Đăng nhập với Zalo
Đăng nhập qua Google
- Cộng đồng
-
Tin Vui Mỗi Ngày10 Thành viên · 7.922 Bài viết -
Người Truyền Cảm Hứng9 Thành viên · 2.477 Bài viết -
Lan Tỏa Yêu Thương10 Thành viên · 774 Bài viết -
Bài Học Cuộc Sống5 Thành viên · 5.099 Bài viết -
Sống An Lành6 Thành viên · 1.023 Bài viết -
Thế Giới Muôn Màu5 Thành viên · 4.349 Bài viết -
Góc Nhìn Tích Cực5 Thành viên · 1.482 Bài viết
Chân dung 4 bà Thái hậu tạo sóng gió, góp phần khiến nhà Lý sụp đổ, giang sơn rơi vào tay họ Trần
Chính những bà hậu vì tư tình riêng hoặc tham quyền lực mà sử dụng những kẻ bất tài nên khiến nhà Lý từ buổi thịnh trị đến ngày suy yếu. Cuối cùng, giang sơn rơi vào tay nhà Trần.
Nhà Lý từng có một thời kỳ thịnh vượng như thế nào?
Nhà Lý (nhà Hậu Lý - dùng để phân biệt với triều đại Tiền Lý do Lý Bí thành lập) là triều đại trong nền quân chủ Việt Nam. Triều đại này bắt đầu khi Lý Công Uẩn lên ngôi vào tháng 10 âm lịch năm 1009 sau khi giành được chính quyền từ nhà Tiền Lê. Nhà Lý trải 9 đời vua và chấm dứt khi Lý Chiêu Hoàng (7 tuổi) bị ép thoái vị nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh vào năm 1225. Nhà Lý tổng cộng cai trị đất nước trong 216 năm.
Trong thời đại này, lần đầu tiên nhà Lý đã giữ vững được chính quyền một cách lâu dài đến hơn 200 năm, khác với các vương triều cũ trước đó chỉ tồn tại hơn vài chục năm. Vào năm 1054, Lý Thánh Tông đã đổi quốc hiệu từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt, mở ra kỷ nguyên Đại Việt rực rỡ nhất trong lịch sử Việt Nam.
Sử chép, nhà Lý có giai đoạn dài thịnh trị, giúp Đại Việt có nền văn minh phát triển rực rỡ. Vua Lý Thái Tổ ngay khi nên ngôi đã chú trọng phát triển Phật giáo, đặt nền tảng tín ngưỡng vững chắc ngay từ đầu cho nền văn hóa rực rỡ sau này.
Thời kỳ cực thịnh nhà Lý đã xây dựng Văn Miếu, Quốc Tử Giám, mà tinh hoa đấy vẫn còn được lưu giữ đến ngày nay. Nhà Lý cũng khai sinh ra các lỳ khoa bảng để tìm kiếm ra hàng loạt nhân tài cho đất nước. Điều này được duy trì qua các triều đại khác nhau.
Chưa hết, nhà Lý cũng tăng cường củng cố quân đội để giữ vững giang sơn, xã tắc. Nổi tiếng nhất là những cuộc bình Chiêm phạt tống, khiến lân bang nể sợ.
Bên cạnh quân sự, nhà Lý cũng nổi tiếng về nghệ thuật với kinh đô Thăng Long - quần thể kiến trúc vĩ đại và hoa lệ. Những hiện vật về mái ngói, linh thú trang trí trên nóc nhà, các loại gạch lót cho thấy trình độ mỵ thuật đỉnh cao của các nghệ nhân thời Lý.
Con Rồng thời Lý được xem là hình tượng đỉnh cao của nghệ thuật tạo hình đương thời, bên cạnh các tượng Phật lớn còn lại cho thấy tư duy đồ sộ của người thời Lý là rất lớn. 3 trong 4 bảo vật của An Nam tứ đại khí là Tháp Báo Thiên, Chuông Quy Điền và Tượng phật Chùa Quỳnh Lâm được tạo ra trong thời đại nhà Lý. Cùng với sự sùng đạo Phật, những tinh hoa nhất của nghệ thuật thời Lý đa phần đều thể hiện qua các bức tượng Phật, chùa chiền.
Thế nhưng, vật cực tất phản, sau giai đoạn cực thịnh, nhà Lý cũng đến hồi suy yếu. Mà một trong những nguyên nhân suy yếu được lịch sử đánh giá là do nhiều đời thái hậu chuyên quyền.
Có thể thấy, nhiều đời nhà Lý, Thái hậu giữ vai trò then chốt. Các bà hậu này có ảnh hưởng tích cực tới triều đại có thể kể tới như: Thái hậu Thượng Dương nhiếp chính, thái hậu Linh Nhân (Ỷ Lan) hai lần nhiếp chính.
Tuy nhiên, ngay từ Ỷ Lan thì sự chuyên quyền bắt đầu được bộc lộ rõ nét. Người phụ nữ này đã phế truất và sát hại Thượng Dương Thái hậu (có nghiên cứu cho rằng sự kiện này không có thực, tuy vậy chưa được công nhận).
Phát súng này đã kéo dài đến nhiều đời Thái hậu sau. Các bà hậu chỉ lo tạo dựng quyền lực, vây cánh cho bản thân và gia tộc của mình khiến cho vua Lý gần như không còn quyền lực tối cao, phải nhờ đến sự phụ giúp của họ Trần. Và chuyện gì đến cũng phải đến, nhà Lý suy vong, giang sơn rơi vào tay nhà Trần một cách nhanh chóng, gọn gàng.
Những bà hậu chuyên quyền góp phần vào sự suy vong của nhà Lý
Linh Chiếu Hoàng thái hậu và chuyện tư thông với Đỗ Anh Vũ
Linh Chiếu hoàng thái hậu (trước năm 1108 - tháng 7, 1161), còn được biết đến là Lê Thái hậu hay Cảm Thánh phu nhân. Bà là một phi tần của vua Lý Thần Tông, mẹ đẻ của vua Lý Anh Tông.
Sử chép, khi vua Lý Thần Tông băng hà, Lý Anh Tông đăng cơ, Linh Chiếu Hoàng thái hậu tư thông với Đỗ Anh Vũ. Bà để người tình của mình làm Phụ quốc Thái úy, trở thành quyền thần bậc nhất trong triều đình. Cũng vì quyền lực mà kẻ này ra sức hãm hại trung lương.
Trước tình thế đó, các quan nhà Lý đã tổ chức binh biến bắt Đỗ Anh Vũ giam vào ngục chờ xử. Tuy nhiên, Linh Chiếu Hoàng thái hậu lại ra tay cứu Đỗ Anh Vũ. Thậm chí còn phục chức Thái úy cho hắn.
Và khi quyền lực trở về tay, Thái úy Đỗ Anh Vũ ra sức trấn áp, giết hại phe cánh trung lương trong triều. Cũng từ đó, hắn thao túng cả triều đình.
Khâm định Việt sử thông giám cương mục có chép: "Khi nhà vua mới lên ngôi, không cứ việc lớn hay nhỏ, đều do Anh Vũ quyết định cả. Hắn ra vào nơi cung cấm, tư thông với Lê Hậu (tức Linh Chiếu). Nhân thế, Anh Vũ lại càng kiêu rông: Ở triều đình hắn vén tay, quát tháo, chỉ huy người bằng cách hất hàm, sai bảo người bằng khí sắc. Mọi người đều hé mắt sợ sệt, không ai dám nói gì”.
Chiêu Linh Hoàng thái hậu tạo binh biến giành quyền lực
Chiêu Linh Hoàng thái hậu (? - tháng 7, 1200) là vợ vua Lý Anh Tông, mẹ của Phế Thái tử Bảo Quốc vương Lý Long Xưởng. Bà là mẹ đích của Lý Cao Tông.
Vào thời vua Lý Anh Tông trị vì, vì Thái tử Long Xưởng hư hỏng nên bị truất ngôi, con thứ là Long Trát được phong làm Thái tử. Khi vua Anh Tông băng hà, Long Trát mới 3 tuổi lên ngôi, lấy hiệu là Cao Tông.
Linh Chiếu Hoàng thái hậu là mẹ của Long Xưởng cho mở tiệc mời các quan đại thần đến dự và nói rằng, vua Cao Tông còn nhỏ tuổi nên để Long Xưởng lên ngôi. Các quan không ai đồng ý mà chỉ nghe theo lời Thái úy Tô Hiến Thành đang hết lòng phò tá vua Cao Tông.
Để đạt được mục đích của mình, Chiêu Linh Hoàng thái hậu đã dùng vàng bạc để dụ dỗ vợ chồng Tô Hiến Thành. Thế nhưng vị trung thần này đã từ chối, quyết không làm theo.
Vì không lôi kéo được Tô Hiến Thành nên Chiêu Linh quyết định tạo binh biến, gây ly tán trong triều nhằm tạo phe cánh ủng hộ cho mình. Vào một đêm nọ, bà hậu này triệu gấp con trai Long Xưởng đến tính kế, Thái úy Tô Hiến Thành nhận được mật báo liền ngăn Long Xưởng vào thành. Sau đó, Chiêu Linh Thái hậu bị giam lỏng trong hậu cung, âm mưu thất bại. Tuy nhiên, sự việc này đã tạo ra sự ly gián trong triều đình.
Chiêu Thiên Chí Lý Hoàng thái hậu cũng tham quyền lực
Đỗ Thụy Châu (? - tháng 1, 1190), là một Hoàng thái hậu nhà Lý. Bà là vợ vua Lý Anh Tông, mẹ vua Lý Cao Tông. Theo văn bia Cự Việt quốc thái uý Lý công thạch bi minh tự (bia mộ Đỗ Anh Vũ, niên đại phỏng đoán là 1159) tại làng Yên Lạc, (Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên), Đỗ Thụy Châu là con gái của ông quan Thị trung họ Đỗ, là anh họ của Đỗ Anh Vũ. Bà là cháu gái Đỗ Anh Vũ và Chiêu Hiến hoàng hậu, mẹ vua Lý Thần Tông.
Chiêu Thiên Chí Lý Hoàng thái hậu cùng thời với Chiêu Linh Thái hậu. Bà cũng tham nhũng quyền lực khiến nhà Lý ngày càng đổ nát.
Sử chép, khi Tô Hiến Thành sắp qua đời, Đỗ Thái hậu đã đến thăm và hỏi ai có thể thay ông. Tô Hiến Thành cho rằng, Trần Trung Tá là vị quan trung lương có thể thay mình phò tá vua.
Thế nhưng, Tô Hiến Thành chẳng ngờ được, sau khi ông qua đời, bà Hậu này không nghe theo mà tự ý cho em trai là Đỗ Di An lên nắm quyền phụ chính. Mục đích là để quyền lực được nằm trong tay họ ngoại thích.
Đỗ Di An vốn là kẻ bất tài lại kém đức, khiến vua Cao Tông nghe theo Di An thì càng lớn cũng càng tỏ ra bất tài, lại chỉ lo hưởng lạc. Vua chuyên dùng người đã bất tài lại kém đức, khiến lòng người oán thán, đất nước loạn lạc khắp nơi.
Đàm Thái hậu thích can dự chính sự
Đàm Thái hậu (An Toàn Hoàng hậu, hay Lý Cao Tông Đàm hậu) là vợ vua Lý Cao Tông, mẹ đẻ của Lý Huệ Tông. Năm 1210, Cao Tông Hoàng đế băng hà. Thái tử Lý Hạo Sảm lên ngôi, tức Lý Huệ Tông. Đàm Hoàng hậu được tôn làm Hoàng thái hậu, sử sách thường gọi bà là Đàm Thái hậu.
Sử sách chép rằng, bà là người cứng rắn, thích can dự việc chính sự. Bà đích thân cùng vua nghe chuyện chính sự trong triều. Rồi bà lại phong em trai là Đàm Dĩ Mông làm Thái sư, cùng mình tham dự triều chính. Trong khi đó, vua Huệ Tông không có chút quyền nào khi ngồi trên ngai vàng.
Đàm Dĩ Mông là người có học nhưng không quyết đoán, nên mọi việc đều do Đàm Thái hậu quyết định. Thái hậu chỉ lo cho quyền lợi của dòng họ mà quên mất chuyện của trăm họ. Chính vì thế mà xã tắc rơi vào cảnh loạn lạc, các thế lực cát cứ nổi dậy. Triều đình nhà Lý càng ngày càng phải dự vào họ Trần nhiều hơn.
Nhà Lý suy yếu, quyền lực dần dần về tay họ Trần. Khi Huệ Tông nhường ngôi cho con là Lý Chiêu Hoàng, chỉ 1 năm sau Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Lý mất từ đây.
Mấy triều liên tiếp bị các bà hậu âm mưu dùng kẻ bất tài thì nhà Lý làm sao mà không suy yếu được. Chính các bà hậu vì tư tình hay tham quyền không chính đáng đã đẩy nhà Lý đến bờ suy vong.
Ở đây không có ý chê trách các bà thái hậu là phụ nữ mà can chính vì thái hậu Ý Lan trước đó lại làm rất xuất sắc khi phải nhiếp chính (trên thực tế, thời phong kiến thì ít phụ nữ được theo học việc kinh bang tế thế). Cái nguy hiểm ở đây là việc các bà thái hậu lợi dụng địa vị, chức vụ để tham nhũng quyền lực, dùng người không đúng thì rất nguy hiểm, có thể kéo đổ một triều đại hưng thịnh.
Xem thêm: 10 điều thú vị về cuộc đời Lý Công Uẩn - vị hoàng đế khởi dựng nhà Lý
Đọc thêm
Sau khi trở thành Thái hậu, Cảm Thánh đã vận dụng mưu trí, tính kế khiến các đối thủ phải ôm hận bất lực, còn bảo toàn được ngôi báu cho con trai là vua Lý Anh Tông.
Sử Việt ghi nhận ít nhất 3 Thái hậu lâm triều nhiếp chính nhưng nước tiếng về tham vọng quyền lực và chứa đựng nhiều ẩn ức lịch sử hơn là Tuyên Từ Thái hậu Nguyễn Thị Anh.
Cuộc đời Trường Lạc Thái hậu trải qua bao thăng trầm với số phận bi thảm nhất sử Việt. Bà từng là quý phi được sủng ái bỗng 1 ngày thất sủng, sống trong cô đơn. Sau đó dính nghi án giết vua và cuối đời bị chính cháu nội sát hại.
Bài mới
Đang trên đường công tác, bác sĩ pháp y phát hiện người phụ nữ bất tỉnh bên đường, lập tức kiểm tra và đưa đi cấp cứu, giành lại sự sống trong gang tấc.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ trao 30.000 suất quà tới người nghèo, công nhân lao động và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước nhân dịp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Du khách Hồng Kông (Trung Quốc) làm rơi điện thoại xuống cống thoát nước khi du lịch và đã được công an hỗ trợ, lấy lại tài sản.
Xóm trọ 0 đồng ở phường Hồng Gai đã giúp nhiều bệnh nhân chạy thận bớt gánh nặng chi phí và có thêm động lực vượt qua bệnh tật.
Ca sĩ Đức Phúc đang nỗ lực tìm kiếm bác xe ôm lớn tuổi bị hủy chuyến vì xe Wave cũ, mong muốn tặng xe mới giúp ông mưu sinh dễ dàng hơn.
Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau đã phối hợp cùng Viện Đào tạo và Phát triển nhân lực (itd) tổ chức Chương trình tập huấn kiến thức, kỹ năng mềm dành cho sinh viên các trường cao đẳng trên địa bàn tỉnh.
The 1% Fund là một dự án thiện nguyện được thành lập bởi học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ với châm ngôn “One percent. One change” - một phần trăm tấm lòng của mỗi người cũng có thể kiến tạo một sức ảnh hưởng nhất định đến cộng đồng. Cho đến nay, dự án đã đi được hơn nửa chặng đường của mùa 10, cùng với thật nhiều hoạt động sôi nổi qua những dấu mốc thành công đáng tự hào qua các mùa sự kiện chính MỌT - GOM và tiền sự kiện SAN.
Chị Vũ Thị Hoài (33 tuổi, Nghệ An) mới đây đã được một nhà hảo tâm giấu tên tặng 20 triệu đồng sau khi đánh rơi túi tiền trong lúc chở con gái 10 tháng tuổi đi giao hàng.
Từ khi gặp cụ bà 86 tuổi tại Pháp, cuộc sống của cô gái Việt - Nguyễn Trang đã thay đổi rất nhiều. Bà dành tình thương, chăm sóc Trang như bà ngoại chăm sóc cháu gái, khiến cô vô cùng cảm động và hạnh phúc.
Nghệ An những ngày cuối năm vẫn còn ngổn ngang dấu vết của những cơn bão vừa đi qua. Con đường làng bị bùn đất phủ loang lổ, những hàng rào đổ nghiêng, mái tôn nhà dân bị gió cuốn bật tung từng mảng. Mùi ẩm lạnh của mưa và những đêm mất ngủ vì gió rít như vẫn còn đọng lại trên đôi mắt của người dân nơi đây. Cả vùng quê hiền lành vốn bình yên lại phải trải qua thêm một lần thử thách nghiệt ngã của thiên nhiên.
Chỉ một dòng bình luận vô thức trong lúc tuyệt vọng: “Ước gì Vingroup có thể hỗ trợ cho mình 1 chiếc máy thở nho nhỏ thôi, mình rất cần sự sống từ nó”, cô gái sinh năm 1994 đã có cơ hội được sống tiếp.
Chiều 9/12, tại Hà Nội đã diễn ra buổi ra mắt Ngôi nhà cựu lưu học sinh Việt Nam trường Đại học Sư phạm Nam Ninh (Trung Quốc), nhằm kết nối cộng đồng cựu sinh viên, thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước Việt – Trung.
Nhận 100 triệu đồng từ vị khách trúng số 18 tỷ, bà Thùy Dương góp thêm 38 triệu để mua 8 tấn gạo tặng cho bà con khó khăn.
Những ngày này, tại điểm tiếp nhận hàng hoá cứu trợ đồng bào vùng lũ miền Trung ở phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), người dân liên tục mang gạo cùng nhiều nhu yếu phẩm tới ủng hộ.
Khoảnh khắc chú rể đẩy xe lăn đưa cô dâu vào lễ đường, không chỉ cô dâu xúc động nghẹn ngào mà người thân, quan khách xung quanh cũng sut sùi lau nước mắt.
