Vua Musa - vị hoàng đế giàu nhất lịch sử nhân loại, chỉ 1 lần tiêu tiền đã khiến giá vàng tuột dốc 12 năm

Vua Musa là ai?

Musa I (k. 1280 – k. 1337) là Mansa thứ 10 của Đế quốc Mali giàu có ở Tây Phi. Thời điểm ông lên ngôi, đế quốc Mali kiểm soát những lãnh thổ trước đây thuộc Đế quốc Ghana ở miền nam Mauritanie và Melle (Mali) ngày nay cùng các vùng đất xung quanh nó. 

Trong suốt quá trình trị vì của mình, ông mang nhiều quốc hiệu như: Êmia của Melle, Chúa các mỏ Wangara và Người chinh phục Ghanata và ít nhất cả tá tước hiệu khác. Trong thời đại của mình, ông đã cho mở rộng đáng kể lãnh thổ Mali sau khi xâm chiếm 24 thành phố và những khu vực khác. Khi qua đời vào năm 1337, ông tích lũy số của cải lớn đến mức khó có thể tính chi tiết và "nhiều hơn bất cứ ai có thể mô tả".

Musa nổi tiếng khắp thế giới bởi sự giàu có và lối chi tiêu xa hoa, lãng phí đến vô độ. Theo nhiều tài liệu, chỉ riêng số vàng mà Musa tiêu xài trong chuyến đi đến  Ai Cập khiến thị trường vàng nước này tuột dốc mất 12 năm mới có thể phục hồi được. Tạp chí Time từng miêu tả, Musa "giàu hơn những gì người ta có thể nghĩ đến".

Vua Musa sở hữu khối tài sản gấp đôi Jeff Bezos

Mansa Musa sinh năm 1280 trong một gia đình hoàng tộc. Anh trai của ông là Mansa Abu-Bakr - cai trị đế chế cho đến năm 1312 thì ông thoái vị để đi thám hiểm xuyên Đại Tây Dương và không trở về. Sau đó Musa thừa kế ngôi vị.

Nhà sử học  Syria thế kỷ 14 Shibab al-Umari, Abu-Bakr bị ám ảnh bởi Đại Tây Dương và những gì bên ngoài. Ông đã bước vào một cuộc thám hiểm với một hạm đội gồm  2.000 tàu và hàng ngàn đàn ông, phụ nữ và nô lệ. Họ đi thuyền, và không bao giờ quay trở lại. Nhưng nhà sử học người Mỹ quá cố  Ivan Van Sertima lại cho rằng, đoàn thám hiểm đã đến Nam Mỹ. Song ông không đưa ra được bằng chứng để chứng minh điều đó.

Kể từ khi lên ngôi, Musa đã giúp vương quốc Mali phát triển đáng kể. Ông đã sát nhập 24 thành phố, tạo nên một vương quốc  trải dài khoảng 2.000 dặm, từ bờ Đại Tây Dương tới tận Niger ngày nay. Nếu tính theo bản đồ hiện tại, thì vương quốc của ông bao gồm Senegal, Mauritania, Mali, Burkina Faso, Niger, The Gambia, Guinea-Bissau, Guinea và Bờ Biển Ngà.

Với việc cai trị một quốc gia lớn như vậy, vương quốc của Musa sở hữu khối tài nguyên khổng lồ là muối và vàng. Theo ghi chép ở Bảo tàng Anh, triều đại của Musa đã chiếm gần gần 1 nửa vàng của Thế giới cũ. Và tất nhiên nó đều thuộc về nhà vua. 

Kathleen Bickford Berzock - người chuyên về nghệ thuật châu Phi tại Bảo tàng nghệ thuật Block tại Đại học Tây Bắc: “Là người cai trị, Mansa Musa có quyền lực gần như vô hạn với nguồn của cải có giá trị cao nhất trong thế giới thời trung cổ. Các trung tâm thương mại lớn buôn bán vàng và các hàng hóa khác cũng nằm trong lãnh thổ của ông và ông đã thu được sự giàu có từ những giao dịch này". 

Với khối tài sản khổng lồ, Musa bắt đầu xây dựng các cung điện lớn, nhà thờ Hồi giáo và trường đại học tại vương quốc của mình. Hai trong số các di tích đó vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Một số tài liệu ghi chép, mỗi thoi vàng mà ai đó tìm thấy trong miền đất của Mali thì đều phải dâng lên cho vua một nửa. Nhờ đó mà kho vàng của Mali ngày càng được làm đầy hơn.

Vào thế kỷ 14, trong khi các nước châu Âu phải vật lộn với nội chiến, tình trạng thiếu hụt tài nguyên thì kinh tế Mali lại được phát triển mạnh mẽ nhờ trữ lượng tài nguyên thiên nhiên lớn. 

Nếu ước lượng sự giàu có của vua Musa ra tỷ giá hiện tại, ông ấy đã từng sở hữu một khối tài sản gấp đôi Jeff Bezos tương đương hơn 400 tỷ USD.

Mặc dù vậy, danh tiếng của ông chỉ được biết đến sau khi thực hiện cuộc hành hương tới thánh địa Mecca huyền thoại. 

Cuộc hành hương đắt đỏ nhất lịch sử nhân loại

Vào năm 1324, Musa thực hiện cuộc hành hương đến thánh địa Mecca theo truyền thống đạo Hồi. Vị hoàng đến giàu có này bắt đầu hành hương từ Mali tới thánh địa Mecca cùng đoàn tùy tùng 60.000 người.

Theo một số nhà sử học, đó là chuyến đi có tính toán của Musa. Các nhà sử học cho rằng, thông qua chuyến đi, vua Musa vừa muốn quảng bá sự giàu có của đế chế Mali, vừa muốn thể hiện sự sùng đạo của bản thân. 

Vua Musa đã mang theo toàn bộ triều đình trong chuyến đi này gồm các thẩm phán, quan chức, thương nhân, sứ giả cùng 60.000 người hầu và 12.000 nô lệ. Tất cả họ đều mặc trang phục là lụa Ba Tư sang trọng, gấm thêu kim tuyến và trang sức bằng vàng ròng. Vua Musa còn đóng cả đoàn tàu dài chỉ để chở gia súc, hàng hóa và tất nhiên cả khối lượng của cải toàn vàng là vàng của mình. 

Theo nhà sử học Ibn Khaldun, mỗi lần nghỉ chân, nhà vua đều mang  những của ngon vật lạ ra thiết đãi cận thần. Khi tới Cairo (thủ đô Ai Cập), Mansa Musa dùng vàng để mua hàng, quà tặng cho dân chúng nghèo trong thành phố. 

Việc làm này của Musa đã làm giảm giá trị vàng Ai Cập lúc bấy giờ và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế nước này. Một số ghi chép khác cho rằng, sau chuyến ghé thăm của Musa, Ai Cập đã mất 12 năm để phục hồi lại như cũ.

Các nhà sử học đã tiến hành tính toán và xác định, vua Musa đã chi tổng cộng 12,3 tấn vàng cho cuộc hành hương này dẫn đến sự mất giá trên khắp khu vực Trung Đông và làm thiệt hại đến khoảng 1,5 tỷ USD cho nền kinh tế ở đây thời kỳ đó.

Theo bài viết của Al-Umari, vua Musa đã tiêu hết vàng ở Ai Cập. Khi hết tiền, ông liền vay của các thương gia Cairo để tiêu. Thậm chí Musa còn sẵn sàng trả lãi cực kỳ lớn làm bất cứ ai cũng phải sáng mắt, được bảo đảm bằng trữ lượng vàng vẫn còn trong lòng đất ở quê nhà Mali.

Khép lại cuộc hành hương, Musa trở về từ Mecca với nhiều học giả Hồi giáo, trong đó có hậu duệ trực tiếp của nhà tiên tri Mohammad và một nhà thơ, kiến trúc sư nổi tiếng Abu Es Haq es Saheli. Đây là người đã thiết kế nhà thờ Hồi giáo Djinguereber ở Timbuktu. Để xây dựng nhà thờ Hồi giáo Djinguereber ở Timbuktu, Mansa Musa đã chi cho Abu Es Haq es Saheli 200 kg (tương đương 8,2 triệu USD thời điểm đó) vàng công thiết kế. 

Sự giàu có của vua Masu đã giúp tên tuổi của ông được ghi trong  bản đồ khi hình minh họa chân dung xuất hiện trong cuốn "Catalan Atlas" ra đời năm 1375. Đây là một trong những bản đồ thế giới quan trọng nhất ở châu Âu thời Trung cổ.

Sau 25 năm cai trị Mali, vua Musa qua đời ở tuổi 57 (năm 1337). Ông truyền ngôi lại cho con trai là Mansa Maghan. Song vị vua trẻ này không thể duy trì sự giàu có và nền hòa bình cho Mali như bố của mình.

Đến cuối thế kỷ 14, các vùng đất của Mali dần bị đế chế Songhay chiếm đóng. Nguồn tài nguyên quốc gia cũng bị cạn kiệt. Đến thế kỷ 15, Mali trở thành thuộc địa của Bồ Đào Nha. 

Danh sách 10 người đàn ông giàu nhất mọi thời đại

- Mansa Musa (1280-1337, vua của đế chế Mali), với sự giàu có không thể tượng tượng nổi

- Augustus Caesar (63 TCN-14 SCN, hoàng đế La Mã): 4,6 nghìn tỷ USD

-Tống Thần Tông (1048-1085, hoàng đế Trung Quốc) với sự giàu có không đo đếm được

- Akbar I (1542-1605, hoàng đế của triều đại Mughal của Ấn Độ): sự giàu có không đo đếm được

- Andrew Carnegie (1835-1919, nhà công nghiệp người Mỹ gốc Scotland): 372 tỷ USD

- John D Rockefeller (1839-1937) Ông trùm kinh doanh người Mỹ): 341 tỷ USD

- Nikolai Alexandrovich Romanov (1868-1918, Sa hoàng Nga): 300 tỷ USD

- Mir Osman Ali Khan (1886-1967, hoàng gia Ấn Độ): 230 tỷ USD

- William The Conqueror (1028-1087): 229,5 tỷ USD

- Muammar Gaddafi (1942-2011, nhà cai trị lâu đời của Libya): 200 tỷ USD

Lối sống tiết kiệm kỳ lạ của vị vua sở hữu khối tài sản kếch xù có thể "nuôi cả thế giới": Mỗi tuần chỉ tiêu 30.000 đồng