COVID-19 có làm hao hụt chất xám không?

Ngày 7/3 trên tạp chí Nature có đăng tải một công bố về ảnh hưởng của COVID-19 đến não bộ của người bệnh. Các nhà nghiên cứu cho biết, trung bình, những người trung niên trở lên mắc COVID-19 có dấu hiệu co rút mô ở các vùng não liên quan đến khứu giác. Họ cũng có xu hướng gặp nhiều khó khăn hơn khi hoàn thành các công việc trí óc phức tạp, khi so sánh với những người không có tiền sử mắc COVID-19. 

Theo MedicineNet, nghiên cứu này của Đại học Oxford thực hiện dựa trên dự án nghiên cứu Biobank của Anh. Trong dự án đó, 785 người Anh trong độ tuổi từ 51 đến 81 đã trải qua quá trình quét não trước đại dịch và quét lần thứ 2 trong thời gian xảy ra đại dịch. 

Những người tham gia nghiên cứu này đã được chia thành 2 nhóm: Nhóm 401 người nhiễm virus SARS-CoV-2 vào một thời điểm nào đó giữa hai lần quét não và nhóm 384 người âm tính với SARS-CoV-2. Trong đó, 96% số người mắc COVID-19 đều ở thể nhẹ. Lần quét não thứ 2 được thực hiện trung bình 4,5 tháng sau khi họ bị nhiễm bệnh.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, ở nhóm mắc COVID-19, vùng não bị ảnh hưởng nhiều nhất dường như liên quan đến hệ thống khứu giác, thêm vào đó là tình trạng giảm kích thước não tổng thể nhiều hơn. Bên cạnh đó, họ cũng nhận thấy người từng mắc COVID-19 sẽ mất thêm từ 0,2% - 2% tế bào chất xám so với người không mắc (ước tính có 0,2-0,3% khối lượng não mất đi mỗi năm ở người bình thường).

Những người tham gia cuộc nghiên cứu này cũng đã được cho làm bài kiểm tra tiêu chuẩn về độ nhạy bén tinh thần. Kết quả cho thấy, nhóm mắc COVID-19 có mức độ suy giảm nhận thức nhiều hơn. Một số bằng chứng thu thập được cho thấy, sự suy giảm này tương quan với sự thay đổi trong cấu trúc não liên quan đến tư duy và các kỹ năng tinh thần khác. 

“Chúng tôi ngạc nhiên khi chứng kiến sự khác biệt rõ ràng ở não người mắc Covid-19, thậm chí ở những trường hợp triệu chứng nhẹ”, theo trưởng nhóm Gwenaëlle Douaud, phó giáo sư khoa học thần kinh của Đại học Oxford chia sẻ với Đài CNN.

Được biết, các nhà khoa học sẽ tiếp tục đánh giá hình ảnh và kiểm tra những người tham gia nghiên cứu này trong một hoặc hai năm tới.

Tiến sĩ Joanna Hellmuth, nhà thần kinh học tại Đại học California, San Francisco, người đang nghiên cứu các triệu chứng hậu COVID-19 cho biết: Không rõ điều gì có thể đã gây ra những thay đổi về não bộ được thấy trong nghiên cứu này. Bà lưu ý, những thay đổi ở não bộ trung bình là "nhỏ" và không có nghĩa là những người mắc COVID-19 nhẹ phải đối mặt với tình trạng "thoái hóa não".

Ngoài ra, nhà nghiên cứu này cho biết thêm: Hiện nay đã có vaccine và các nghiên cứu gần đây cho thấy, việc tiêm phòng giúp làm hạn chế nguy cơ phát triển COVID-19 kéo dài. Bà không rõ từ nghiên cứu này tiêm chủng có thể ảnh hưởng như thế nào đến những thay đổi của não.

Trước đó, Hãng tin Reuters từng cho biết, trong quá trình khám nghiệm tử thi, tiến sĩ Andrew Marks và các đồng nghiệp tại Đại học Columbia (Mỹ) phát hiện sự tích tụ của một loại protein gọi là Tau trong các tế bào não và một lượng bất thường protein beta-amyloid tích tụ thành các mảng amyloid.

Họ đã tiến hành nghiên cứu não của 10 bệnh nhân COVID-19 và phát hiện các khiếm khuyết trong protein gọi là thụ thể Ryanodine, có chức năng kiểm soát việc chuyển canxi đến các tế bào ở bệnh nhân Alzheimer.

Các thụ thể Ryanodine bị khiếm khuyết có liên quan đến sự tích tụ protein Tau thành cái gọi là các đám rối thần kinh. Nhóm nghiên cứu phát hiện nhiều đám rối thần kinh trong não bệnh nhân COVID-19.

Các nhóm nghiên cứu khác cùng thời điểm đó cũng đã tìm thấy mức amyloid bất thường trong não bệnh nhân COVID-19, theo các báo cáo đang chờ bình duyệt trên tạp chí The Lancet và trang web bioRxiv.

Trong tất cả các nghiên cứu, các bệnh nhân đều mắc COVID-19 thể nặng nhất. Theo tiến sĩ Marx, nếu những tổn thương tương tự xuất hiện trong não bệnh nhân mắc COVID-19 nhẹ, điều này có thể giải thích cho tình trạng "sương mù não" liên quan đến chứng "COVID-19 kéo dài" .

Ông Marx cho rằng, bệnh nhân COVID-19 nặng có thể có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn về sau. Song vẫn còn quá sớm để khẳng định điều này.

Xem thêm: 3 giai đoạn diễn biến của bệnh COVID-19, F0 điều trị tại nhà cần nắm chắc