liều lượng mang đến sự hưng phấn. Các biến chứng của việc sử dụng lâu dài có thể gây tử vong. Cũng như mang đến nhiều căn bệnh trực tiếp và gián tiếp.

Lạm dụng Ketamine nguy hiểm cỡ nào?

Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi các bác sĩ tại Hong Kong, Ketamine thịnh hành trong giới trẻ và ẩn chứa nhiều hiểm họa khôn lường. Một trong những tác hại của nó là có khả năng dẫn đến suy thận nghiêm trọng.

Ben Cheung - bác sĩ tâm thần học cho biết: Người sử dụng loại ma túy này sẽ phải đi tiểu liên tục với tần suất 15 phút/lần. Họ cũng sẽ không thể ngồi xe buýt quá lâu do thận yếu.

Bên cạnh đó, chất này còn ảnh hưởng đến hệ tim mạch, hệ hô hấp và hệ thần kinh. Dấu hiệu thường xuất hiện đó là tăng huyết áp, mạch đập nhanh, suy hô hấp, ngừng thở, co thắt thanh quản. 

Năm 1989, giáo sư tâm thần học John Olney đưa ra một bản báo cáo nhận định, ketamine tạo ra những tổn thương không thể chữa lành cho vùng não bộ, được gọi là “tổn thương Olney”.

Nghiên cứu chỉ ra, người dùng Ketamine thường xuyên (trung bình 20 ngày/tháng) sẽ gia tăng chứng trầm cảm và mất trí nhớ. Đối với những người không sử dụng thường xuyên (3,25 ngày/tháng) sẽ cảm nhận rõ được sự thiếu hụt trong khả năng nhận thức, bao gồm giảm sự cảnh giác, lưu loát lời nói, trí nhớ ngắn hạn, chức năng kiểm soát tư duy và làm tăng nguy cơ mắc chứng thần kinh phân liệt. 

Do hiểu lầm về cách sử dụng và tác dụng mà giới trẻ đã tìm cách lạm dụng nó. Theo thống kê, có khoảng 60% những “con nghiện” Ketamine bị trầm cảm, 30% giảm khả năng tập trung, 23% trí nhớ bị sụt giảm nghiêm trọng. Trong những năm 2005 - 2013, ketamine đã khiến hơn 90 trường hợp tử vong ở Anh và xứ Wales. Phần lớn số người chết là những người trẻ tuổi. 

Theo WHO, độc tính của Ketamine không có khả năng dẫn đến tử vong. Uống ketamine với chất kích thích (như cocaine và thuốc lắc) có thể làm quá tải tim kích thích đột quỵ.

Làm sao để sử dụng Ketamine an toàn?

Theo các chuyên gia, Ketamine chỉ được kê đơn sử dụng tại các cơ sở y tế và bệnh viện dưới sự theo dõi và hướng dẫn của các chuyên gia gây mê để bảo đảm tính an toàn. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể kết hợp thêm một vài loại thuốc khác với Ke để ngăn chặn triệu chứng ảo giác. 

Chất này có thể tiêm bắp hoặc tĩnh mạch, nếu tiêm tĩnh mạch phải tiêm thật chậm để ngăn tình trạng suy hô hấp và có tác dụng trong vòng 1 phút sau khi tiêm.

Khi sử dụng Barbiturat và Ketamin, không nên dùng chung bơm kim tiêm bởi 2 hoạt chất này sẽ tạo ra kết tủa.

Đối với bệnh nhân ngộ độc rượu cấp tính hoặc nghiện rượu thì nên thận trọng khi dùng

Cần trang bị đầy đủ các thiết bị cấp cứu, hồi sức khi sử dụng Ke.

Xem thêm: Hiệu ứng bình minh là gì và hiệu ứng bình minh có nguy hiểm không?